18/07/2026
Pierzga – pszczeli „chleb” i jeden z najcenniejszych produktów z ula. Jak pozyskiwać ją bez szkody dla rodziny pszczelej?
Wśród produktów pszczelich miód często znajduje się na pierwszym miejscu, ale dla samej rodziny pszczelej jednym z najważniejszych pokarmów jest… pierzga.
To właśnie ona dostarcza pszczołom białka, aminokwasów, witamin i minerałów niezbędnych do wychowu czerwiu oraz rozwoju młodych robotnic.
🍯 Czym właściwie jest pierzga?
Pierzga to pyłek kwiatowy przyniesiony przez pszczoły do ula, wymieszany z niewielką ilością nektaru, miodu oraz wydzielin gruczołów ślinowych. Pszczoły ubijają go w komórkach plastra, a następnie poddają naturalnej fermentacji.
Dzięki temu procesowi powstaje produkt o zupełnie innych właściwościach niż świeży pyłek obnóżowy. Pierzga jest trwalsza, lepiej zakonserwowana i łatwiejsza do wykorzystania przez organizm pszczół.
🐝 Kiedy najlepiej pozyskiwać pierzgę?
Najważniejsza zasada brzmi: pozyskujemy tylko nadwyżki, nigdy zapasy potrzebne rodzinie.
Najlepszy czas to okres po zakończeniu intensywnych pożytków pyłkowych, kiedy rodziny zgromadziły duże ilości zapasów. W praktyce często wykorzystuje się:
🌼 starsze ramki przeznaczone do wymiany,
🌼 plastry z dużą ilością pierzgi pozostawione poza głównym gniazdem,
🌼 nadwyżki po silnych rodzinach.
Nie powinno się intensywnie odbierać pierzgi wczesną wiosną, gdy rodzina dopiero się rozwija i każda komórka tego wartościowego pokarmu jest potrzebna do wychowu kolejnych pokoleń pszczół.
⚠️ Nadmierny odbiór pierzgi może oznaczać mniej białka dla larw, słabszy rozwój rodziny i gorsze przygotowanie do kolejnych pożytków.
🧊 Jak pozyskuje się pierzgę? – krok po kroku
Pozyskanie pierzgi jest znacznie bardziej pracochłonne niż miodu.
1️⃣ Wybór plastrów
Wybiera się plastry zawierające dużą ilość zasklepionej pierzgi. Najlepiej sprawdzają się fragmenty przeznaczone do wymiany.
2️⃣ Zamrażanie
Plastry trafiają do zamrażarki zazwyczaj na około 1–2 godziny. Zamrożony wosk staje się kruchy, dzięki czemu łatwiej oddzielić pierzgę od komórek.
3️⃣ Rozdrobnienie
Zmrożony plaster można rozdrobnić ręcznie lub przepuścić przez maszynkę. W większych pasiekach wykorzystuje się specjalne urządzenia do kruszenia plastrów.
4️⃣ Oddzielenie pierzgi od wosku
Stosuje się kilka metod:
🔹 metoda mechaniczna – rozdrobniona masa trafia na sita, gdzie granulki pierzgi oddziela się od wosku i zanieczyszczeń,
🔹 ręczne wydobywanie – przy niewielkiej ilości można używać specjalnych tłoczków lub wydobywaczy,
🔹 metoda miodowa – jedna z ciekawszych metod rzemieślniczych.
W tej metodzie rozdrobnioną pierzgę miesza się z płynnym miodem (około 300–500 g miodu na 1 kg masy pierzgowej) i pozostawia na kilka–kilkanaście godzin.
Cięższa pierzga opada na dno, natomiast lżejszy wosk i zanieczyszczenia unoszą się na powierzchni. Po oddzieleniu wosku pierzgę trzeba odsączyć i odpowiednio wysuszyć.
📦 Ile pierzgi można uzyskać?
To produkt wyjątkowo wartościowy, ale nie jest łatwy do pozyskania.
W zależności od sezonu, siły rodziny i ilości zgromadzonego pyłku, na 1 kg czystej pierzgi potrzeba często kilku, a czasami nawet kilkudziesięciu ramek.
Dobrze wypełniony plaster może zawierać ponad 1,5 kg pierzgi, jednak takie sytuacje występują głównie przy bardzo dobrych pożytkach pyłkowych.
Dlatego pierzga jest produktem niszowym i premium – jej cena wynika nie tylko z właściwości, ale przede wszystkim z ogromu pracy potrzebnej do jej przygotowania.
💛 Jak nie zaszkodzić pszczołom podczas pozyskiwania?
Dobry pszczelarz zawsze pamięta, że pierzga nie jest „odpadem” ani nadmiarem, który można bez ograniczeń zabrać.
To magazyn białka, dzięki któremu rodzina może:
🐝 wychować zdrowy czerw,
🐝 produkować mleczko pszczele,
🐝 utrzymać silną populację młodych pszczół,
🐝 dobrze przygotować się do zimowli.
Najlepsza praktyka to pozyskiwanie niewielkich ilości z silnych rodzin, po okresach obfitych pożytków, przy jednoczesnym pozostawieniu pszczołom odpowiednich zapasów.
🌿 Pierzga jest przykładem tego, jak niezwykła jest praca pszczół. Zwykły pyłek kwiatowy zamienia się w zakonserwowany, biologicznie aktywny pokarm, który przez tysiące lat był jednym z fundamentów przetrwania rodzin pszczelich.
