29/06/2026
Szkolenia in situ to nie tylko resuscytacja sama w sobie..
* Zarządzanie zasobami kryzysowymi (CRM) odnosi się do umiejętności nietechnicznych wymaganych do efektywnej pracy zespołowej w sytuacji kryzysowej
* Oprócz charakteru samego zadania, na realizację złożonych zadań wpływa wiele czynników na poziomie jednostki, zespołu i otoczenia.
* CRM ma swoje początki w szkoleniu dotyczącym zarządzania zasobami załogi (lub „kokpitu”), opracowanym przez branżę lotniczą w latach 70. XX wieku po uświadomieniu sobie, że 70% katastrof lotniczych spowodowane jest błędem ludzkim wynikającym z braku współpracy zespołowej
* Szkolenia CRM poprawiają wydajność i zmniejszają liczbę błędów (dotyczy to m.in. oddziałów ratunkowych, zespołów urazowych i zespołów szybkiego reagowania)
⚠️ CZYNNIKI WPŁYWAJĄCE NA WYDAJNOŚĆ ZADAŃ ZŁOŻONYCH
🔹 Zadanie
* złożoność
* wysokie ryzyko (np. choroba zagrażająca życiu, implikacje medyczno-prawne)
* krytyczny czasowo
* niekompletne informacje
🔹 Indywidualny (np. HALTS – głodny, zły, spóźniony, zmęczony lub zestresowany)
* Zmęczenie
* Niedobór snu
* Zaburzenia emocjonalne (np. złość, stres)
* Zły stan zdrowia i cierpienie fizyczne
* Brak doświadczenia
* Brak wiedzy
🔹 Zespół
* Zamieszanie co do ról
* Duży dystans władzy/gradient autorytetu
* Nieskuteczne techniki komunikacji
* Dysfunkcyjne relacje
🔹 Środowisko
* Przerwy
* Hałas
* Przekazania
* Presja produkcyjna (np. terminy, kwoty)
* Awaria sprzętu
* Nieznane miejsce i sprzęt
🔲 KLUCZOWE ZASADY CRM
Rall i Gaba (2005) zidentyfikowali 15 kluczowych zasad:
1. Poznaj środowisko
2. Przewiduj i planuj
3. Zadzwoń po pomoc wcześnie
4. Ćwicz przywództwo i podążanie
5. Rozłóż obciążenie pracą
6. Zmobilizuj wszystkie dostępne zasoby
7. Komunikuj się skutecznie
8. Wykorzystaj wszystkie dostępne informacje
9. Zapobiegaj błędom w fiksacji i zarządzaj nimi
10. Sprawdź krzyżowo (podwójnie)
11. Korzystaj z pomocy poznawczych
12. Dokonuj ponownej oceny wielokrotnie
13. Wykorzystaj dobrą pracę zespołową
14. Rozsądnie rozdzielaj uwagę
15. Dynamicznie ustalaj priorytety
Lub bardziej po ludzku..
1. Poznaj swoje otoczenie
2. Przewiduj, udostępniaj i przeglądaj plan
3. Zapewnij skuteczne przywództwo
4. Zapewnij jasność ról i dobrą pracę zespołową
5. Komunikuj się skutecznie
6. Zadzwoń po pomoc wcześnie
7. Rozsądnie rozdzielaj uwagę – unikaj fiksacji
8. Rozłóż obciążenie pracą – monitoruj i wspieraj członków zespołu
🔺 POZNAJ SWOJE OTOCZENIE
* Znać lokalizację i funkcję sprzętu, zwłaszcza w przypadku procedur wymagających dużej ilości czasu
* Logicznie ustrukturyzowane, dobrze oznaczone środowisko
* Korzystaj z pomocy poznawczych, np. map sprzętu
* Regularne szkolenie
* Znać rolę i poziom doświadczenia członków zespołu (w sali reanimacyjnej często dochodzi do pomyłek co do ról).
🔺 PRZEWIDUJ, UDOSTĘPNIAJ I PRZEGLĄDAJ PLAN
* Myśl z wyprzedzeniem i planuj na wypadek wszelkich nieprzewidzianych okoliczności
* Dynamicznie ustalaj priorytety
* Okresowo dokonuj ponownej oceny
* Przewiduj opóźnienia
* Korzystaj z list kontrolnych typu „zadzwoń i odpowiedz”
* Podziel się planem z innymi – dzielenie się modelem mentalnym ułatwia skuteczne działanie w kierunku wspólnego celu
* Myśl głośno i prowadź okresowe odprawy, aby werbalizować priorytety, cele i ustalenia kliniczne w miarę ich zmiany
* Zachęcaj członków zespołu do dzielenia się istotnymi przemyśleniami i planami
* Ciągły przegląd planu na podstawie obserwacji i reakcji na leczenie
🔺 ZAPEWNIJ SKUTECZNE PRZYWÓDZTWO
* Zastosuj podejście najmniej konfrontacyjne, zgodne z celem
* Partycypacyjne podejmowanie decyzji poprawia zaangażowanie zespołu
* W razie potrzeby stosuj podejście bezpośrednie i autorytatywne (np. w sytuacjach, gdy czas jest krytyczny)
* Ustal oczekiwania dotyczące zachowania i wydajności członków zespołu
* Ustal i podtrzymuj wspólny dla zespołu model mentalny tego, co się dzieje i jakie są cele zespołu
* Monitoruj środowisko zewnętrzne i wewnętrzne zespołu, aby nie dać się zaskoczyć
* Lider zapewnia podsumowanie po kryzysie
🔺 ZAPEWNIJ JASNOŚĆ ROLI I DOBRĄ PRACĘ ZESPOŁOWĄ
* Przydziel role zespołowe
* Jeśli w trakcie wykonywania zadania dochodzi do zmiany ról w zespole, należy zadbać o wyraźne przekazanie obowiązków (np. „Joanna przejmie rolę lidera zespołu, a ja pomogę w przypadku trudnych dróg oddechowych”).
* Członkowie zespołu powinni wykazywać się dobrym nastawieniem i być aktywni – każdy obserwuje i monitoruje wydarzenia oraz opowiada się za lub domaga się działań korygujących
* Członkowie zespołu, w tym lider, muszą być w stanie rozpoznać, kiedy odczuwają stres, i wypracować odpowiednie zachowania samoopiekuńcze
* Wszyscy członkowie zespołu – liderzy i osoby współpracujące – ponoszą równą odpowiedzialność za zapewnienie dobrych wyników leczenia pacjentów
🔺 KOMUNIKUJ SIĘ SKUTECZNIE
* Przekaż niezbędne informacje członkom zespołu i zaktualizuj wspólny model mentalny
* Użyj komunikacji w pętli zamkniętej
* Bądź asertywny, nie agresywny ani uległy
* Unikaj ataków personalnych
* Rozwiąż konflikt
* Utrzymuj relacje
* Ułatwianie współpracy na rzecz osiągnięcia wspólnego celu
* Przeprowadź podwójną kontrolę z członkami zespołu
* Unikaj niepotrzebnego języka łagodzącego ( np. „jeśli to możliwe, czy mógłby Pan spróbować założyć wenflon dożylny, jeśli to nie sprawiłoby zbytniego kłopotu?”)
🔺 WZYWAJ POMOC WCZEŚNIE
* Bądź świadomy barier utrudniających proszenie o pomoc (np. strach przed krytyką lub utratą twarzy)
* Ustaw wstępnie zdefiniowane kryteria proszenia o pomoc
* Zadzwoń po pomoc wcześnie
* Zmobilizuj wszystkie dostępne zasoby
🔺 ROZSĄDNIE PRZYDZIELAJ UWAGĘ – UNIKAJ FIKSACJI
* Należy pamiętać o „błędzie fiksacji”, który zmniejsza świadomość sytuacyjną
* Ustalaj priorytety zadań i skup się na najważniejszym zadaniu, które masz do wykonania
* Deleguj zadania innym
* Wykorzystaj wszystkie dostępne informacje
* Upewnij się, że monitory są stale monitorowane, a oceny powtarzane okresowo (np. ustaw mankiet ciśnieniomierza tak, aby automatycznie przełączał się co 2 minuty)
🔺 ROZDZIEL OBCIĄŻENIE PRACĄ – MONITORUJ I WSPIERAJ CZŁONKÓW ZESPOŁU
* Lider zespołu nie ingeruje w pracę zespołu — w miarę możliwości pozostaje z tyłu, aby zachować świadomość sytuacyjną i nadzorować zespół
* Przydzielanie zadań zgodnie z zdefiniowanymi rolami zespołu
* Lider zespołu wspiera członków zespołu w ich zadaniach
* Realokacja ról w miarę wykonywania zadań lub ich złożoności
