08/01/2025
Efekty resztkowe, najprościej rzecz ujmując, to okres po zakończeniu stymulacji zdolności motorycznych lub fizjologicznych, w którym utrzymują się określone adaptacje wywołane treningiem. Jest to jedno z kluczowych zjawisk w procesie programowania treningów motorycznych. W sportach, w których nie wymaga się wszechstronności, liczba rotacji adaptacyjnych jest mniejsza. Natomiast w dyscyplinach takich jak gry zespołowe, sporty walki czy tenis, potrzeba odpowiednio zaplanowanych i uzupełnionych bloków treningowych znacząco wzrasta.
Bazując na moim doświadczeniu w periodyzacji treningu motorycznego, kluczowe jest umiejętne zarządzanie rotacjami wytrzymałości, siły, mocy i szybkości w oparciu o specyficzne wymagania danej dyscypliny sportowej. Efekty resztkowe (Residual Training Effects, RTE) dla siły maksymalnej wynoszą około czterech tygodni. Oznacza to, że zanim zauważalnie spadnie jej poziom, mija zwykle ponad miesiąc. Warto jednak pamiętać, że czas ten może ulegać zmianie w zależności od poziomu zaawansowania zawodnika oraz zastosowanych środków treningowych w okresie absencji danego rodzaju treningu.
Zauważyłem, że odpowiednio dobrany trening mocy w okresie, gdy objętość treningu siły maksymalnej była znikoma lub zerowa, pozwalał na utrzymanie jej poziomu. W niektórych przypadkach spadek siły maksymalnej nie występował wcale lub był bardzo niewielki. W końcowej fazie przygotowań w wielu dyscyplinach siła maksymalna przestaje być kluczowym elementem wydajności zawodnika. Nie należy jednak jej zaniedbywać. Jeśli blok siłowy kończy się na przykład sześć tygodni przed szczytem formy, można w kolejnych tygodniach wprowadzić krótkie jednostki treningowe „przypominające” adaptacje.
Jednym z błędów, które w przeszłości sam popełniałem w programowaniu wytrzymałości w sportach walki, było zbyt wczesne rezygnowanie z treningu wytrzymałości beztlenowej. Podobnie jak w przypadku siły maksymalnej, warto zaplanować jednostkę lub kilka jednostek treningowych bezpośrednio przed taperingiem, aby podtrzymać wypracowane adaptacje fizjologiczne.
Grafika z wybranymi efektami resztkowymi pochodzi z książki Triphasic Training, napisanej przez Calvina Dietz’a.
