Etnologia UG

30/09/2026

Już za chwilę startuje nowy rok akademicki. Kształcenie studentów na kierunku "etnologia" na Uniwersytecie Gdańskim na studiach licencjackich po raz pierwszy rozpoczęło się 1 października 2010 r., a na studiach magisterskich 1 października 2013 r. Rozpoczynamy więc po raz siedemnasty studia licencjackie i po raz czternasty studia magisterskie. A jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o tym, jak powstawała gdańska etnologia, jakie już ma tradycje i kogo u nas spotkacie, możecie przeczytać na zaprzyjaźnionej z naszym instytutem Wikipedii. Hasło "Instytut Antropologii Uniwersytetu Gdańskiego" przygotowali: dr Aleksandra Paprot-Wielopolska, dr Agnieszka Bednarek-Bohdziewicz i student Grzegorz Mynio.

Instytut Antropologii Uniwersytetu Gdańskiego – jednostka dydaktyczno-naukowa będąca w strukturze Wydziału Historycznego Uniwersytetu Gdańskiego. W jego skład wchodzą: Zakład Etnologii Polski i Antropologii Historii, Zakład Antropologii Nowego Świata i Studiów Etnicznych oraz Zakład St...

29/09/2026

Grono absolwenckie wzbogaciło się o kolejną dyplomowaną etnolożkę! Z dumą i radością informujemy, że w zeszły piątek 26 września Pani Natalia Ślizewska obroniła pracę licencjacką pt. "Kto i jak idzie Drogą? Ciało i osoba w doświadczeniu pielgrzymowania na szlaku św. Jakuba – studium antropologiczne". Promotorem pracy był dr Filip Rogalski, recenzentką – dr Agnieszka Bednarek-Bohdziewicz, a komisji przewodniczyła dr Małgorzata Dubasiewicz. Pani Natalii gratulujemy pięknie napisanej pracy i zaangażowania w pracę terenową :)

28/09/2026

Informujemy, że plany zajęć na semestr zimowy 2026/27 są dostępne na stronie Wydziału Historycznego. Linki w komentarzach

25/09/2026

UWAGA, PIERWSZY ROK! ZACZYNAMY PRZYGODĘ Z ETNOLOGIĄ!

Rozpoczynamy nowy rok akademicki i z radością zapraszamy Was na inaugurację i oficjalne powitanie Studentek i Studentów I roku na Etnologii!

Obecność - zwłaszcza nowo przyjętych osób - jest jak najbardziej wskazana (żeby nie napisać: „obowiązkowa” 😉)! Na spotkaniu poznacie swoje Opiekunki Roku i spokojnie wejdziecie w uczelnianą rzeczywistość.

Szczegóły spotkania

🗓️ czwartek, 01.10.2026 r.
⏰ 11:30 – 13:00
📍 Sala 30

⚠️ BARDZO WAŻNE: Spotykamy się w budynku Instytutu Antropologii przy ul. Bielańskiej 5 (a NIE na Wydziale Historycznym na Oliwie!). Nie pomylcie adresów!

Co w planie?

Powitanie: Kilka słów o tym, jak wygląda studiowanie etnologii z naszej perspektywy oraz spotkanie z opiekunami roku

Organizacyjna „pigułka”: Dowiecie się, co i gdzie załatwić (Dziekanat vs Sekretariat) oraz jak bezstresowo poruszać się po uczelni

Prezentacja Studenckiego Koła Naukowego Etnologów: Pokażemy Wam, jakie projekty realizujemy i jak możecie się do nas włączyć.

Spacer po Instytucie: Starsi studenci oprowadzą Was po naszych kątach (biblioteka, pokój studencki, sekretariat i inne ważne zakamarki).

Drobna niespodzianka na dobry start!

To dobry moment, żeby rozwiać wątpliwości i poznać ludzi, z którymi spędzicie najbliższe lata.
Do zobaczenia na Bielańskiej!

07/09/2026

Zobaczcie, jaki „dream team” zagości u nas w 2026/27, prowadząc gościnne zajęcia na studiach magisterskich. Nie możemy się doczekać 😊

Monika Banach, antropolożka, latynoamerykanistka. Związana z Uniwersytetem Jagiellońskim. Aktualnie w ramach programu Bekker NAWA 2025 współpracuje z Center for Latin American and Iberian Research (CLAIR) na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Barbara. Prowadzi badania terenowe w Gwatemali. Interesuje się tradycyjną wiedzą ekologiczną, koncepcjami wieloświata, religią i duchowością, etnobotaniką i etnomykologią, a także kulturą Majów. U nas poprowadzi zajęcia: „Religie Ameryki Środkowej”.

Janusz Bohdziewicz, literaturoznawca, filmoznawca, teoretyk mediów i kultury. Na co dzień związany z Uniwersytetem Pomorskim w Słupsku. Naukowo interesuje się przede wszystkim wpływem technologii (zwłaszcza elektryczności) na różne obszary kultury, antropologią widzenia, hermeneutyką filozoficzną i myślą postsekularną. Poprowadzi zajęcia: „Kultury cyfrowe”.

Bartek Lis, socjolog, kierownik działu badań i rozwoju Instytutu Kultury Miejskiej w Gdańsku. Od lat łączy pracę badawczą z praktyką – jako badacz społeczny, animator kultury i edukator. Specjalizuje się w projektach, które łączą refleksję teoretyczną z działaniem, dotyczących m.in. włączania społecznego, rozwoju publiczności czy senioralnej „zależności”. Swoimi doświadczeniami i wiedzą podzieli się z Wami w ramach zajęć: „Współczesne instytucje kultury w praktyce: badania publiczności”.

Jacek Splisgart, etnolog, niegdyś nasz kolega z Instytutu Antropologii, aktualnie związany z Zakładem Kultury i Języków Azji Wschodniej UG. Interesuje się antropologią Japonii, historią antropologii powszechnej oraz japońskiej folklorystyki, a także zmianami kulturowymi w społeczeństwach pozaeuropejskich, w szczególności Azji Wschodniej. U nas będzie prowadził zajęcia: „Historia i kultura Dalekiego Wschodu”.

Zuzanna Śmigielska, absolwentka gdańskiej etnologii, Wydziału Nawigacyjnego Uniwersytetu Morskiego oraz Wydziału Malarstwa ASP w Gdańsku. Interesuje się antropologią lokomocji, przestrzeni i codzienności, a także związkami i przecięciami sztuki i antropologii – i właśnie tego ostatniego tematu będą dotyczyć jej zajęcia „Między sztuką a antropologią”.

Fajnie, co?

Jeśli chcecie uczestniczyć w tych lub innych równie ciekawych zajęciach, to zapraszamy na studia magisterskie. Link do rekrutacji w komentarzu.

Pamiętajcie, że rekrutacja kończy się 16 września.

03/09/2026

Media i oficjalne strony państwowe wskazują, że z roku na rok maleje liczba osób rozpoczynających studia magisterskie.

Szczerze – nie dziwi nas to jakoś bardzo. Po co przedłużać sobie czas „w szkole”, kiedy od razu po licencjacie można zacząć pracę i budować karierę zawodową? Czy potrzebny jest do tego kolejny „papierek”? Jeśli tak na to patrzycie, to pełna zgoda.

A gdyby spojrzeć nieco inaczej?

Według nas studia magisterskie na etnologii to dwa lata, podczas których rozwijacie się nie tylko w kontekście przyszłej pracy, ale także jako osoby:

--- uczycie się rozmawiać z ludźmi, którzy mieszkają w innych światach (geograficznych, społecznych, kulturowych), a przez to bardziej wsłuchiwać się we własny – w tym świat wewnętrzny;
--- ćwiczycie się w ciekawości i uważności, także wobec tego, co pozornie oczywiste i banalnie codzienne – to świetne antidotum na brak motywacji i znudzenie rzeczywistością;
--- eksperymentujecie z własnymi pomysłami i projektami, mając wsparcie osób pracujących w Instytucie – dla części osób to ostatni czas przed „dorosłym życiem”, kiedy można ryzykować i wchodzić w „nieznane” bez obawy o porażkę.

Jak to przekłada się na umiejętności zawodowe? Bardzo bezpośrednio.

--- zderzanie się z innymi poglądami i perspektywami pozwala rozumieć motywacje i talenty osób, z którymi pracujemy, a zatem też łączyć siły i odnajdywać się w różnych zespołach;
--- umiejętność antropologicznej analizy ułatwia łączenie kropek, które bywają przeoczone przez inne osoby, zadawać trafne i otwierające pytania, proponować nieoczywiste rozwiązania;
--- prowadzenie własnych wywiadów i obserwacji uczy, jak projektować procesy badawcze, animacyjne czy kulturowe, wybierać odpowiednie metody i narzędzia, ale też uelastycznia i pozwala na szybką reorganizację – bo wiadomo, zawsze coś pójdzie nie po naszej myśli.

Jeśli chcecie spędzić ciekawe dwa lata, poćwiczyć się w patrzeniu szerzej, ale też w eksplorowaniu wybranych zjawisk między-ludzkiego świata, to mamy mocne przekonanie, że warto spróbować. Etnologia na UG ugości Was jak dobrych (nie)znajomych.

Link do rekrutacji w komentarzu!
Pamiętajcie, że rekrutacja na studia mgr kończy się 16 września.

25/08/2026

Co można robić w ramach etnologii/antropologii kulturowej?

Na przykład badać różnice i punkty styku różnych tradycji mitologicznych, jak robi to Mikołaj Jarmakowski, doktorant w naszym instytucie. Jego badawczy wysiłek krąży wokół słowiańskich, bałtyckich i indoeuropejskich tradycji mitologicznych, obrzędowych i mitopoetyckich. Tak Mikołaj opowiada o folklorystycznym wycinku tych badań:

W ubiegłym roku miałem wielką przyjemność gościć w Pracowni Etnolingwistycznej im. Profesora Jerzego Bartmińskiego w Lublinie. Jest to zbiór kilkunastu tysięcy unikatowych zapisów, materiałów i źródeł etnograficznych, stanowiących szeroką dokumentację tradycyjnej kultury wsi polskiej drugiej połowy XX wieku. Podjęta w archiwum Pracowni Etnolingwistycznej praca badawcza nakierowana była głównie na dźwiękowe i tekstowe zapisy obrzędowości kolędniczej i weselnej, którą badam w moim doktoracie zatytułowanym „Po dworze chodziła, cały dwór krasiła. Dziewczyna na wydaniu i pani młoda w słowiańskiej mitopoetyce obrzędowej. Tradycje polskie, serbskie i białoruskie”. Dzięki otrzymanej w archiwum pomocy (w tym miejscu podziękowania przekazuję pani doktor Katarzynie Prorok) zapoznałem się z kartotekami badań terenowych, zapisami pieśni i nagraniami, które stanowić będą istotne źródło mych badań.

Czego dotyczą te badania? Na poziomie podstawowym – odnoszącym się do materiału badawczego – są to pochodzące głównie z XIX i XX w. zapisy dotyczące elementów obrzędowości dorocznej i weselnej, w której w rozmaitych typach działań i towarzyszących im pieśniach wyrażane są treści mitopoetyckie odnoszące się do postaci dziewczyny na wydaniu i pani młodej. Mowa więc zarówno o różnych typach kolędowania wiosennego i zimowego („dunajowanie”, kolędowanie wołoczobne i konopielne, Kraljice, chodzenie z Kustem i wiele innych), jak i o ściśle już weselnych obrzędach przejścia, w których cielesna i duchowa transformacja kobiety jest aktem centralnym.

Centralność tego aktu odnosi się do poziomu ludzkiego i kosmicznego: i to jest drugi wymiar, który dotyczy tego, co Profesor Jerzy Bartmiński nazywał „poetyką paralelizmów w pieśniach ludowych”, a co w języku współczesnej antropologii możemy określić, przykładowo, mianem „ontologii analogistycznej” (za Philipem Descolą). Widzimy więc, że w ogólnie rozpatrywanej obrzędowości i kosmologii ludowej Słowian wszelkie stany duchowe, cielesne czy uczuciowe, a także relacje społeczne, były rozpoznawane i przeżywane jako część więcej-niż-ludzkiego kontinuum zdarzeń. Porównawcza analiza typów tych paraleli (np. dziewczyna – roślina, dziewczyna – Słońce) jest więc jednym z wymiarów mych badań, zaś ich cel to odtworzenie możliwie starszej, genealogicznie prasłowiańskiej ich warstwy przechowanej i przekazanej w tradycji ustnej.

Dochodzimy w końcu do trzeciego wymiaru, który zarysowuje się na styku antropologicznej teorii rytuału i tzw. zwrotu ontologicznego oraz badań nad językiem. Co to znaczy – w języku pierwotnego doświadczenia mitycznego – iż tonąca w Dunaju dziewczyna na wydaniu zostaje porwana przez rajskiego ptaka, zaprowadzona do lasu i do „kumory”, po czym jej wianek jest kulany na stole jak Słoneczko po niebie? Czy w sytuacji, w której realne doświadczenie życiowe – inicjacja małżeńska – dzieje się niejako „przez pryzmat” mitopoetyckich treści z pieśni, mamy do czynienia z mateforycznym wyłącznie objaśnieniem zdarzeń, czy raczej (ku czemu się skłaniam) typem pierwotnej metonimii, w której chwilowo zniesione zostają granice ludzkiego i więcej-niż-ludzkiego?

Fot.: zdjęcie z badań w Pracowni Etnolingwistycznej im. Profesora Jerzego Bartmińskiego w Lublinie.

Jeśli też chcielibyście uprawiać etnologię/antropologię kulturową, zapraszamy na studia magisterskie do naszego instytutu. Link do rekrutacji w komentarzu.

17/08/2026

Rafał Betlejewski (III rok SSL) nadaje z miejscowości Konotopie (woj. kujawsko-pomorskie):

Studiowanie etnologii zaczyna się od prostego pytania: dlaczego ludzie robią to, co robią?

W Konotopiu stanęła gigantyczna figura Matki Boskiej ufundowana przez rodzinę Karkosików. Wybrałem się tam w dniu jej poświęcenia, transmitowanym przez wiele ogólnopolskich mediów. Można ją potraktować jako religijną osobliwość albo atrakcję turystyczną, jednak jako etnolog wolę dostrzec w niej intrygujące pytania:

--- Co taka rzeźba oznacza dla różnych ludzi i instytucji?
--- Jak lokalna ludność konstruuje legendy tłumaczące, „po co naprawdę” powstała figura?
--- Dlaczego mieszkańcy opowiadali mi o ukrytej w niej antenie?
--- Czy monumentalna Maryja może być jeszcze sztuką ludową, czy raczej czymś bardzo współczesnym - dawnym kodem religijnym przetworzonym przez współczesny kapitał i technologię?
--- Co dzieje się z krajobrazem i lokalną wspólnotą, kiedy prywatny gest religijny zaczyna dominować nad całą przestrzenią?

W ramach etnologii próbujemy badać i rozumieć takie zjawiska. Unikając bezrefleksyjnego szufladkowania, czytamy je jako opowieści o kulturze, religii, pieniądzu, władzy i wyobraźni.

Jeśli ciekawi Cię, dlaczego świat wygląda tak, jak wygląda, dołącz do nas od października!

Link rekrutacyjny w komentarzu.

11/08/2026

Jest na co czekać :)

➡ ZAPOWIEDŹ
Jaki był przepis na pain de l’égalité – czyli rewolucyjny chleb równości? Kto wymyślił kartki na mięso? I dlaczego deista Wolter ufundował budowę kościoła?

W książce „Boskie trele. Szkice o Oświeceniu i Rewolucji” Monika Milewska łączy historyczną wnikliwość ze znakomitym pisarstwem i narracyjną swadą. Przygląda się wydarzeniom z przeszłości w sposób, który pozwala odkrywać je na nowo i z zaskoczeniem przyglądać się kaprysom historii, mnożącej osobliwe podobieństwa między odległymi od siebie wiekami. Rewolucja francuska funkcjonuje tu jako matryca, źródło inspiracji i punkt odniesienia dla kolejnych epok i rewolucyjnych przewrotów. Mnogość poruszonych tematów – od postaw religijnych i filozoficznych, przez pieśni rewolucyjne, po kwestie żywnościowe – umożliwia wniknięcie w paradoksy i niespodziewane zjawiska tej fascynującej epoki.

Promocja wydawnictwa została zrealizowana przy wsparciu Gdańskiego Funduszu Promocji Wydawnictw.