02/06/2026
📌 CZY WIEDZIELIŚCIE, ŻE NA POCZĄTKU CZERWCA ARCHIWA NA CAŁYM ŚWIECIE MAJĄ SWOJE ŚWIĘTO?
Co roku 9 czerwca obchodzony jest MIĘDZYNARODOWY DZIEŃ ARCHIWÓW. Data ta nie jest przypadkowa — właśnie 9 czerwca 1948 roku powstała Międzynarodowa Rada Archiwów, czyli International Council on Archives (ICA).
Sama idea świętowania została ustanowiona przez ICA w 2007 roku, a od 2008 roku Międzynarodowy Dzień Archiwów obchodzony jest na całym świecie.
Z czasem jednodniowe obchody rozrosły się w MIĘDZYNARODOWY TYDZIEŃ ARCHIWÓW, organizowany od 2019 roku jako globalna okazja do rozmowy o znaczeniu archiwów, pracy osób archiwizujących oraz roli dokumentów w życiu społecznym.
📅 W 2026 roku Międzynarodowy Tydzień Archiwów odbędzie się w dniach 8–12 czerwca, a jego hasło brzmi:
„ARCHIVES FOR JUSTICE: RIGHTS, MEMORY & FUTURES”
czyli
„ARCHIWA DLA SPRAWIEDLIWOŚCI: PRAWA, PAMIĘĆ I PRZYSZŁOŚĆ”
Tegoroczny temat zwraca uwagę na to, że archiwa nie są jedynie miejscem przechowywania starych dokumentów. Są źródłem wiedzy, dowodów, pamięci i odpowiedzialności.
Pomagają chronić prawa człowieka, dokumentować decyzje, przywracać głos osobom i wspólnotom, których historie przez lata bywały pomijane, a także budować bardziej sprawiedliwą przyszłość.
Archiwa często kojarzą się z regałami pełnymi akt, dawnymi fotografiami, mapami, księgami czy dokumentami urzędowymi. To wszystko jest jednak częścią większej opowieści.
Archiwa są także PRZESTRZENIĄ ZAUFANIA PUBLICZNEGO. To dzięki nim możemy potwierdzić fakty, odtworzyć losy ludzi i miejsc, badać historię rodzin, społeczności i instytucji.
Hasło tegorocznych obchodów przypomina, że dokumenty mają znaczenie nie tylko dla osób zawodowo zajmujących się historią. Są ważne dla wszystkich, którzy chcą rozumieć przeszłość i współczesność, działać na rzecz społeczności, chronić prawa, opisywać rzeczywistość i szukać odpowiedzi na pytania: co się wydarzyło? kto podjął decyzję? jakie były konsekwencje?
czyja historia została zapisana, a czyja wymaga jeszcze odkrycia?
Międzynarodowa Rada Archiwów wskazuje w tym roku pięć ważnych obszarów refleksji:
1️⃣ DOWODY I ODPOWIEDZIALNOŚĆ
Archiwa jako narzędzie odpowiedzialności i praworządności.
2️⃣ PAMIĘĆ I GODNOŚĆ
Archiwa jako nośnik pamięci i ludzkiej godności.
3️⃣ WŁĄCZENIE I DOSTĘP
Archiwa jako przestrzeń otwarta i dostępna.
4️⃣ DZIEDZICTWO I RÓŻNORODNOŚĆ
Archiwa wobec dziedzictwa kolonialnego i rozproszonego.
5️⃣ PRZYSZŁOŚĆ I TECHNOLOGIE
Archiwa przyszłości związane z nowymi technologiami, sztuczną inteligencją, cyfrową infrastrukturą i odpowiedzialnym przechowywaniem informacji dla kolejnych pokoleń.
To dobry moment, by przypomnieć, że ARCHIWA SĄ BLISKO NAS.
Nie tylko w wielkich instytucjach państwowych, ale także w małych miejscowościach, organizacjach, szkołach, bibliotekach, muzeach, parafiach, zakładach pracy, a nawet w naszych domach.
Rodzinne fotografie, listy, świadectwa, pamiętniki, dokumenty osobiste czy nagrania również tworzą pamięć — prywatną, lokalną i społeczną.
Międzynarodowy Tydzień Archiwów to zaproszenie, by spojrzeć na archiwa nie jak na zamknięte magazyny przeszłości, ale jak na ŻYWE MIEJSCA SPOTKANIA Z PAMIĘCIĄ.
To także okazja, by docenić codzienną pracę archiwistek i archiwistów oraz osób pracujących z zasobami archiwalnymi, które porządkują, opisują, zabezpieczają i udostępniają materiały, dzięki którym przeszłość może przemawiać do teraźniejszości.
⏳Niebawem podzielimy się szczegółami dotyczącymi tego, co z okazji Międzynarodowego Tygodnia Archiwów będzie działo się u nas!