Dawny Powiat Garwolin i okolice

Dawny Powiat Garwolin i okolice Dawny Powiat Garwolin i jego okolice. (Garwolin and its neighborhood in past time). www.garwolin.org

Z życia gminy Sobienie-JezioryŹródło: Nasza Gmina, 11.09.1920, nr 35
28/07/2026

Z życia gminy Sobienie-Jeziory

Źródło: Nasza Gmina, 11.09.1920, nr 35

W 1964 r. Główny Urząd Statystyczny opublikował opracowanie pt. „Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918–1963”, z kt...
18/07/2026

W 1964 r. Główny Urząd Statystyczny opublikował opracowanie pt. „Zmiany administracyjne miast i osiedli 1918–1963”, z którego wynika, że w latach objętych publikacją obszar Garwolina powiększano trzykrotnie.

W 1952 r. Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego w Londynie opublikował „Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy polskic...
16/07/2026

W 1952 r. Instytut Historyczny im. gen. Sikorskiego w Londynie opublikował „Wykaz poległych i zmarłych żołnierzy polskich sił zbrojnych na obczyźnie w latach 1939-1946”. Wypisujemy z niego osoby pochodzące z powiatu garwolińskiego:

Araszkiewicz Władysław, strz., 27.6.1902, Franciszków, p. Garwolin; 16.4.1943; Leysin, Valais, Szwajcaria

Baran Bolesław, strz., (?) 1908, Jaźwiny, p. Garwolin; 5.9.1942; Kermine, CM, gr. 3-14-1

Bielski Roman, bomb., 3.1.1912, Czernie, p. Garwolin; 4.3.1943; Khanaqin, Irak, BCW, gr. 8-A-4

Burek Stanisław, strz., 3.9.1904, Wola Starogrodzka, p. Garwolin; 25.3.1942; Guzar, CK, gr. III.C-3

Charbowski (Chabrowski) Stanisław, sierż.-Sgt., 29.5.1915, Ryki, p. Garwolin; 23(22).5.1944; (?)

Ćmiel Władysław, kapr., 19.7.1915, Borucicha, p. Garwolinl 12.5.1944, Monte Cassino, Włochy, CP, gr. 8-D-10. Eks.

Domański Ludwik, ppor.-P/O., 30.8.1913, Stężyca, p. Garwolin; 5(6).8.1942; Lorient, Francja, gr. 32

Domański Stanisław, plut. F/Sgt., 1.11.1919, Garwolin; 3.7.1944; (?)

Durczak Stefan, st. strz., 24.8.1911, Bielice, p. Garwolin; 22.6.1944; Loreto, Włochy, CP, gr. 1-A-5. Eks.

Dziadosz Mieczysław – pseud. Sienkiewicz Mieczysław, uł. 18.10 (2.8).1919, Garwolin; 29.5.1945, Bologna, Włochy, CP, gr. 3-A-7. Eks.

Górka Jan, kapr., 6.7.1911, Łaskarzew, p. Garwolin; 3.5.1945; Meppen, Niemcy, Eks.

Kapusta Ludwik, strz., (?) 1902, Krzanów, p. Garwolin; 30.7.1942; Szachrisiabs, CW, gr. 183

Kasprzak Stanisław, st. strz., 29.4.1896, Sobienie Kiełczewskie, p. Garwolin; 29.8.1945; Tel-el-Kebir, Egipt, BWC, gr. 6.P.12

Kowalczyk Mieczysław, st. strz. 18.9.1914, Huta Garwolińska, p. Garwolin; 12.8.1943; Khanaqin, Irak, CW, gr. 8-J-2. Eks.

Krzysztoszek Józef, kapr. Pil.-Sgt., 14.3.1918, Syberka, p. Garwolin; 11.7.1942; Silloth, W. Brytania, gr. 15.S

Kurowski Piotr, sierż., 18.1.1897, os. Stężyca, p. Garwolin; 14.5.1941; Ramleh, Palestyna, C.RAF, gr. L.24.

Kuśmierski Włodzimierz, 17.1.1925, Maciejowice, p. Garwolin, 3.7.1944, Tel-el-Kebir, Egipt, CW, gr. 5-K-7

Lewandowski Józef, kapr., 3.4.1912, Żabieniec, p. Garwolin; 7.3.1942; St. Kermine, (?)

Majek Jan, strz., (?) 1897, Garwolin, Warszawa; 1.3.1942; Margiełan.
Malinowski Piotr, strz., 29.6.1895, Godzisz, p. Garwolin; 17.3.1942, Narpaj, gr. 5-6

Marciniak Andrzej, sierż., (?) 1897, Podwierzbie, p. Garwolin; 12.5.1942s; St. Kermine, (?), gr. V-1

Mikusek Piotr, strz. 2.3.1927, Żelechów, p. Garwolin; 9.4.1945; Bologna, Włochy, CP, gr. 21-E-5. Eks.

Nosowski Stanisław Kazimierz, sierż.-W/O., 1.9.1918, Ryki, p. Garwolin; 8.5.1946; Sheffield, W. Brytania, gr. J.7412

Okrzesiak (Okrzysiak) Stanisław, strz., 11.2.1897 (1894), Elżbietów, p. Garwolin; 19.3(4).1942; Kermine, CM, gr. V-6

Owczarczyk Piotr, strz., (?) 1907, Wólka Ostrożeńska, p. Garwolin: 1.8.1942; Guzar, CK, gr. VII.C-50

Pawłowicz Zbigniew, strz., 28.8.1922, Wólka Sobieszyńska, p. Garwolin: 21.3.1942; Margiełan (?)

Perkowski Zbigniew, plut. pil.-Sgt., 29.8.1914, Brzeziny, p. Garwolin; 4.2.1941; Nuneaton, W. Brytania, gr. H.97

Piłecki Bolesław, kpt., 17.11.1894, Łukowiec, p. Garwolin; 15.8.1945; Konstantynopol, Turcja, CCK par. św. Józefa, Ferikoy, gr. 75

Pracz Jan, strz., 18.6.1914, Kobusy, p. Garwolin; 25.9.1944; Casamassima, Włochy, CP, gr. 5-F-3. Eks.

Ryczkowski Bolesława, strz., 29.11.1920, Ołęż, p. Garwolin; 17.7.1942; Kenimech, CW, gr. 150-7

Stępień Józef, st. strz., 19.3.1902, Wilga, p. Garwolin; 1.11.1942, Teheran, Iran, CCK, dz. p., gr. 0.7.330

Suchecki Józef, plut., (?) 1897, Garwolin; 18.7.1943: Khanaqin, Irak, MC, gr. 7-A-4

Wielgomasz Stanisław, kapr., 22.5.1900, Paprotnia, p. Garwolin; 20.7.1944; Loreto, Włochy, CP, gr. 10-B-3. Eks.

Wojda Stefan, st. szer.-(?), 23.4.1917, Goniewilk, p. Garwolin; 16.4.1942; Northwood, W. Brytania, gr. H.245

Poszukujemy rodziny oraz potomków rodziny Wiącków z Parysowa i Stodzewa!Drodzy Czytelnicy, miłośnicy historii i lokalni ...
14/07/2026

Poszukujemy rodziny oraz potomków rodziny Wiącków z Parysowa i Stodzewa!

Drodzy Czytelnicy, miłośnicy historii i lokalni detektywi!
Otrzymaliśmy niezwykle ciekawą i ważną prośbę o pomoc od pani Anny, która próbuje odtworzyć losy rodziny swojego ojca i odnaleźć krewnych o nazwisku WIĄCEK (pochodzących z naszych stron). Każda, nawet najmniejsza wskazówka, może okazać się kluczem do połączenia rozproszonej rodziny!

Z relacji pani Anny oraz z zachowanych dokumentów wyłania się następujący obraz: Jan Wiącek (dziadek pani Anny): Urodził się 4 grudnia 1930 roku w Parysowie. Zginął tragicznie w Warszawie na Grochowie w 1968 roku.
Antoni i Marianna Wiąckowie (pradziadkowie pani Anny): Mieli oprócz Jana jeszcze dwie córki: Władysławę (Władkę) i Krystynę.
Przenieśli się do Warszawy, gdzie mieszkali przy ul. Jarocińskiej na Grochowie. Pradziadek Antoni zmarł w 1985 roku, a prababka Marianna w 1992 roku – oboje spoczywają na Cmentarzu Bródnowskim.

Na cmentarzu w Parysowie znajduje się wiele grobów o nazwisku Wiącek. Według lokalnych informacji, gniazdem tej rodziny i miejscem, gdzie do dziś mogą mieszkać krewni, jest pobliska miejscowość Stodzew.

Ślad w parysowskich metrykach! Dzięki szybkiemu przeszukaniu ksiąg metrykalnych z Parysowa udało się już odnaleźć akt ślubu pradziadków pani Anny z 1929 roku (akt nr 1): Data ślubu: 9 stycznia 1929 r. Pan młody: Antoni Wiącek (lat 20), kawaler z Parysowa, z zawodu szewc. Syn Jana Wiącka i Marianny z Bąkowskich (matka w chwili ślubu już nie żyła). Panna młoda: Marianna Rogowska (lat 19), panna z Parysowa. Córka Władysława Rogowskiego i Józefy z Żurawków (ojciec w chwili ślubu już nie żył).

Jak możesz pomóc?

Czy nazwisko Wiącek lub Rogowski z okolic Parysowa brzmi dla Ciebie znajomo? Czy wiesz coś o rodzinie szewca Antoniego Wiącka, która przed laty przeprowadziła się do Warszawy? A może znasz Wiącków ze Stodzewa lub Parysowa, którzy mogą być potomkami Jana i Marianny (z Bąkowskich) lub Władysława i Józefy (z Żurawków)?
Każda informacja, wspomnienie czy namiar na żyjących krewnych są na wagę złota.

📩 Napisz do nas w komentarzu lub w wiadomości prywatnej! Przekażemy wszystkie informacje pani Annie. Udostępniajcie post dalej – niech dotrze do Parysowa, Stodzewa i okolic!

Czasami porządkując foldery w naszym archiwum odkrywamy cos, czego wcześniej nie zauważaliśmy. W archiwum po Barbarze Wi...
07/07/2026

Czasami porządkując foldery w naszym archiwum odkrywamy cos, czego wcześniej nie zauważaliśmy. W archiwum po Barbarze Witczak-Witaczyńskiej odnaleźliśmy fotografię wykonaną przy... cegielni w Miętnem. Okres wykonania tej fotografii możemy datować na koniec II Wojny Światowej, lub tuż po jej zakończeniu.

Cegielnia w Miętnem powstała wiosną 1919 roku. Powołana przez garwoliński sejmik była świetnie zorganizowanym zakładem, dysponującym 40-konnym silnikiem i własną konną kolejką wąskotorową do transportu wyrobów na stację. Ta samorządowa inwestycja, sfinansowana z rządowej pożyczki, okazała się strzałem w dziesiątkę i prężnie zaopatrywała okolicę w cegłę, aż do rozebrania jej zabudowań po II wojnie światowej.

Na jesieni 1954 r. prasa prezentowała kandydatów na radnych rad narodowych. Znaleźliśmy wśród nich zdjęcie osób kandyduj...
24/06/2026

Na jesieni 1954 r. prasa prezentowała kandydatów na radnych rad narodowych. Znaleźliśmy wśród nich zdjęcie osób kandydujących w Gończycach: Bolesława Żaka, J. Cieślińskiego i Katarzyny Grudko.

Źródło: Życie Warszawy 14.11.1954, nr 46

W 1940 r. w Londynie rząd polski opublikował w języku angielskim „czarną księgę” niemieckiej inwazji na Polskę zawierają...
18/06/2026

W 1940 r. w Londynie rząd polski opublikował w języku angielskim „czarną księgę” niemieckiej inwazji na Polskę zawierającą dokumenty, sprawozdania naocznych świadków i fotografie. W książce zamieszczono załączone zdjęcie.

The German invasion of Poland : Polish black book containing documents authenticated reports and photographs, London 1940

Coś nam tu nie pasuje...Do archiwum przekazał Marek Nowicki.
16/06/2026

Coś nam tu nie pasuje...

Do archiwum przekazał Marek Nowicki.

Przedstawiamy informacje na temat likwidacji analfabetyzmu w powiecie garwolińskim opracowaną na podstawie artykułu Kaje...
16/06/2026

Przedstawiamy informacje na temat likwidacji analfabetyzmu w powiecie garwolińskim opracowaną na podstawie artykułu Kajetana Dobrosielskiego pt. Problem likwidacji analfabetyzmu w woj. Warszawskim w latach 1949–1951 (Rocznik Mazowiecki 1987 s. 27-37).

Analfabetyzm w powiecie garwolińskim (1949–1951)

Powiat garwoliński stanowił jeden z najtrudniejszych obszarów działań edukacyjnych w województwie warszawskim. Walka z niepiśmiennością na tym terenie była procesem złożonym, zmagającym się zarówno z oporem społecznym, jak i niewydolnością lokalnej administracji.

Skala problemu i „ukryty” analfabetyzm
• Garwolin znalazł się w czołówce powiatów o największej liczbie analfabetów w regionie. Podczas pierwszej rejestracji w czerwcu 1949 roku wykazano 4 886 osób, jednak spisy uzupełniające ujawniły kolejne 4 034 osoby, co łącznie dało liczbę 8 920 zarejestrowanych.
• Powiat garwoliński został wymieniony obok warszawskiego i siedleckiego jako rejon, w którym najpoważniej wystąpiło zjawisko celowego ukrywania się przed rejestracją oraz błędów komisji spisowych. Mieszkańcy często unikali spisu z obawy przed przymusem nauczania.

Trudności organizacyjne i frekwencja
• W drugiej połowie 1949 r. frekwencja na kursach w powiecie garwolińskim była „niepokojąco mała” i wynosiła zaledwie 37%.
• W 1949 r. na 179 prowadzonych w powiecie kursów, organizacje społeczne nie zorganizowały ani jednego, co było wynikiem wyjątkowo słabym na tle województwa. Krytykowano zwłaszcza Związek „Samopomocy Chłopskiej” oraz Ligę Kobiet za niewykorzystanie swoich możliwości w tym rejonie.
• Działalność prezydium powiatowej komisji i pełnomocników w Garwolinie została oceniona negatywnie przez czynniki wojewódzkie.

Przełom i metody nauczania
• Do lutego 1950 r. sytuacja zaczęła się poprawiać – do przeszkolenia zakwalifikowano 3 801 osób, z czego nauką objęto 3 626 (95%). W powiecie funkcjonowało wtedy 181 czynnych kursów.
• Ze względu na trudności z dotarciem na kursy (np. błoto na drogach, prace polowe czy obowiązki macierzyńskie), istotną rolę odegrało nauczanie indywidualne. W Garwolinie tę formę ukończyło aż 1 130 osób.
• Kursanci nie tylko uczyli się czytać i pisać, ale byli poddawani indoktrynacji – program obejmował naukę o „Polsce Ludowej”, granicach państwa oraz „niebezpieczeństwie niemieckim”.

Bilans końcowy akcji (listopad 1951 r.)
Do momentu oficjalnego zakończenia akcji w listopadzie 1951 r., w powiecie garwolińskim 4207 osób nauczyło się czytać i pisać. Wśród nich było 16 ochotników w wieku powyżej 50 lat.

Mimo początkowych trudności, oporu ludności i barier psychologicznych (takich jak wstyd przed nauką w dojrzałym wieku), akcja w Garwolinie doprowadziła do likwidacji analfabetyzmu jako zjawiska masowego, choć władze przyznawały, że całkowite wyeliminowanie problemu w całym kraju nie udało się w 100% ze względu na osoby, które przerwały naukę.

Zdjęcia z Narodowego Archiwum Cyfrowego.

Trafiło w nasze ręce opracowanie Kajetana Dobrosielskiego pt. Podstawowe założenia sześcioletniego planu rozwoju gospoda...
15/06/2026

Trafiło w nasze ręce opracowanie Kajetana Dobrosielskiego pt. Podstawowe założenia sześcioletniego planu rozwoju gospodarczego i budowy podstaw socjalizmu i jego wyniki na terenach województwa warszawskiego (1950-1955) opublikowanego w „Roczniku Towarzystwa Naukowego Płockiego” (1983, s. 136-178). Powiat garwoliński tego okresu to przykład regionu o ogromnym potencjale rolniczym, który za wszelką cenę próbowano przekształcić w nowoczesny ośrodek przemysłowy.

Powiat garwolińskim gospodarczym liderem regionu
W okresie planu sześcioletniego powiat garwoliński był zaliczany do najbardziej rozwiniętych gospodarczo rejonów województwa warszawskiego. Wraz z takimi ośrodkami jak Płock czy Ciechanów, Garwolin wnosił największy wkład w rozwój ekonomiczny całego regionu.

Demografia i struktura społeczna (stan na 1947 r.)
• Powiat obejmował powierzchnię 2 044 km², co czyniło go jedną z największych jednostek w województwie.
• Na tym terenie mieszkało 158 071 osób, z czego zdecydowana większość – aż 148 865 osób – zamieszkiwała wieś.
• Gęstość zaludnienia wynosiła 77 osób na km².

Powiat garwoliński jako „sad i spichlerz” Mazowsza
Powiat garwoliński wyróżniał się na tle województwa specyfiką produkcji rolnej:
• Należał do rejonów o najsilniej rozwiniętej gospodarce ogrodniczo-sadowniczej oraz hodowlanej.
• Był kluczowym obszarem uprawy pszenicy, rzepaku i buraków cukrowych.
• Mimo rolniczego sukcesu, struktura własności ziemi była bardzo rozdrobniona – w 1948 r. istniało tu ponad 28 tys. gospodarstw, z czego najwięcej (ponad 10 tys.) stanowiły gospodarstwa małe o powierzchni 3–5 ha.

Plany industrializacji
Choć w 1949 r. przemysł w Garwolinie opierał się na rozproszonych, maleńkich zakładach (93 placówki zatrudniające średnio tylko 6 osób każda), plan sześcioletni zakładał gigantyczny skok:
• Zaplanowano budowę nowoczesnego zakładu rękawiczniczo-białoskórniczego, który miał zostać uruchomiony w 1951 r. i dać pracę aż 920 osobom.
• Projektowano budowę 13 mniejszych zakładów o rocznej wartości produkcji 1 454 mln zł.
• W ramach poprawy warunków bytowych zaplanowano w Garwolinie budowę nowego hotelu.

Trudna rzeczywistość powojenna
Mimo statusu lidera i planowanych inwestycji, powiat borykał się z problemami:
• Wymagał ogromnych nakładów na meliorację podmokłych łąk i pastwisk.
• Pod koniec 1955 r. w powiecie nadal odnotowywano znaczne nadwyżki siły roboczej – około 7 tys. osób szukało pracy poza rolnictwem.

Mapa powiatu garwolińskiego z 1947 r.

Adres

Garwolin

Telefon

+48515446098

Strona Internetowa

, , ,

Ostrzeżenia

Bądź na bieżąco i daj nam wysłać e-mail, gdy Dawny Powiat Garwolin i okolice umieści wiadomości i promocje. Twój adres e-mail nie zostanie wykorzystany do żadnego innego celu i możesz zrezygnować z subskrypcji w dowolnym momencie.

Skontaktuj Się Z Ta Szkoła

Wyślij wiadomość do Dawny Powiat Garwolin i okolice:

Skróty

Udostępnij