08/05/2026
https://www.facebook.com/share/1HGY7NwNfP/
❗ Nasze multanki z „grobu szamana” w Przeczycach wśród 1️⃣0️⃣0️⃣ najciekawszych zabytków archeologicznych w Polsce! Zestawienie przygotował magazyn popularno-naukowy „Archeologia żywa”. Warto dodać, że w rankingu znalazło się zaledwie 9 obiektów z terenu województwa śląskiego.
❓ Z czego został zrobiony jeden z najstarszych znalezionych na terenie Polski instrument dęty?
Multanki z grobu w Przeczycach z okresu kultury łużyckiej datowane są na okres 800–550 p.n.e. Odpowiedź wydaje się prosta. Piszczałki multanek zrobione są z kości. Ale jakie to kości? Czyje? W latach 60-tych XX w., niedługo po odkryciu, stwierdzono, że są to kości owcy lub kozy. Nie jest to do końca prawda.
📌 W tym roku multanki były wypożyczone do Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Nasz cenny eksponat wziął udział w badaniach realizowanych przez Dominikę Tokarz – pracującą obecnie w naszym muzeum – która w ramach doktoratu i projektu Narodowego Centrum Nauki analizuje kościane piszczałki z młodszej epoki kamienia i epoki brązu. Analizy objęły też surowiec, z którego powstały multanki. Dzięki pomocy naukowców z Instytutu Systematyki i Ewolucji Zwierząt Polskiej Akademii Nauk ustalono przynależność gatunkową niektórych piszczałek. Warto dodać, że nie było to łatwe zadania, ponieważ często to brakujące w przypadku kościanych rurek nasady przesądzają czyja to kość.
❓ To czyje kości tworzą multanki?
Większości piszczałek to, zgodnie z wcześniejszymi badaniami, kości owcy lub kozy. Precyzując 5 z nich to kości owcy lub kozy, a w przypadku 3 pozostałych udało się jedynie określić, że pochodzą od ssaka o wielkości owcy. Zaskoczeniem okazała się najdłuższa piszczałka. Jest to kość udowa przedstawiciela rodziny kotowatych! Czy był to domowy kot czy dziki żbik? Nie wiemy. Dlaczego wykorzystano akurat jego kość? Być może ze względu na jej długość. A może był to jakiś wyjątkowy kot?
📌 Im więcej wiemy tym więcej pytań. Wkrótce podzielimy się kolejnymi efektami badań multanek.
