Tandempolonistyczny

Zachęcam do zapisów na kurs, który organizuję w ferie. :)

Kiedy nie mogę spać, robię różne dziwne rzeczy. :) Tym razem postanowiłam sprawdzić, jakie awatary wygeneruje dla mnie AI. Efekty przeszły moje najśmielsze oczekiwania.
Burtonowskie klimaty, stylistyka rodem z "Władcy pierscieni" i kard z filmu Wesa Andersona to tylko niektóre opcje.
Który awatar jest według Was najciekawszy?

Inni nauczyciele przypominają o opłatach za zajęcia w sposób bardziej tradycyjny, a ja ... :)

Rozprawka maturalna to dłuższa wypowiedź argumentacyjna, której napisanie i zredagowanie sprawia trudności wielu uczniom. Jeśli Ty również masz kłopoty z stworzeniem spójnego wypracowania, podane przeze mnie wskazówki i schemat rozprawki na pewno pomogą Ci uporządkować tekst. Kluczem do sukcesu jest w tym przypadku sformułowanie tezy oraz napisanie krótkiego konspektu (w brudnopisie). Nigdy nie pisz pracy bez wcześniejszego przemyślenia tematu! Pamiętaj też, że tylko raz możesz wywrzeć na egzaminatorze dobre pierwsze wrażenie, dlatego warto zadbać o ciekawy i zachęcający do przeczytania całości pracy wstęp.

Schemat rozprawki

Wstęp (4-5 zdań),
Rozwinięcie (3 akapity – około 10 zdań każdy)
Zakończenie (4-5 zdań)

Wstęp – w tej części pracy mogą znaleźć się:

- definicje słów kluczowych dla tematu, np. gdy temat brzmi: „Emigracja – szansa czy tragiczna konieczność?”, wtedy możemy zdefiniować pojęcie „emigracja”,
- nawiązania do zagadnień z różnych dziedzin (filozofii, psychologii, antropologii, historii sztuki),
- nawiązania z teorii literatury (czyli np. informacje o gatunkach i rodzajach literackich) oraz historii literatury (odwołania do epok),
- nawiązania do przysłów, frazeologizmów,
- teza, która powinna być prostą odpowiedzią na pytanie, np. w przypadku tematu dotyczącego samotności: „Samotność – szansa czy ograniczenie?” teza powinna brzmieć: „Moim zdaniem samość to szansa” lub „Samotność to szansa, jeśli sami ją wybieramy lub ograniczenie, jeśli jest nam narzucona”.
Większość nauczycieli i egzaminatorów akceptuje sformułowania wprowadzające tezę (np. „moim zdaniem”, „sądzę, że” itd.), lecz nie wszyscy. Jeśli Twój nauczyciel uważa, iż tezę należy wprowadzić bezpośrednio (bez tego typu sformułowania) – sformułuj tezę wedle jego zaleceń.

Formułując tezę, używaj słów kluczowych dla tematu! Unikaj synonimów!

Tezę dostosuj do treści fragmentu, który został podany! Potem dobierz przykłady i dopiero wtedy, ewentualnie, rozszerz tezę! Oznacza to, że najpierw trzeba przeczytać fragment, pomyśleć nad tym, jaka odpowiedź na zadane pytanie wynika z przytoczonego tekstu, a następnie zastanowić się nad innymi przykładami z lektur.

We wstępie nie pisz informacji ogólnych i obiegowych opinii, jak również nie odwołuj się do własnych doświadczeń i nie formułuj ocen!

Pamiętaj, że wstęp powinien być powiązany z tezą. Po napisaniu wstępu, dodaj zdanie łączące go z wcześniej ustaloną tezą. Po napisaniu tej części pracy, sprawdź, czy jest ona spójna.

Jeśli pytanie wymaga rozstrzygnięcia i w tezie nie chcemy tego rozstrzygnięcia wprowadzać, wówczas dookreślamy, w jakich okolicznościach zachodzi każda z wymienionych możliwości, np. w przypadku tematu: „Czy powrót do domu uszczęśliwia?” teza może brzmieć: „Powrót do domu uszczęśliwia, gdy mamy bliskich, do których możemy powrócić. Jednak nie przynosi on szczęścia i radości, gdy w czasie rozłąki z rodziną człowiek przeżył traumę”. W przypadku tego rodzaju tezy trzeba pamiętać, by w argumentach odwoływać się do obu jej członów.
Rozwinięcie – 3 akapity

Każdy akapit powinien zawierać argument (odpowiedź na pytanie: „DLACZEGO?” w odniesieniu do tezy i podanego dzieła), przykład i wniosek cząstkowy (odwołanie do tezy na końcu danego akapitu).

Pierwszy fragment (akapit) powinien dotyczyć podanego fragmentu i liczyć minimum 10-12 zdań.

Najpierw formułujemy argument do przykładu. Argument powinien mieć formę zdania oznajmującego, (np. gdy temat brzmi: „Praca – pasja czy obowiązek?”, pierwszy argument, dotyczący tekstu „Ziemia – planeta ludzi”, powinien brzmieć: „Praca to obowiązek, ponieważ w czasie jej wykonywania, trzeba być rzetelnym i sumiennym, jak również niekiedy poświęcić się. Jest to też pasja, gdyż może sprawiać radość”).

Potem omawiamy przykład. Pamiętaj, żeby przeplatać analizę z interpretacją fragmentu czy dzieła literackiego.

Przykład to nie streszczenie fragmentu lektury!

Następnie formułujemy wniosek, który może zaczynać się tak: „Na postawie przytoczonego fragmentu (utworu) można stwierdzić, że …. (i tu powinno być zawarte odwołanie do tezy)”.

Drugi i trzeci akapit w rozwinięciu mogą być trochę krótsze, ale każdy powinien liczyć minimum 8-10 zdań.

Każdy akapit w rozwinięciu powinien być oddzielony, wyodrębniony za pomocą wcięcia akapitowego!

Zakończenie (4-5 zdań)

W podsumowaniu powinny znaleźć się: odwołanie do tezy (można ją sparafrazować), wnioski, a także nawiązania do każdego przytoczonego przykładu, który znalazł się w rozwinięciu. Poza tym można odnieść się do zjawisk obecnych we współczesności.

Jeśli chcesz zapoznać się z innymi wskazówkami, by jak najlepiej napisać wypracowanie, zajrzyj do poradnika, który znajduje się na stronie CKE: Materia pomocniczy do matury – rozprawka 2.pdf (ibe.edu.pl).

FILMY, które warto obejrzeć przed maturą 😀 (część I)

Maturzyści często pytają mnie o to, jakie filmy mogą przywołać podczas matury (przede wszystkim chodzi tu o pytania niejawne na egzaminie ustnym).
Dziś pierwsza część rankingu filmów, które można wykorzystać w trakcie omawiania tematów związanych z motywami w tekstach kultury oraz zagadnień językoznawczych. Pod fotosami z filmów wypisałam występujące w nich tematy i motywy.
1. „Więzienny eksperyment” (2015) – film w reżyserii Kyle’a Patricka Alvareza
Obraz nawiązuje do słynnego eksperymentu przeprowadzonego w 1971 r. przez psychologów pracujących na Uniwersytecie Stanforda w USA pod przewodnictwem Philipa Zimbardo. Zaprosił on do swego eksperymentu 24 wolontariuszy – studentów (w badaniu wzięło udział 18 osób, pozostali stanowili „rezerwę”). Psycholodzy przydzieli badanym role – więźniów oraz strażników oraz zamknęli ich w przestrzeni, która miała imitować więzienie. Celem eksperymentu było sprawdzenie, czy studenci „wejdą w role”. Rezultat i konsekwencje badania przeszły najśmielsze oczekiwania P. Zimbardo oraz jego współpracowników, ponieważ okazało się, że studenci (szczególnie ci odgrywający role strażników), którzy wcześniej nie mieli kryminalnej przeszłości oraz byli zdrowi psychicznie, zaczęli dopuszczać się przemocy i nadużyć. W związku z tym eksperyment przerwano po zaledwie sześciu dniach. W filmie ukazane są przemiany bohaterów oraz reakcje ludzi na sytuacje trudne, a wręcz graniczne. P. Zimbardo napisał też książkę „Efekt Lucyfera”, w którym odnosi się do przeprowadzonego eksperymentu (na egzaminie można przywołać jako kontekst również tę książkę).
2. „Menu” (2022) – film w reżyserii Marka Myloda
Ekskluzywna restauracja na wyspie Hawthorne, uznany szef kuchni – mistrz Slovik (guru nie tylko w kwestiach kulinarnych) i mnożące się pytania, które pojawiają się wraz z każdym kolejnym daniem. Czym jest tytułowe menu – działaniem artystycznym (swoistym performansem), a może okrutną zemstą i punktem kulminacyjnym walki klas, w której zazwyczaj wygrywają ci, którzy biorą, a nie ci, którzy dają? Głównymi bohaterami filmu są znajomi –Tyler i Margo (choć prawdziwe imię bohaterki to Erin). Postacie spotykają prawdziwą śmietankę towarzyską – ludzi możnych i wpływowych (wśród nich można wymienić m.in. krytyczkę kulinarną – Lillian Bloom oraz nieco zapomnianego gwiazdora filmowego – George’a Diaza), którzy również pragną przeżyć przygodę kulinarną doprawianą nie tylko szczyptą, ale i całą garścią blichtru oraz snobizmu. Jednak, wraz z rozwojem akcji, ten raj dla podniebienia i ego przemienia się niestrawną farsę czy też (jak kto woli) hell's kitchen.
Film możesz wykorzystać jako przykład, gdy otrzymasz pytanie dotyczące zagadnień perswazji i manipulacji (zwróć uwagę, jakie techniki stosuje Slovik!). Poza tym szef kuchni nazywany jest mistrzem i artystą. W związku z tym film może być dobrym przykładem w przypadku tematów związanych z następującymi tematami oraz motywami: artysta, talent (dar czy przekleństwo?), jak również praca. Ponadto w „Menu” zawarta została krytyka współczesnego społeczeństwa i w takim kontekście również można nawiązać do tego filmu.
3. „Joker” (2019) – film w reżyserii Todda Phillipsa
Arthur Fleck (nazywany przez matkę Penny „Wesołkiem”), wbrew pozorom, wcale nie ma radosnego życia. Bohater zmaga się z licznymi problemami i niezrozumieniem ze strony otoczenia (w jednej z pierwszych scen filmu uliczni chuligani zabierają mu tablicę reklamową, z którą musi chodzić po ulicach w przebraniu clowna). Fleck ma jednak marzenie, które sprawia, że żyje nadzieją – chce on zostać komikiem i stand-uperem. Niestety, występ „Wesołka”, na którym ogromnie mu zależało, nie zostaje uwieńczony gromkimi brawami. Słychać jedynie pomrukiwanie niezadowolonej publiczności i cykanie świerszczy. Jednak po jakimś czasie rozlega się też dzwonek telefonu… Arthur zostaje zaproszony do programu swego idola – Murray’a Franklina. Gwiazdor zobaczył viralowy filmik ośmieszający niedoszłego stand-upera i, jak można się domyślić, zamierza dolać oliwy do ognia oraz pogrążyć Flecka ku uciesze żądnych krwi widzów. Gdy do głównego bohatera filmu dociera, że w okrutnym świecie nie ma miejsca na jego marzenia, przeobraża się w Jokera, zaczyna mordować ludzi, a także (chcąc nie chcąc) staje się symbolem rewolucji.
Film, ze względu na swą złożoność i wielość wątków (w opisie zarysowałam tylko główną oś fabularną), można wykorzystać, omawiając przeróżne tematy (począwszy od zagadnień związanych z innością i wykluczeniem społecznym na poszukiwaniu tożsamości skończywszy).
4. „Pianista” (2002) - film w reżyserii Romana Polańskiego
Film, w którym przedstawione zostały losy Władysława Szpilmana oraz innych Żydów żyjących w okupowanej Warszawie. Dramat powstał na podstawie pamiętników głównego bohatera. Tytułowy „Pianista” przez pewien czas przebywał w getcie żydowskim, jednak później – po wywózkach do obozów pracy i powstaniu, ukrywał się w jednej z kamienic. Film nie oddaje wszystkich aspektów życia w getcie, a jego twórca pomija wiele ważnych wątków, o których wspomina w swoich pamiętnikach Szpilman. Niemniej jednak można wykorzystać ten tekst kultury jako kontekst, jeśli na maturze ustnej otrzymasz temat dotyczący zachowania ludzi w ekstremalnych sytuacjach lub postaw w obliczu wojny.
Inne filmy o podobnej tematyce to:
- „Azyl” (wyreżyserowana przez Niki Caro historia Jana i Antoniny Żabińskich, który ukrywali Żydów w warszawskim ZOO),
- „Lista Schindlera” (stworzona przez Stevena Spielberga opowieść o niemieckim przemysłowcu ratującym Żydów),
- „W ciemności” (dzieło Agnieszki Holland, w którym reżyserka podejmuje temat zagłady Żydów).
Obrazy, których autorzy w sposób dość nietypowy i prześmiewczy prezentują temat II wojny światowej to: „Bękarty wojny” (w reżyserii Quentina Tarantino) oraz „Jojo Rabbit” (w reżyserii Taiki Waititiego).
5. 2. „The Social Network” – film w reżyserii Davida Finchera
Internetowa rewolucja rozpoczęła się w latach 60. w USA, kiedy to organizacja badawcza RAND Corporation stworzyła pierwszą sieć komputerową wysyłającą raporty i łączącą oddalone od siebie placówki badawcze. Upowszechnienie się wynalazku nastąpiło w latach 80. i 90. Konsekwencją powstania internetu, czyli nowego medium, które niezwykle szybko zyskało duże zainteresowanie wśród użytkowników, było pojawienie się nowych form komunikacji, a także portali społecznościowych. W Polsce w latach 00. triumfy święciły strony takie jak: grono, epuls i nasza klasa, jednak wszystkie one odeszły do lamusa, gdy pojawił się Facebook. W filmie „The Social Network” ukazano rozwój tego stworzonego przez Marka Zuckerberga medium społecznościowego. Facebook od czasu powstania kilkakrotnie zmieniał się chociażby pod względem funkcjonalności. Obecnie korzysta z niego 2,9 miliarda użytkowników, którzy tworzą i publikują posty na swoich tablicach, czatują, jak również tworzą grupy tematyczne. Pomimo tego, że Facebook uznawany jest obecnie za medium, którego używają głównie millenialsi, warto obejrzeć film o okolicznościach powstania tego medium społecznościowego. „The Social Network” możesz wykorzystać jako kontekst, gdy otrzymasz pytanie dotyczące komunikacji w internecie, języka internetowego lub nowych sposobów porozumiewania się ludzi.
W przypadku tego typu tematów należy wspomnieć o cechach języka internetu, do których zaliczyć można m.in.:
- występowanie emotikonek, gifów i naklejek,
- stosowanie przez użytkowników zapożyczeń (głównie z języka angielskiego),
- wykorzystywanie skrótów utworzonych przez korzystających z internetu (co wiąże się z ekonomią języka),
- stosowanie ekspresywizmów i wulgaryzmów (wulgaryzacja języka),
- występowanie błędów językowych (pomijanie znaków interpunkcyjnych oraz polskich znaków diakrytycznych).
Jeśli zainteresował Cię ten post i chciałbyś/chciałabyś otrzymywać więcej materiałów, które mogą okazać się przydatne podczas egzaminu maturalnego - zachęcam do polubienia mojego fanpage'a. :)

Jestem dziś w doskonałym humorze!

Prowadzę zajęcia od kilkunastu lat i nic nie motywuje mnie do pracy tak, jak dobre wiadomości od uczniów. :)

Dzień dobry, cześć i czołem, pytacie, skąd się wziąłem (a w zasadzie wzięłam :) )?

Nazywam się Justyna Czupiłka i jestem nauczycielką, której wielką pasją jest ojczyzna polszczyzna. :) Interesują mnie też różne dziedziny sztuki, filozofia i antropologia.
Na stronie Tandem Polonistyczny znajdziecie materiały dla moich uczniów - głównie maturzystów oraz ósmoklasistów, lecz nie tylko… Jest to również przestrzeń dla wszystkich książkocholików i sztukocholików. Znajdziecie tu ciekawostki literackie i językoznawcze. Będą też memy. :P

Zapraszam też do odwiedzenia mojej strony tandempolonistyczny.pl (strona może zawierać jeszcze drobne błędy, które poprawię w ciągu kilku następnych dni)!

Posty dla maturzystów i ósmoklasistów oznaczać będę hasztagami: , , , i .
Życzę wszystkim uczniom i studentom sukcesów w nowym roku szkolnym. :)
Pozdrawiam serdecznie, miłego dnia!