21/02/2023
FILMY, które warto obejrzeć przed maturą 😀 (część I)
Maturzyści często pytają mnie o to, jakie filmy mogą przywołać podczas matury (przede wszystkim chodzi tu o pytania niejawne na egzaminie ustnym).
Dziś pierwsza część rankingu filmów, które można wykorzystać w trakcie omawiania tematów związanych z motywami w tekstach kultury oraz zagadnień językoznawczych. Pod fotosami z filmów wypisałam występujące w nich tematy i motywy.
1. „Więzienny eksperyment” (2015) – film w reżyserii Kyle’a Patricka Alvareza
Obraz nawiązuje do słynnego eksperymentu przeprowadzonego w 1971 r. przez psychologów pracujących na Uniwersytecie Stanforda w USA pod przewodnictwem Philipa Zimbardo. Zaprosił on do swego eksperymentu 24 wolontariuszy – studentów (w badaniu wzięło udział 18 osób, pozostali stanowili „rezerwę”). Psycholodzy przydzieli badanym role – więźniów oraz strażników oraz zamknęli ich w przestrzeni, która miała imitować więzienie. Celem eksperymentu było sprawdzenie, czy studenci „wejdą w role”. Rezultat i konsekwencje badania przeszły najśmielsze oczekiwania P. Zimbardo oraz jego współpracowników, ponieważ okazało się, że studenci (szczególnie ci odgrywający role strażników), którzy wcześniej nie mieli kryminalnej przeszłości oraz byli zdrowi psychicznie, zaczęli dopuszczać się przemocy i nadużyć. W związku z tym eksperyment przerwano po zaledwie sześciu dniach. W filmie ukazane są przemiany bohaterów oraz reakcje ludzi na sytuacje trudne, a wręcz graniczne. P. Zimbardo napisał też książkę „Efekt Lucyfera”, w którym odnosi się do przeprowadzonego eksperymentu (na egzaminie można przywołać jako kontekst również tę książkę).
2. „Menu” (2022) – film w reżyserii Marka Myloda
Ekskluzywna restauracja na wyspie Hawthorne, uznany szef kuchni – mistrz Slovik (guru nie tylko w kwestiach kulinarnych) i mnożące się pytania, które pojawiają się wraz z każdym kolejnym daniem. Czym jest tytułowe menu – działaniem artystycznym (swoistym performansem), a może okrutną zemstą i punktem kulminacyjnym walki klas, w której zazwyczaj wygrywają ci, którzy biorą, a nie ci, którzy dają? Głównymi bohaterami filmu są znajomi –Tyler i Margo (choć prawdziwe imię bohaterki to Erin). Postacie spotykają prawdziwą śmietankę towarzyską – ludzi możnych i wpływowych (wśród nich można wymienić m.in. krytyczkę kulinarną – Lillian Bloom oraz nieco zapomnianego gwiazdora filmowego – George’a Diaza), którzy również pragną przeżyć przygodę kulinarną doprawianą nie tylko szczyptą, ale i całą garścią blichtru oraz snobizmu. Jednak, wraz z rozwojem akcji, ten raj dla podniebienia i ego przemienia się niestrawną farsę czy też (jak kto woli) hell's kitchen.
Film możesz wykorzystać jako przykład, gdy otrzymasz pytanie dotyczące zagadnień perswazji i manipulacji (zwróć uwagę, jakie techniki stosuje Slovik!). Poza tym szef kuchni nazywany jest mistrzem i artystą. W związku z tym film może być dobrym przykładem w przypadku tematów związanych z następującymi tematami oraz motywami: artysta, talent (dar czy przekleństwo?), jak również praca. Ponadto w „Menu” zawarta została krytyka współczesnego społeczeństwa i w takim kontekście również można nawiązać do tego filmu.
3. „Joker” (2019) – film w reżyserii Todda Phillipsa
Arthur Fleck (nazywany przez matkę Penny „Wesołkiem”), wbrew pozorom, wcale nie ma radosnego życia. Bohater zmaga się z licznymi problemami i niezrozumieniem ze strony otoczenia (w jednej z pierwszych scen filmu uliczni chuligani zabierają mu tablicę reklamową, z którą musi chodzić po ulicach w przebraniu clowna). Fleck ma jednak marzenie, które sprawia, że żyje nadzieją – chce on zostać komikiem i stand-uperem. Niestety, występ „Wesołka”, na którym ogromnie mu zależało, nie zostaje uwieńczony gromkimi brawami. Słychać jedynie pomrukiwanie niezadowolonej publiczności i cykanie świerszczy. Jednak po jakimś czasie rozlega się też dzwonek telefonu… Arthur zostaje zaproszony do programu swego idola – Murray’a Franklina. Gwiazdor zobaczył viralowy filmik ośmieszający niedoszłego stand-upera i, jak można się domyślić, zamierza dolać oliwy do ognia oraz pogrążyć Flecka ku uciesze żądnych krwi widzów. Gdy do głównego bohatera filmu dociera, że w okrutnym świecie nie ma miejsca na jego marzenia, przeobraża się w Jokera, zaczyna mordować ludzi, a także (chcąc nie chcąc) staje się symbolem rewolucji.
Film, ze względu na swą złożoność i wielość wątków (w opisie zarysowałam tylko główną oś fabularną), można wykorzystać, omawiając przeróżne tematy (począwszy od zagadnień związanych z innością i wykluczeniem społecznym na poszukiwaniu tożsamości skończywszy).
4. „Pianista” (2002) - film w reżyserii Romana Polańskiego
Film, w którym przedstawione zostały losy Władysława Szpilmana oraz innych Żydów żyjących w okupowanej Warszawie. Dramat powstał na podstawie pamiętników głównego bohatera. Tytułowy „Pianista” przez pewien czas przebywał w getcie żydowskim, jednak później – po wywózkach do obozów pracy i powstaniu, ukrywał się w jednej z kamienic. Film nie oddaje wszystkich aspektów życia w getcie, a jego twórca pomija wiele ważnych wątków, o których wspomina w swoich pamiętnikach Szpilman. Niemniej jednak można wykorzystać ten tekst kultury jako kontekst, jeśli na maturze ustnej otrzymasz temat dotyczący zachowania ludzi w ekstremalnych sytuacjach lub postaw w obliczu wojny.
Inne filmy o podobnej tematyce to:
- „Azyl” (wyreżyserowana przez Niki Caro historia Jana i Antoniny Żabińskich, który ukrywali Żydów w warszawskim ZOO),
- „Lista Schindlera” (stworzona przez Stevena Spielberga opowieść o niemieckim przemysłowcu ratującym Żydów),
- „W ciemności” (dzieło Agnieszki Holland, w którym reżyserka podejmuje temat zagłady Żydów).
Obrazy, których autorzy w sposób dość nietypowy i prześmiewczy prezentują temat II wojny światowej to: „Bękarty wojny” (w reżyserii Quentina Tarantino) oraz „Jojo Rabbit” (w reżyserii Taiki Waititiego).
5. 2. „The Social Network” – film w reżyserii Davida Finchera
Internetowa rewolucja rozpoczęła się w latach 60. w USA, kiedy to organizacja badawcza RAND Corporation stworzyła pierwszą sieć komputerową wysyłającą raporty i łączącą oddalone od siebie placówki badawcze. Upowszechnienie się wynalazku nastąpiło w latach 80. i 90. Konsekwencją powstania internetu, czyli nowego medium, które niezwykle szybko zyskało duże zainteresowanie wśród użytkowników, było pojawienie się nowych form komunikacji, a także portali społecznościowych. W Polsce w latach 00. triumfy święciły strony takie jak: grono, epuls i nasza klasa, jednak wszystkie one odeszły do lamusa, gdy pojawił się Facebook. W filmie „The Social Network” ukazano rozwój tego stworzonego przez Marka Zuckerberga medium społecznościowego. Facebook od czasu powstania kilkakrotnie zmieniał się chociażby pod względem funkcjonalności. Obecnie korzysta z niego 2,9 miliarda użytkowników, którzy tworzą i publikują posty na swoich tablicach, czatują, jak również tworzą grupy tematyczne. Pomimo tego, że Facebook uznawany jest obecnie za medium, którego używają głównie millenialsi, warto obejrzeć film o okolicznościach powstania tego medium społecznościowego. „The Social Network” możesz wykorzystać jako kontekst, gdy otrzymasz pytanie dotyczące komunikacji w internecie, języka internetowego lub nowych sposobów porozumiewania się ludzi.
W przypadku tego typu tematów należy wspomnieć o cechach języka internetu, do których zaliczyć można m.in.:
- występowanie emotikonek, gifów i naklejek,
- stosowanie przez użytkowników zapożyczeń (głównie z języka angielskiego),
- wykorzystywanie skrótów utworzonych przez korzystających z internetu (co wiąże się z ekonomią języka),
- stosowanie ekspresywizmów i wulgaryzmów (wulgaryzacja języka),
- występowanie błędów językowych (pomijanie znaków interpunkcyjnych oraz polskich znaków diakrytycznych).
Jeśli zainteresował Cię ten post i chciałbyś/chciałabyś otrzymywać więcej materiałów, które mogą okazać się przydatne podczas egzaminu maturalnego - zachęcam do polubienia mojego fanpage'a. :)
