Centrum Rozwoju i Edukacji dr Beata Owczarska

POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI
Jak rodzice mogą sprawić, żeby ich dziecko rozwinęło poczucie własnej wartości?
Dla każdego z nas, ale przede wszystkim dla dzieci, ważne jest, żeby być naprawdę zauważanym. Pamiętajmy jednak o olbrzymiej różnicy między patrzeniem na kogoś a zauważaniem go.
Przytoczę uniwersalny przykład: dwuletnie dziecko bawi się na zjeżdżalni i tak jak setki innych krzyczy do mamy: "Mamo, popatrz!".
To jest dokładnie to, czego dzieci potrzebują: żebyśmy je dostrzegali. Potrzebują kogoś, kto wyrazi słowem i czynem: "Tak, widzę, że tam jesteś!". Wystarczy, że ty jako matka po prostu będziesz tam stała i kiwała do niego, albo krzykniesz "Hej!", albo "Widzę cię!".
Jeśli jest to jego pierwszy raz na zjeżdżalni, możesz dodać: "Widzę, że ta zabawa sprawia ci dużo radości, ale też odrobinę się boisz, prawda?"...
Mówiąc w ten sposób, pozwalasz dziecku poznawać słowa wyrażające jego aktualny stan ducha.
Co jednak robi w takiej sytuacji większość rodziców? Zaczyna chwalić dziecko, tak jakby najważniejsze było tu nie nowe doświadczenie, ale nowa umiejętność. Chwalą więc: "Świetnie ci idzie!". A przecież ono nie dokonało niczego wyjątkowego, co zasługiwałoby na pochwałę - po prostu zsunęło się w dół po zjeżdżalni i doświadczyło mnóstwa nowych wrażeń.

Jesper Juul, Zamiast wychowania, 2016

Wracamy do refleksji nad DOBRĄ SZKOŁĄ

Szkoła tworzy przestrzeń dla partnerskich relacji w radzie pedagogicznej
„Szkoła tworzy przestrzeń” – czyli szkoła podejmuje działania (organizacyjne, kulturowe, społeczne, może też formalne), które umożliwiają realizację czegoś ważnego.
Chodzi tu o relacje oparte na równości, wzajemnym szacunku, współdecydowaniu, a nie relacjach hierarchicznych czy autorytarnych. Partnerstwo zakłada, że każda strona ma głos i jest traktowana poważnie niezależnie od stażu czy funkcji. Nauczyciele współpracu-ją, a nie rywalizują, wspólnie rozwiązują problemy, dzielą się doświadczeniami. Uczą się od siebie nawzajem, wymieniają doświadczeniami, rozmawiają o swoich sukcesach i poraż-kach.
Dyrekcja wspiera działalność zespołów zadaniowych (przedmiotowych, wychowawczych, i in. funkcjonujących w szkole), udostępnia miejsce i czas na spotkania, a w razie potrzeby zapewnia także szkolenie lub poradę ekspercką.
Dyrektor rozpoznaje potrzeby nauczycieli i wspiera ich w rozwoju zawodowym i osobi-stym; jest doradcą każdego, kto tego potrzebuje, na drodze awansu zawodowego.
Dyrektor szczerze postrzega siebie jako członka rady pedagogicznej, zachęca nauczycieli do partycypacyjnego zarządzania. Tworzy i dba o atmosferę bezpieczeństwa psychicznego, otwartości, akceptacji, wzajemnego wsparcia.
Nauczyciele i pracownicy szkoły znają misję szkoły i identyfikują się z nią. Solidarnie od-powiadają za jej respektowanie i realizowanie. Razem pracują także nad wizją, wnosząc wkład w rozwój szkoły jako społeczności i jako instytucji. Zależy im na efektach własnej pracy, na osiągnięciach uczniów, na dobrym wizerunku szkoły i wiedzą, że mają na to wpływ.

zdjęcie: www.dzieckiembadz.pl

Hej uczniowie i nauczyciele!
Startujemy z nowym rokiem szkolnym.

Życzymy Wam zatem, żeby:
a/ budzik dzwonił trochę później (a lekcje szybciej mijały),
b/ klasówki okazywały się łatwiejsze niż się wydawało,
c/ przerwy były zawsze za krótkie, bo tak dobrze się gada,
d/ a w klasach panował dobry humor, nawet przy trudnych tematach.

Niech to będzie dobry dla wszystkich rok!

DRUGA CECHA DOBREJ SZKOŁY
Dobra szkoła: rozpoznaje i uwzględnia uniwersalne potrzeby każdej osoby w szkolnej społeczności. To druga wybrana przez nas cecha „dobrej” szkoły.

Nie każdy z nas zdaje sobie sprawę z tego, że każdy człowiek ma te same uniwersalne, piękne i jednakowo ważne potrzeby. Takie jak:
Potrzeby fizyczne: bezpieczeństwa fizycznego, dotyku, powietrza, pożywienia, ruchu, ćwiczenia, schronienia, odpoczynku, snu, wody, wyrażania własnej seksualności.

Potrzeby autonomii: niezależności, przestrzeni, spontaniczności, wolności, swoboda wyboru, własnych marzeń, celów i wartości, swoboda wybierania sposobów ich realizacji.

Potrzeby radości życia: dobrostanu fizycznego i emocjonalnego, humoru, śmiechu, inspiracji,
komfortu/wygody, łatwości, nadziei, prostoty, przygody, radości, różnorodności/ urozmaicenia, zabawy.
Potrzeby związku ze światem: harmonii, kontaktu z przyrodą, natchnienia, ładu, piękna, pokoju, porządku, spójności.

Źródło: 4 KROKI
Różnimy się strategiami realizacji potrzeb. Konflikt powstaje wtedy, gdy jedna osoba uznaje swoją strategię za jedynie słuszną i możliwą. Np. potrzebę odpoczynku ktoś zaspokaja spacerem po lesie, ktoś inny słuchaniem muzyki; telefon komórkowy na ławce w szkole dla ucznia jest zaspokojeniem potrzeby bezpieczeństwa (szybki kontakt z rodzicami), dla nauczyciela również (nadzór nad zachowaniem uczniów na lekcji – uczniowie skupiają uwagę na temacie zajęć, nie na grze).
Jednocześnie obecność telefonu komórkowego na ławce dla nauczyciela może być sygnałem niezaspokojonej potrzeby bezpieczeństwa (lęk przed nagrywaniem); uczeń podobnie - gdy otrzymał polecenie położenia telefonu na ławce - może czuć, że jego potrzeba bezpieczeństwa nie jest zaspokojona (brak zaufania, kontrola).
O tym, czy nasze potrzeby zostały zaspokojone czy nie, informują nas uczucia. Gdy na twarzy dziecka widać smutek, lęk, frustrację, to znaczy, że jego potrzeby nie zostały zauważone i uwzględnione. To samo dzieje się z uczuciami nauczyciela.
Weźmy na przykład potrzebę szacunku.
„W tej chwili ja mówię!” – pada z ust nauczyciela. „Ale ja chciałem dokończyć swoją myśl” – odpowiada uczeń. „Dokończysz w domu!”

„Pani ciągle ma jakieś pretensje. Naprawdę nie widzi Pani w nas nic dobrego?”
„Naprawdę tak to odbieracie? Przykro mi, bo kierowały mną zupełnie odwrotne intencje. Chciałam Was uchronić przed konsekwencjami”.
Zauważanie drugiego człowieka, uwzględnianie jego potrzeb, jest w dnu codziennym szkoły ogromnie ważne. Warto dopytywać, upewniać się, czy nasze słowa zostały usłyszane i zrozumiane w sposób zgodny z naszym zamiarem i celem. Warto dopytywać, czy my sami dobrze odczytaliśmy przekaz naszego rozmówcy, czy czasem nie dodajemy do tego rozumienia własnych domysłów i interpretacji.

O znaczeniu potrzeb w relacjach międzyludzkich rozmawiamy z Uczestni(cz)kami szkoleń na zajęciach pn.:
• Dobrostan nauczyciela – o trudnościach, potrzebach i dbaniu o siebie – czynniki zaburzające oraz wspierające stan równowagi i dobrej kondycji psychicznej nauczyciela, możliwości i źródła radzenia sobie w sytuacjach zagrażających dobrostanowi.
• „Widzę ciebie. Słyszę ciebie.” Dobre relacje w szkole gwarantem sukcesów wszystkich.
• Szacunek, bezpieczeństwo, jasność, bycie docenionym, widzianym, słyszanym …
O potrzebach i uczuciach jako o niezbywalnych wskazówkach dobrych relacji i skutecznej komunikacji w szkole.

Szósta cecha DOBREJ SZKOŁY dotyczy pracy z uczniami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.

Sformułowaliśmy ją następująco:
SZKOŁA organizuje profesjonalne wsparcie uczniom i uczennicom ze SPE

Uczniowie ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi (SPE) to ci, którzy — z różnych powodów — wymagają wsparcia, dostosowania warunków nauki lub dodatkowych działań edukacyjnych, wychowawczych i terapeutycznych, aby móc w pełni uczestniczyć w procesie kształcenia i rozwijać swoje możliwości. Specjalne potrzeby edukacyjne nie oznaczają niepełnosprawności czy trudności w uczeniu się. Uczniowie ze SPE to dzieci, które z różnych powodów nie uczą się w taki sposób, w takim tempie, w takim skupieniu i w takich warunkach, w jakich funkcjonują uczniowie nie wymagający specjalnego wsparcia indywidualnego. Do grupy uczniów ze SPE zaliczamy bowiem także:
uczniów szczególnie zdolnych,
uczniów z doświadczeniem migracyjnym,
oraz takich, którzy przeżyli traumę lub kryzys.
Uczniowie ze SPE zawsze potrzebują dodatkowej troski i dostosowania nauczania.
Każda DOBRA SZKOŁA może indywidualizować nauczanie, budować atmosferę akceptacji, empatii i szacunku w społeczności szkolnej, przeciwdziałać wykluczeniu, hejtowi i stygmatyzacji, komunikować się na bieżąco i współpracować z rodzicami, organizować pracę w małych grupach, włączać rodziców w proces tworzenia i realizacji form rehabilitacji i rewalidacji.
Jeśli zaś szkoła dziś nie może sprostać potrzebom dzieci poruszających się na wózku lub o kulach, zatrudnić psychologa czy terapeuty, powinna nieustannie podejmować starania o pozyskanie środków i innych możliwych form wsparcia ze strony samorządu lokalnego i innych ogólnopolskich i zagranicznych organizacji i programów pomocowych, aby zbudować podjazdy, windy, zorganizować sale cichej nauki i konsultacji specjalistycznych, zorganizować kąciki wypoczynkowe itp.

Przede wszystkim zaś kształtować postawy empatii, wrażliwości, zrozumienia i włączania wszystkich do społeczności szkolnej.

Kolejna, piąta cecha naszej DOBREJ SZKOŁY dotyczy efektów uzyskiwanych przez uczniów. Brzmi następująco:
Szkoła osiąga efekty edukacyjne i pedagogiczne zgodnie ze swoimi aspiracjami i możliwościami.
W sposób uczciwy i autentyczny, oparty na diagnozie i obserwacji, szkoła musi stworzyć odpowiednie warunki do rozwoju potencjału każdego ucznia.

Najważniejsze z tych warunków to:
Indywidualizacja nauczania
Nauczyciele dostosowują metody, tempo i poziom trudności materiału do możliwości i potrzeb ucznia.
Uwzględniane są różnice w stylach uczenia się, poziomie rozwoju emocjonalnego, zdolnościach poznawczych.
Diagnoza i obserwacja ucznia
Regularna diagnoza potrzeb, mocnych stron i trudności ucznia (zarówno edukacyjnych, jak i emocjonalnych).
Stała obserwacja postępów – nie tylko przez oceny, ale też przez rozmowy, analizę prac, zachowań itp.
Wsparcie psychologiczno-pedagogiczne
Dostęp do pedagoga, psychologa, logopedy, nauczycieli wspomagających.
Dostosowania w pracy z uczniem z trudnościami (np. opinia z poradni psychologiczno-pedagogicznej).
Pozytywny klimat szkoły
Uczeń czuje się akceptowany, bezpieczny i zauważony.
Relacje oparte na szacunku, empatii i współpracy – zarówno między uczniami, jak i z nauczycielami.
 Motywujące metody nauczania
Nauczanie oparte na aktywności uczniów, zaangażowaniu, projektach, kreatywności, eksperymentach etc. – nie tylko „pod znany z góry klucz rozwią-zań”.
Wzmacnianie wewnętrznej motywacji uczniów, a nie tylko presji ocen i egzaminów!!!
Rzeczywisty feedback
Informacja zwrotna oparta na konkretach: co już umiesz, co możesz poprawić, jak to zrobić.
Ocenianie kształtujące – które rozwija, a nie tylko ocenia.
Współpraca z rodzicami
Rodzice są partnerami w procesie edukacji, wiedzą, co się dzieje w szkole i jak wspierać dziecko w domu.
Szkoła słucha i angażuje rodzinę we wspólne rozwiązywanie trudności.

Jeśli wszystkie te elementy działają spójnie, uczeń ma realną szansę osiągać wyniki na miarę swojego potencjału, bez frustracji i nadmiernych wymagań, ale też bez zaniżania oczekiwań.

Dookoła złe wieści...
Sytuacja geopolityczna tak trudna jak nigdy przez ostatnich 80 lat. Kolejna reforma edukacji wzbudza więcej niezadowolenia w środowisku niż dobrej nadziei. Na alarm biją szpitale psychiatryczne, wypełnione po brzegi dziećmi i młodzieżą w kryzysie.

Czy w takiej sytuacji można snuć rozważania o "dobrej" szkole?
Sami nie wiemy. Po dyskusji w zespole doszliśmy jednak do przekonania, że na rozmowy i refleksje o dążeniu do rozwoju, doskonalenia, powszechnie rozumianego dobra, każdy czas jest tak samo dobry jak i zły.
DOBRA SZKOŁA. Czym jest? Co to znaczy, że DOBRA? W drugiej połowie lat 90-tych trwały na ten temat ożywione dyskusje w krajach anglosaskich i niemieckojęzycznych. Badania i debaty kreśliły różne wizje – od szkoły jakościowej, efektywnej, uczącej się, po szkołę bezpieczną, przyjazną, relacyjną.
Nasze kryteria „dobrej szkoły” zaprezentowaliśmy na www.crie.pl

A ofertę szkoleń postaraliśmy się skonstruować tak, aby była wsparciem dla nauczycieli i dla szkoły jako organizacji w pielęgnowaniu osiągnięć i w dalszym podążaniu ku „dobrej szkole”.

Czwarta cecha DOBREJ SZKOŁY ma niesamowite znaczenie dla rozwoju uczniów.
Brzmi ona następująco:
Szkoła zapewnia uczennicom i uczniom poczucie wpływu na własny rozwój.
Jeżeli mówimy o podmiotowości ucznia, o autonomii, o wspieraniu jego rozwoju, to myślimy właśnie o tym, by szkoła zapewniła takie warunki i przestrzenie, w których uczący się będą mogli zaspokoić swoją potrzebę wyboru własnej drogi do realizacji celów. Rolą nauczyciela, który w każdej klasie spotka bogatą paletę różnych postaw uczniowskich, charakterów, zachowań, stylów uczenia się itp., jest uświadomienie sobie, że stworzenie jedynych „słusznych” ram i jedynych „prawidłowych” rozwiązań zablokuje, spowolni i sfrustruje przynajmniej część klasy. Zadaniem nauczyciela jest zatem zaprosić uczniów do wymyślenia własnej drogi dociekań, indywidualnych poszukiwań, odkrywania, zapamiętywania i uczenia się.
Zaspokojenie potrzeby wpływu na rozwój poprzez stosowanie własnych dróg do wiedzy i do umiejętności, podnosi motywację wewnętrzną uczniów i wzmacnia ich poczucie własnej wartości, pewność siebie, a także rozbudza ciekawość postawionego przed nim zadania. Lekcja, podczas której każdy uczeń ma wybór i wolność w dochodzeniu do postawionego celu, daje poza efektem przyrostu wiedzy, wiele innych cennych aspektów psycho-pedagogicznych, takich jak m.in. budowanie relacji partnerstwa z nauczycielem, zaspokajanie potrzeby zaufania, wzajemnego szacunku, a także potrzeby posiadania wiedzy i rozwoju.

Jak to implementować w praktyce szkolnej?
Na przykład:
 organizując pracę w grupach lub projekt, nauczyciel usłyszy i uszanuje prośbę ucznia o możliwość wniesienia wkładu do realizacji zadania indywidualnie;
 nauczyciel będzie stosował na lekcji techniki dydaktyki cyfrowej, np. mapy myśli, diagramy, prezentacje multimedialne itp.;
 zapozna uczniów z metodą projektu cyfrowego web-quest i zrealizuje kilka projektów z zastosowaniem tej metody;
 będzie zachęcał uczniów do poszukiwania wiedzy z różnych źródeł, np. z rozmów, wywiadów, z literatury, z Internetu;
 przeprowadzi pogadankę w klasie na temat różnych strategii uczenia się i zadeklaruje przyzwolenie na to, by uczniowie stosowali swoje własne strategie, gdy ci uznają je za skuteczne.
Najważniejsza ze wszystkiego jest postawa otwartości i zgody na różnorodność wśród uczniów i ich indywidualnych dróg osiągania efektów.
CRiE zaprasza Państwa na szkolenia związane z omawianym tematem:
• Czat GPT – możliwości wykorzystywania sztucznej inteligencji w procesie nauczania/uczenia się, umiejętność korzystania z czatu GPT.
• Narzędzia Google w pracy nauczyciela – praktyczne zastosowania narzędzi Dysk, Dokumenty, Prezentacje, Formularze, Arkusze, Meet, Kalendarz.
• Klasa o różnorodnych potrzebach edukacyjnych – praktyczna wiedza o organizacji procesu dydaktycznego w klasie z uczniami o specyficznych potrzebach edukacyjnych.

Trzecia cecha DOBREJ SZKOŁY brzmi następująco:
Szkoła ma ugruntowany wewnętrzny system oceniania i inne dokumenty prawa wewnątrzszkolnego, które praktycznie wspierają rozwój ucznia.

Podmiotem kształcenia jest uczeń, punktem wyjścia procesu edukacji powinny być zatem potrzeby rozwojowe wychowanka, a nie wymogi przedmiotów – odpowiedników dziedzin wiedzy akademickiej. O tym oczywistym podejściu do istoty funkcjonowania szkoły nauczyciele niestety często zapominają, usiłując ze swego przedmiotu uczynić ten jeden jedyny, najważniejszy, najciekawszy. Współpraca nauczycieli i świadomość wspólnych celów oraz identyfikacja z nimi, występują w szkołach dość rzadko. Znamy jednocześnie szkoły, w których wspieranie ucznia w rozwoju jest sprawą całej rady pedagogicznej. Takie, w których wszystkie dokumenty takie jak statut, system oceniania, program wychowawczy, regulamin bezpieczeństwa i in. opracowują zespoły nauczycielskie. To umożliwia szkole stworzenie środowiska wychowawczego i edukację prorozwojową.

O co tu konkretnie chodzi:
- o to, aby uczeń czuł się bezpiecznie, znając kryteria oceniania, które są transparentne i stosowane przez wszystkich nauczycieli;
- o to, aby ocenie towarzyszyła informacja zwrotna, wskazująca elementy wykonane prawidłowo i te, które wymagają jeszcze pracy (uzupełnienia, korekty, powtórzenia itp.);
- o to, aby uczeń wiedział, że doceniany jest jego wkład pracy, a nie tyko efekt końcowy;
- o to, aby nauczyciel oceniając zadanie, uwzględniał nie tylko wiedzę, lecz także takie aspekty jak stopień zaangażowania ucznia we współpracę z innymi, organizację pracy, wkład wnoszony do projektów edukacyjnych, korzystanie z nowoczesnych technologii itp.;
- o to, aby nauczyciel zauważał, doceniał i uwzględniał w ocenie dokonania ucznia, który osiąga wyniki w życiu pozaszkolnym (sport, kultura, turystyka kwalifikowana, udział w wydarzeniach społecznych itp.);
- o to, aby każdy uczeń zaspokajał swoje potrzeby uczenia się, osiągnięć, bycia widzianym, słyszanym, docenianym, poczucia własnej wartości, bezpieczeństwa emocjonalnego, empatii.

Oferujemy wsparcie rozwojowe szkołom - całym radom pedagogicznym, dyrekcji, zespołom przedmiotowym.
Wystarczy zadzwonić: 600 677 752

Przeczytane w Internecie:

Gdyby ktoś miał wykupić abonament w Netflix'e, tylko po to by obejrzeć " DOJRZEWANIE", to niech to zrobi!