02/05/2026
تعليم، تحقيق ۽ ادب جي ميدان ۾ پنهنجو نالو پيدا ڪندڙ ڊاڪٽر عبدالوحيد انڍڙ، پهرين مئي 1963ع تي هاليجي شريف، تعلقي پني عاقل ضلعي سکر ۾ جنم ورتو. هن پنهنجي علمي سفر دوران اعليٰ تعليم حاصل ڪئي، جنهن ۾ ايم.اي عربي، ايم.اي اسلامڪ ڪلچر (پهريون نمبر)، فاضل عربي، فاضل اردو (پهريون نمبر)، ايل.ايل.بي، ايم.ايڊ ۽ پي.ايڇ.ڊي شامل آهن. هن پنهنجي ڊاڪٽريٽ لاءِ علامه غلام مصطفيٰ قاسمي جي نگرانيءَ هيٺ “مظھر العلوم کڏي ڪراچي جون ديني ۽ سياسي خدمتون” جي موضوع تي تحقيق ڪري 1998ع ۾ ڊگري حاصل ڪئي.
پيشه ورانه زندگيءَ جي شروعات هن پاڪستان آرميءَ ۾ ايجوڪيشن آفيسر طور ڪئي، جتي هن لڳ ڀڳ ست سال خدمتون انجام ڏنيون. ان کان پوءِ 1993ع ۾ سنڌ پبلڪ سروس ڪميشن جو امتحان پاس ڪري تدريسي شعبي سان وابسته ٿيو، جتي ليڪچرر کان وٺي اسسٽنٽ پروفيسر ۽ پوءِ ائسوسيئيٽ پروفيسر تائين ترقي ڪئي. هن ٽيچرز ٽريننگ انسٽيٽيوٽ حيدرآباد ۾ ٻن سالن تائين ايڊيشنل ڊائريڪٽر طور به خدمتون سرانجام ڏنيون.
ڊاڪٽر عبدالوحيد انڍڙ مختلف تعليمي ادارن ۾ قيادتي ذميواريون به نڀايون. هن گورنمينٽ ماڊل ديني مدرسو بوائز سکر جو پنج سال پرنسپال رهيو، جڏهن ته ايليمينٽري ڪاليج آف ايجوڪيشن (مين) سکر ۾ ست سال پرنسپال طور خدمتون سرانجام ڏنيون. ان کان علاوه ڊائريڪٽر پرائمري ۽ هاير سيڪنڊري اسڪولز سکر ريجن طور به سندس ڪارڪردگي قابلِ ذڪر رهي.
تاريخ ۽ تحقيق سان سندس گهري دلچسپي رهي آهي. سکر هسٽاريڪل سوسائٽي سان لاڳاپيل رهندي هن علائقي جي تاريخ بابت اهم مواد گڏ ڪيو ۽ ڪيترائي ڪتاب تيار ڪيا. سندس تصنيفات ۾ “سکر ڏسڻي”، “سکر- تاريخ و تمدن” (اردو)، “ملفوظات مالڪان المعروف گنجينئه عرفان” (فارسي مان ترجمو)، “گهوٽڪي: تاريخ ۽ ثقافت”، “ديوان منھاج الحقيقت” (فارسي مان ترجمو)، “انڍڙ قبيله: تاريخي تناظر ۾”، “خطبات جتوئي”، “ارشاد الحق”، “حيات حضرت هاليجوي” ۽ “اسلاميات” بابت مختلف درسي ڪتاب شامل آهن. هن بي.اي ۽ ايم.اي سطح لاءِ به ڪيترائي نصابي ڪتاب تيار ڪيا آهن.
سندس علمي خدمتون صرف ڪتابن تائين محدود ناهن، پر سوين تحقيقي مضمون به مختلف رسالن ۽ جرنلن ۾ شايع ٿيا آهن. انهن ۾ حضور اڪرم ﷺ جي سیرت، اسلامي اخلاق، سنڌ جي اسلامي ورثي، قرآن ۽ سائنس جهڙن موضوعن تي اهم لکڻيون شامل آهن. سندس رهنمائيءَ هيٺ 35 کان وڌيڪ شاگردن ايم.فل ۽ پي.ايڇ.ڊي جون ڊگريون حاصل ڪيون آهن، جيڪا سندس علمي اثر جو واضح ثبوت آهي.
تعليمي خدمتن جي اعتراف طور کيس مختلف ادارن پاران اوارڊ، شيلڊون، سرٽيفڪيٽ ۽ گولڊ ميڊل پڻ ڏنا ويا آهن. هن وقت هو وفاقي محتسب حيدرآباد ريجن ۾ ايسوسيئيٽ ايڊوائزر (گريڊ 20) طور پنهنجون ذميواريون نڀائي رهيو آهي.
چونڊ: ذوالفقار علي ڀٽي
#محقق #تعليمدان #سکر #تحقيق #اسلاميات
