HINDara

آرټ څهٔ کوي؟
زهٔ اوس پوهېږم د هر قسمه ادب او آرټ د قام د مشترکه حافظې، ددوي د تاربخ، شناخت او شتون سره څهٔ تعلق وي.

د انګرېزۍ پهٔ کتابونو کې، بلها تاریخونو کې (د امریکې، د یورپ او افریقې کم چې زما دپاره بیخي بد نهٔ دي خو)، ګېر چاپېر انګرېزۍ ژبه کې، ناشنا کلتور کې چې لکه د ټولنیزې فضا کردار لوبوي او انسان پهٔ خپل اثر کې رانغاړي او پټ پهٔ پټه یې هر قسمه deconstruction روان وي، پهٔ دې حالاتو کې یو د اعجاذ افق اواز، د هغه خوږې سندرې دي، د تسنیم، دروېش دراني، خان زمان کاکړ او ممتاذ اورکزۍ غزلې دي چې ما د ځان سره مېلاوهي، ما خپلې خاورې ته واپس رابلي. ماته د خپلې خاورې، د خپلې تاریخي غلامۍ احساس او د ازادۍ امېد راکوي. ماته “زما” ستونځې راښایي، ماته دا نیمګړتیا احساس راکوي چې څهٔ هم کووم دغه ستونځې پکې هېرې نهٔ کړم. ماته بیا بیا لکه د مور د غېږې احساس راکوي، زما ستړې کموي زما روح ته د خپلوئ احساس راکوي.

کهٔ آرټ مړ وی، کهٔ دغه خواږه اوازونه د عربي امپراتورۍ، باکستاني استعمارګرۍ او مذهبي بربریت لهٔ ځانه سره وژلی وی، زهٔ به خپلې خاورې ته څهٔ رابللم، ماته به د مور غېږه څهٔ رایادوله، ماته به د خپلوئ او ماته به زما د شتون احساس څهٔ راکوهٔ؟ زهٔ نهٔ یم خبر.

خبر پهٔ دې یم چې پهٔ هر حال کې سندره، آرټ او زما د خاورې نهٔ راوتی ادب ژوندی ساتل دي، چې مونږ ته د ژوند احساس راکوي، زمونږ ستړو روحونو ته خپاره لاسونه غېږه راکوي.

افق لګیا دی پهٔ خواږه غږ وایي:
ماته تمغه د باتورئ تړي خو شرط یې دا دی
چې به ددې خاورې اتل ته اتل نهٔ وایمه

لږ مخکې طفېل پښتون غږېدهٔ وې:
مخ یې هم تور، زړهٔ یې هم تور، ژبه یې هم توره ده
خوشحاله ستا اورنګ زما اورنګ ته چرته رسي

The Pakistani military is forcing thousands of families to evacuate from Khyber District’s Tirah Valley ahead of a security operation it says will target Pakistani Taliban fighters who now control parts of the region. Al Jazeera’s Kamal Hyder reports.

د پروفېسر سره مې میټنګ وهٔ.
چې آفس ته دننه شوم آفس نهٔ لایبرېري وه. ما چرته د پروفېسر پهٔ آفس کې لاندې باندې ګېر چاپېره اخوا دېخوا دومره کتابونه لیدلي وو. ما وې کافره پهٔ جنت کې خو اوسېږې.

بلها قصې مو وکړې. ما به خپله قصه کوله او هغه زما د شایسته انګرېزۍ نهٔ ډېر زما مخ تهٔ کتل، هغه زما مخ لوستهٔ. د خپلې خاورې، وطن، ټولنې او اولسونو قصه بهٔ زما پهٔ مخ څنګه نهٔ ښکارېده؟

آخره کې یې وې چې راروان کار د solidarity د تصور او عمل باندې کار کول غواړم. ما وې ښهٔ دې کې به د استعمار پهٔ ضد د مبارزې ځایې وي کنه. وې هو ولې نه.

ما وې باچاخان پېژنې. وې نهٔ! ما وې ځه.
پوره کانټکسټ مې ورته اوې او بیا مې ورته د خدای خدمتګارو او کانګرېس مېنځ کې د تړون قصه وکړه. ما ورته لږه ډېره قصه وکړه چې د باچا خان څهٔ تصور وهٔ، څنګه سیاست وهٔ، پهٔ څنګه ټولنه او علاقایي سیاسي حالاتو کې هغه کم قسم مبارزه کوله. ما وې باچا خان د انسان دوستۍ، “اسلام” او پښتونولۍ خپله مبارزه داسې ودرولې وه چې پهٔ هره نکته کې یې سیکولرزم ښکارېدهٔ، د یوې ښې او خوشاله ټؤلنې تصور پروت دی.

سړي وې صبر د باچا خان نوم یې ګوګل کړ. کتابونه راغلهٔ یو پکې The Non-Violent Soldier of Islam وهٔ. وې واو! ما وې او. وې دا خو ناشنا خبره ده. کتاب یې د مخې سره آرډر کړهٔ وې دا به خامخا ګورم، ما وې قربان درنه.

چې میټنګ ختم شهٔ وې راروان سمسټر کې مې ارادا ده چې The History of Solidarity دلته وښایم وړو ته خو وې دا به زما دپاره یو لویې کېس سټډي وي چې د باچا خان تاریخ بهٔ وړو ته د alternative تاریخ پهٔ توګه وړاندې کوم. ما وې نو اوس ستا زهٔ څنګه مننه وکړم؟ مو هغه وې ستا مننه ستا د راتلو او زمونږ د میټنګ د ټولو نه غټه ډالۍ دا کتاب دی!

باچا خان به تل ژوندی وي.

نجونې ذدهکړې ته پريږدي #letsafghangirlslearn