مدرسة الإمام ابن القيم رحمه الله

١٤٤٩/ ٣ - عَنِ النوَّاسِ بْنِ سِمْعَانَ - رضي الله عنه - قَال: سَأَلْتُ رَسُولَ اللهِ - صلى الله عليه وسلم - عَنِ الْبِرِّ والإثْم؟ فَقَال: "الْبِرُّ: حُسْنُ الْخُلُقِ. وَالإثْمُ: مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ، وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيهِ النَّاسُ". أَخْرَجَهُ مُسْلِمٌ.
ترجمه: دنواس بن سمعان رضي الله عنه نه روايت دی دا وایی ما درسول الله صلی الله علیه وسلم نه دنیکۍ او ګناه په حقله پوښتنه وکړه نو نبی صلی الله علیه وسلم وفرمایل: نیکي دښائسته اخلاقو نوم دی او ګناه هغه شی دی چه ستا په سینه کښی شک پیدا کړی او ته دا بده ګڼی چه په دی خلک خبر شی. رواه مسلم
تشريح: دا یو جامع جواب دی ښائسته اخلاق دنیکیو په خویونو کښی لوړ مقام لري لکه په حج کی چه څنګه عرفه مقام لری او یا دا مطلب دی چه ښه اخلاق ټولو طاعاتواواعمالو ته شامل دی
دښائسته اخلاقو تعريف أمام ابن المبارک رحمه الله داسی کړی دی:طلاقة الوجه وبذل المعروف وكف اللذي. فراخه تندی او په خلکو خرچه کول
او خلکو ته تکلیف نه رسول. (حاك ) اوړی راوړی
یعنی زړه کی درله پریشانی او نفرت پیدا کوی (كرهت) يعني دینداره او نيکان خلك په دی کار خبرول نه غواړي
نو دګناه دوه علامه دی اول داچی زړه کښی دی پریشانی او اضطراب راشی چی داکار وکړم که نه دا به جائز وی که سنګه؟
دوهم داچی شریفان او نیکان خلک پری خبرول نه خوښوی نو ته پوهه شه چی داګناه ده ځان تری وساته .

📗 يو آيت او ترجمه:
7 پاره/ #الانعام سورت، د 068 آیت پشتو او درى
(وَإِذَا رَأَيْتَ الَّذِينَ يَخُوضُونَ فِي آيَاتِنَا فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ حَتَّىٰ يَخُوضُوا فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ ۚ وَإِمَّا يُنْسِيَنَّكَ الشَّيْطَانُ فَلَا تَقْعُدْ بَعْدَ الذِّكْرَىٰ مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِينَ).
📕پښتو:
او كله چې ته هغه كسان ووینې چې زمونږ په ایتونو كې عبث بحثونه كوي، نو ته له هغوى نه مخ واړوه، تر دې چې دوى له دې نه په علاوه خبرو كې مشغول شي، او كه چېرې شیطان له تا نه (دا حكم) هېر كړي، نو له یادېدلو نه پس له دغو ظالمانو سره مه كېنه.
📘دری
و هر گاه کسانی را دیدی که در آیات ما [با دشمنی و تمسخر] گفتگو می‌کنند، از آنان روی بگردان تا به سخن دیگری بپردازند؛ و اگر شیطان تو را به فراموشی انداخت، پس از آنکه به یاد آوردی، دیگر با قوم ستمکار [مشرک‌] منشین‌.
•━══❁✿❁══━

١٤٤٨/ ٢ - عَنْ أَبِي هُرَيرَةَ - رضي الله عنه - قَال: قَال رَسُولُ اللهِ - صلى الله عليه وسلم -: "انْظُرُوا إلَى مَنْ هُوَ أَسْفَلَ مِنْكُمْ، وَلَا تَنْظُرُوا إلَى مَنْ هُوَ فَوْقَكُمْ، فَهُوَ أَجْدَرُ أَلا تَزْدَرُوا نِعْمَةَ اللهِ عَلَيكُمْ". مُتَّفَقٌ عَلَيهِ.: ترجمه دابوهريره رضي الله عنه نه روايت دي دا وايي چې رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمایلي دي تاسو هغه چا ته ګورئ چې ستاسو نه ښکته ویي (په دنیاوي امورومالداری او صورت کښی) او هغه چا ته مه ګورئ چې ستاسو نه پورته وي داکار زیات لایق دی چې تاسو به پر خپلو ځانونو باندی دالله تعالی نعمت سپک ونه ګڼئ.
تشریح او فوايد: (اسفل منکم) دځان نه ښکته کسان په دنیاوي امورو کی مراد دی نو ددې قید فایده داده چې ددینه دیني امور بهر او مستثنی دي لکه علم عبادت او ښه اخلاق کښی به دځان نه پورته خلکو ته ګورې
(اجدر) ډیر لایق او مناسب دی داکار.

(ان لاتزدروا) سپک او عیبژن ګڼل.
دې حدیث شریف کښی دمسلمانانو دپاره یو لوی تربیت دی چې به دی سره به دوی دالله د نا شکرۍ او حسد نه بچ شی او دالله د نعمتونو قدر به و پیژني .

📗 يو آيت او ترجمه:
7 پاره/ #الانعام سورت، د 065 آیت پشتو او درى
(قُلْ هُوَ الْقَادِرُ عَلَىٰ أَنْ يَبْعَثَ عَلَيْكُمْ عَذَابًا مِنْ فَوْقِكُمْ أَوْ مِنْ تَحْتِ أَرْجُلِكُمْ أَوْ يَلْبِسَكُمْ شِيَعًا وَيُذِيقَ بَعْضَكُمْ بَأْسَ بَعْضٍ ۗ انْظُرْ كَيْفَ نُصَرِّفُ الْآيَاتِ لَعَلَّهُمْ يَفْقَهُونَ).
📕پښتو:
ته (دوى ته) ووایه: همغه قادر دى په دې باندې چې پر تاسو باندې ستاسو له پاسه نه عذاب راولېږي، یا ستاسو د پښو له لاندې طرف نه، یا تاسو د بېلو، بېلو ډلو په جوړولو سره ګډوَډ كړي او په ځینو باندې د ځینو نورو (د) جنګ (مزه) وڅكي، ته وګوره مونږ ایتونه په څنګه انداز كې بیانوو، د دې لپاره چې دوى پوه شي.
📘دری
بگو: «او تواناست كه بر شما عذابى [همچون صاعقه و طوفان] از بالاى سرتان یا [همچون خشکسالی و زلزله] از زیر پاهایتان بفرستد یا شما را به صورت گروه‌هایی پراکنده [و جدا از هم] درآورَد و عذاب برخی از شما را به برخی [دیگر] بچشاند». بنگر چگونه آیات [خود] را گوناگون بیان مى‌كنیم؛ باشد كه دریابند.
•━══❁✿❁══━