09/05/2026
NED University of Engineering & Technology
By
سنڌ جي علمي، فني ۽ انسان دوست تاريخ جو روشن باب
سنڌ جي سرزمين هزارين سالن کان علم، تهذيب، تمدن، واپار ۽ فڪر جي حوالي سان دنيا جي اهم علائقن ۾ شمار ٿيندي رهي آهي. موئن جي دڙي جي قديم تهذيب کان وٺي جديد تعليمي ادارن تائين، سنڌ هميشه علم ۽ شعور جي روشني پکيڙيندڙ خطي طور سڃاتي وئي آهي. سنڌ جي تعليمي ادارن ڪيترائي عالم، مفڪر، شاعر، انجنيئر، سائنسدان ۽ سماجي اڳواڻ پيدا ڪيا آهن، جن پنهنجي علم ۽ صلاحيتن سان نه صرف سنڌ، پر پوري پاڪستان ۽ دنيا ۾ پنهنجو نالو روشن ڪيو آهي.
انهن ادارن ال مان هڪ اهم ۽ معتبر نالو NED University of Engineering & Technology جو آهي، جيڪو پاڪستان جي قديم ترين ۽ بهترين انجنيئرنگ يونيورسٽين ۾ شمار ٿئي ٿو. هي ادارو صرف انجنيئرنگ جي تعليم جو مرڪز نه، پر سنڌ جي علمي عظمت، جديد سوچ، فني ترقي ۽ انسان دوستيءَ جي هڪ زندهه علامت پڻ آهي.
NED
يونيورسٽيءَ جي تاريخ رڳو هڪ تعليمي اداري جي تاريخ نه آهي، پر اها سنڌ ۾ جديد تعليم، انجنيئرنگ شعور، سماجي خدمت ۽ قومي ترقيءَ جي هڪ مڪمل داستان آهي. هن اداري جي قيام پٺيان ڪيترن ئي علم دوست ماڻهن جي محنت، قرباني ۽ انسان دوستي شامل آهي، خاص طور تي اها شخصيت جنهن جي نالي تي هن اداري کي “NED” سڏيو وڃي ٿو، يعني Nadirshaw Edulji Dinshaw۔
نادرشا ايڊولجي ڊنشا ڪير هو؟
Nadirshaw Edulji Dinshaw برصغير جي پارسي برادريءَ سان تعلق رکندڙ هڪ مشهور انسان دوست، واپاري، سماجي اڳواڻ ۽ تعليم جي واڌاري لاءِ ڪم ڪندڙ شخص هو. پارسي برادري هميشه علم، واپار، صنعت، سماجي خدمت ۽ روشن خياليءَ جي حوالي سان وڏي عزت رکي ٿي. هن برادريءَ جا ڪيترائي ماڻهو برصغير ۾ تعليمي ادارن، اسپتالن، لائبريرين ۽ سماجي فلاحي منصوبن جي قيام ۾ اڳڀرا رهيا آهن.
نادرشا ايڊولجي ڊنشا پڻ انهن ئي روشن خيال ماڻهن مان هو، جن پنهنجي دولت کي سماج جي ڀلائي ۽ تعليم جي ترقيءَ لاءِ استعمال ڪيو.
هن جو خاندان بمبئي ۽ سنڌ ۾ واپاري ۽ سماجي حيثيت رکندڙ خاندانن مان شمار ٿيندو هو. ان دور ۾ جڏهن جديد فني تعليم جا ادارا تمام گهٽ هئا ۽ انجنيئرنگ جي تعليم صرف محدود ماڻهن تائين پهتل هئي، تڏهن نادرشا ۽ سندس خاندان جديد تعليمي ادارن جي اهميت کي محسوس ڪيو.
جڏهن سنڌ ۾ انجنيئرنگ ڪاليج قائم ڪرڻ جي رٿابندي ٿي رهي هئي، تڏهن مالي وسيلن جي کوٽ وڏي رڪاوٽ بڻيل هئي. بمبئي يونيورسٽيءَ واضح شرط رکيو ته انجنيئرنگ جي تعليم لاءِ الڳ عمارتون، جديد ليبارٽريون، ورڪشاپ ۽ تدريسي سهولتون هجڻ ضروري آهن. ان وقت حڪومت وٽ ايترا وسيلا موجود نه هئا.
اهڙي وقت ۾ Nadirshaw Edulji Dinshaw جي خاندان وڏي فراخدليءَ جو مظاهرو ڪندي تقريباً هڪ لک پنجاهه هزار رپين جو وڏو عطيو ڏنو، جيڪو اُن دور ۾ انتهائي وڏي رقم سمجهي ويندي هئي. انهيءَ مالي امداد سان انجنيئرنگ ڪاليج جون عمارتون، ليبارٽريون، ورڪشاپس ۽ فني سهولتون قائم ڪيون ويون.
شروع ۾ هن اداري جو نالو “Prince of Wales Engineering College” رکيو ويو هو، پر پوءِ نادرشا ايڊولجي ڊنشا جي خدمتن جي اعتراف طور اداري جو نالو “Nadirshaw Edulji Dinshaw Engineering College” رکيو ويو، جيڪو مختصر صورت ۾ “NED College” سڏجڻ لڳو.
هي نالو رڳو هڪ شخص جي يادگار نه، پر علم دوستي، سخاوت، انسانيت ۽ قومي خدمت جي علامت بڻجي ويو.
سنڌ ۾ انجنيئرنگ تعليم جي ضرورت
ويهين صديءَ جي شروعاتي دور ۾ سنڌ ۾ جديد انجنيئرنگ تعليم جا موقعا تمام محدود هئا. ان وقت سنڌ ۾ وڏا ترقياتي منصوبا شروع ٿي رهيا هئا، خاص طور تي سکر بئراج جو منصوبو، جنهن لاءِ تربيت يافته سول انجنيئرن جي وڏي ضرورت محسوس ٿي رهي هئي.
ان وقت انجنيئرنگ جي تعليم حاصل ڪرڻ لاءِ شاگردن کي بمبئي يا ٻين وڏن شهرن ڏانهن وڃڻو پوندو هو، جيڪو هر ڪنهن لاءِ ممڪن نه هو. انهيءَ صورتحال کي ڏسندي سنڌ جي تعليمي ۽ سماجي اڳواڻن انجنيئرنگ ڪاليج قائم ڪرڻ جي ضرورت محسوس ڪئي.
ڊي جي سنڌ ڪاليج ۾ انجنيئرنگ سان لاڳاپيل ڪجهه ڪلاسن جو آغاز ڪيو ويو، جتي پبلڪ ورڪس ڊپارٽمينٽ، ميونسپل ۽ لوڪل بورڊز جي عملي کي تربيت ڏني ويندي هئي. پر جلد ئي محسوس ڪيو ويو ته سنڌ کي هڪ مڪمل انجنيئرنگ ڪاليج جي ضرورت آهي.
NED ڪاليج جو قيام
29 آگسٽ 1921ع تي ڪاليج جي پرنسپل سي ايس شاهاڻي انجنيئرنگ جي ڊگري ڪلاسن جي شروعات لاءِ اهم قدم کنيا. سنڌ جي ڪمشنر ذريعي بمبئي يونيورسٽيءَ کي انجنيئرنگ ڪاليج قائم ڪرڻ لاءِ درخواست موڪلي وئي.
شروع ۾ بمبئي يونيورسٽيءَ مالي وسيلن جي کوٽ سبب درخواست رد ڪري ڇڏي، پر سنڌ جي علم دوست ماڻهن، واپارين ۽ سماجي اڳواڻن گڏجي مالي سهڪار فراهم ڪيو. خاص طور تي Nadirshaw Edulji Dinshaw جي خاندان پاران ڏنل وڏي امداد انهيءَ منصوبي کي حقيقت ۾ تبديل ڪيو
1923ع ۾ بمبئي يونيورسٽيءَ پاران سول انجنيئرنگ جي پهرين ۽ ٻي سال جي ڪلاسن لاءِ عارضي الحاق ڏنو ويو. انهيءَ سال 78 شاگردن کي داخلا ڏني وئي. بعد ۾ 1927ع ۾ مستقل الحاق حاصل ٿيو.
شروعاتي عمارتون ۽ جديد سهولتون
ڪاليج جي شروعاتي عمارتن ۾ چار وڏا بلاڪ ۽ ٻه شيڊ شامل هئا. انهن ۾ پاور هائوس، اليڪٽريڪل ليبارٽري، هائيڊرولڪس ليبارٽري، بوائلر روم، انجڻ روم ۽ مشين شاپس وغيره قائم ڪيا ويا.
جڏهن ته مرڪزي بلاڪ جو نالو سيٺ فتح چند ديوان داس خلناڻي هال رکيو ويو.
هڪ ٻيو بلاڪ بائي پوري بائي ۽ بچار بائي جي نالي سان منسوب ڪيو ويو، جتي اليڪٽريڪل ۽ هائيڊرولڪس ليبارٽريون قائم هيون.
انهن عمارتن جي تعمير تي تقريباً ٻه لک پنجاهه هزار رپيا خرچ ٿيا، جڏهن ته مشينري، ڪتابن، اوزارن ۽ فرنيچر تي پڻ وڏي رقم خرچ ڪئي وئي. انهيءَ دور ۾ اهڙيون سهولتون انجنيئرنگ تعليم لاءِ انتهائي جديد سمجهيون وينديون هيون.
پاڪستان کان پوءِ NED جو سفر
1947ع ۾ پاڪستان جي قيام کان پوءِ NED ڪاليج سنڌ حڪومت جي انتظام هيٺ آيو. بعد ۾ ان کي University of Karachi سان الحاق ڪيو ويو.
1964ع ۾ ڪاليج کي پراڻي ۽ محدود جڳهه تان هڪ نئين ۽ وسيع ڪئمپس ڏانهن منتقل ڪرڻ جو منصوبو تيار ڪيو ويو. عالمي بينڪ جي مالي سهڪار سان هي منصوبو مڪمل ڪيو ويو ۽ 1975ع ۾ ادارو پنهنجي نئين ڪئمپس ۾ منتقل ٿيو.
يونيورسٽيءَ جو درجو
1 مارچ 1977ع تي سنڌ اسيمبليءَ جي هڪ ايڪٽ تحت NED گورنمينٽ انجنيئرنگ ڪاليج کي باقاعده طور “NED University of Engineering & Technology” جو درجو ڏنو ويو.
هي سنڌ ۽ پاڪستان لاءِ هڪ وڏو تعليمي سنگ ميل هو، ڇاڪاڻ ته هاڻي هي ادارو مڪمل يونيورسٽيءَ جي حيثيت سان انجنيئرنگ، تحقيق ۽ جديد سائنس جي شعبن ۾ وڌيڪ ترقي ڪرڻ لڳو.
جديد دور ۾ NED يونيورسٽي
اڄ NED University of Engineering & Technology پاڪستان جي مشهور ترين انجنيئرنگ يونيورسٽين مان هڪ آهي.
هتي هزارين شاگرد سول، مڪينيڪل، اليڪٽريڪل، اليڪٽرانڪس، ڪمپيوٽر، ڪيميڪل، انڊسٽريل، بائيو ميڊيڪل ۽ ٻين ڪيترن ئي شعبن ۾ تعليم حاصل ڪري رهيا آهن.
يونيورسٽيءَ ۾ جديد ليبارٽريون، ريسرچ سينٽر، لائبريريون ۽ ٽيڪنالاجي مرڪز قائم آهن. هتي ٿيندڙ تحقيق نه صرف پاڪستان پر عالمي سطح تي پڻ اهميت رکي ٿي.
ٿر ۾ ڪيمپس
2019ع ۾ ٿرپارڪر جي شهر مٺي ۾ “ٿر انسٽيٽيوٽ آف انجنيئرنگ، سائنسز اينڊ ٽيڪنالاجي” قائم ڪيو ويو، جيڪو NED University of Engineering & Technology جو اهم تعليمي منصوبو آهي.
هن اداري جو مقصد ٿر جي نوجوانن کي معياري انجنيئرنگ ۽ سائنسي تعليم مهيا ڪرڻ آهي، جيئن اهي پنهنجي علائقي جي ترقيءَ ۾ ڪردار ادا ڪري سگهن.
NED
يونيورسٽيءَ جو قومي ڪردار
هي ادارو پاڪستان جي صنعتي، معاشي ۽ فني ترقيءَ ۾ اهم ڪردار ادا ڪري رهيو آهي. هتان جا فارغ التحصيل انجنيئر ملڪ جي وڏن منصوبن، ڪارخانن، رستن، پلن، ڊيمز، انفارميشن ٽيڪنالاجي ۽ توانائيءَ جي منصوبن ۾ خدمتون سرانجام ڏئي رهيا آهن.
دنيا جي مختلف ملڪن ۾ پڻ NED جا انجنيئر پنهنجي قابليت ۽ مهارت سبب وڏي عزت رکن ٿا.
NED University of Engineering & Technology رڳو هڪ تعليمي ادارو نه، پر سنڌ جي علمي عظمت، انجنيئرنگ مهارت، جديد سوچ ۽ انسان دوستيءَ جي زندهه علامت آهي.
هن اداري جي پويان Nadirshaw Edulji Dinshaw جهڙن عظيم انسان دوست ماڻهن جون خدمتون شامل آهن، جن پنهنجي دولت ۽ وسيلن کي تعليم ۽ سماجي ترقيءَ لاءِ وقف ڪيو.
يونيورسٽيءَ جو سفر اهو ثابت ڪري ٿو ته جڏهن قومون تعليم، تحقيق، سائنس ۽ ٽيڪنالاجيءَ کي اهميت ڏين ٿيون، تڏهن اهي ترقيءَ جون نيون منزلون حاصل ڪن ٿيون.
اڄ به NED هزارين نوجوانن لاءِ علم، محنت، اميد ۽ روشن مستقبل جي علامت بڻيل آهي،
🇵🇰
NED University of Engineering & Technology
By
سندھ کی علمی، فنی اور انسان دوست تاریخ کا روشن باب
سندھ کی سرزمین ہزاروں سالوں سے علم، تہذیب، تمدن، تجارت اور فکری ترقی کا ایک اہم مرکز رہی ہے۔ موئن جو دڑو کی قدیم تہذیب سے لے کر جدید تعلیمی اداروں تک، سندھ ہمیشہ علم و شعور کی روشنی پھیلانے والا خطہ رہا ہے۔ یہاں کے تعلیمی اداروں نے بے شمار علماء، مفکرین، انجینئرز، سائنسدانوں اور سماجی رہنماؤں کو جنم دیا ہے جنہوں نے نہ صرف سندھ بلکہ پاکستان اور دنیا میں اپنا نام روشن کیا۔
انہی عظیم اداروں میں سے ایک نمایاں نام NED University of Engineering & Technology ہے، جو پاکستان کی قدیم ترین اور ممتاز انجینئرنگ یونیورسٹیوں میں شمار ہوتی ہے۔ یہ ادارہ صرف انجینئرنگ کی تعلیم کا مرکز نہیں بلکہ سندھ کی علمی عظمت، جدید سوچ، فنی ترقی اور انسان دوستی کی علامت بھی ہے۔
NED
یونیورسٹی کی تاریخی اہمیت
NED یونیورسٹی کی تاریخ صرف ایک تعلیمی ادارے کی تاریخ نہیں بلکہ یہ سندھ میں جدید تعلیم، انجینئرنگ شعور، سماجی خدمت اور قومی ترقی کی مکمل داستان ہے۔
اس ادارے کا نام جس عظیم شخصیت کے نام پر رکھا گیا وہ تھے
Nadirshaw Edulji Dinshaw، جو ایک انسان دوست، تاجر اور سماجی خدمت گزار شخصیت تھے۔
نادرشا ایڈولجی ڈنشا کون تھے؟
نادرشا ایڈولجی ڈنشا برصغیر کی پارسی برادری سے تعلق رکھنے والے ایک معروف انسان دوست، کاروباری شخصیت اور تعلیم کے فروغ کے حامی تھے۔ پارسی برادری ہمیشہ علم، صنعت اور سماجی خدمت کے لیے مشہور رہی ہے۔
انہوں نے اپنی دولت کا بڑا حصہ تعلیم اور فلاحی منصوبوں کے لیے وقف کیا۔ جب سندھ میں انجینئرنگ کالج کے قیام کا منصوبہ بنایا گیا تو مالی وسائل کی شدید کمی تھی۔ ایسے وقت میں ڈنشا خاندان نے تقریباً ایک لاکھ پچاس ہزار روپے کا عظیم عطیہ دیا، جو اس دور میں بہت بڑی رقم تھی۔
اسی مالی تعاون کی بدولت انجینئرنگ کالج کی عمارتیں، لیبارٹریز اور ورکشاپس قائم ہو سکیں۔ ابتدا میں اس کا نام “Prince of Wales Engineering College” رکھا گیا، لیکن بعد میں اسے NED کے نام سے منسوب کیا گیا۔
سندھ میں انجینئرنگ تعلیم کی ضرورت
20ویں صدی کے آغاز میں سندھ میں جدید انجینئرنگ تعلیم کے مواقع نہ ہونے کے برابر تھے۔ سکھر بیراج جیسے بڑے منصوبوں کے لیے تربیت یافتہ انجینئرز کی ضرورت تھی۔
طلبہ کو بمبئی یا دیگر شہروں جانا پڑتا تھا، جو ہر کسی کے لیے ممکن نہ تھا۔ اسی ضرورت کے تحت ایک علیحدہ انجینئرنگ ادارے کی بنیاد رکھی گئی۔
NED
کالج کا قیام
1921 میں انجینئرنگ تعلیم کے لیے اقدامات شروع ہوئے۔ 1923 میں بمبئی یونیورسٹی سے عارضی الحاق ملا اور 78 طلبہ نے داخلہ لیا۔ 1927 میں مستقل الحاق حاصل ہوا۔
کالج کی ابتدائی عمارتوں میں لیبارٹریز، پاور ہاؤس، مشین شاپس اور جدید انجینئرنگ سہولیات شامل تھیں، جو اس دور میں انتہائی ترقی یافتہ تصور کی جاتی تھیں۔
پاکستان کے بعد کا دور
1947 کے بعد ادارہ سندھ حکومت کے تحت آیا اور بعد میں یونیورسٹی آف کراچی سے منسلک ہوا۔ 1977 میں اسے مکمل یونیورسٹی کا درجہ دیا گیا اور یہ باقاعدہ طور پر
NED University of Engineering & Technology
بن گئی۔
جدید دور میں NED یونیورسٹی
آج یہ ادارہ پاکستان کی سب سے بڑی اور معیاری انجینئرنگ یونیورسٹیوں میں شامل ہے۔ یہاں سول، الیکٹریکل، مکینیکل، کمپیوٹر، بائیومیڈیکل اور دیگر شعبوں میں ہزاروں طلبہ تعلیم حاصل کر رہے ہیں۔
یونیورسٹی میں جدید لیبارٹریز، ریسرچ سینٹرز اور عالمی معیار کی سہولیات موجود ہیں۔
تھر کیمپس
2019 میں مٹھی میں تھر انسٹی ٹیوٹ آف انجینئرنگ اینڈ ٹیکنالوجی قائم کیا گیا، جو NED کا ایک اہم منصوبہ ہے، تاکہ تھر کے نوجوان بھی معیاری تعلیم حاصل کر سکیں۔
قومی کردار
NED
یونیورسٹی کے فارغ التحصیل انجینئرز پاکستان اور دنیا بھر میں بڑے ترقیاتی منصوبوں، انفراسٹرکچر، ٹیکنالوجی اور توانائی کے شعبوں میں خدمات انجام دے رہے ہیں۔
NED
یونیورسٹی صرف ایک ادارہ نہیں بلکہ سندھ کی علمی عظمت، انسان دوستی اور جدید ترقی کی علامت ہے۔ یہ ادارہ ثابت کرتا ہے کہ تعلیم اور تحقیق ہی قوموں کی ترقی کی بنیاد ہیں۔
NED University of Engineering & Technology
By
A Bright Chapter in the Intellectual, Technical, and Humanitarian History of Sindh
Sindh has been a center of knowledge, civilization, trade, and intellectual development for thousands of years. From the ancient civilization of Mohenjo-daro to modern educational institutions, Sindh has always been known as a land of learning and enlightenment.
Among its prestigious institutions, NED University of Engineering & Technology stands as one of the oldest and most respected engineering universities in Pakistan. It is not only an institution of engineering education but also a symbol of intellectual excellence, technological progress, and human service.
Historical Importance of NED University
The history of NED University is not just the story of an institution; it is a complete narrative of modern education, engineering awareness, social service, and national development in Sindh.
The university is named after
Nadirshaw Edulji Dinshaw,
a well-known philanthropist, businessman, and social reformer.
Who Was Nadirshaw Edulji Dinshaw?
Nadirshaw Edulji Dinshaw belonged to the Parsi community of the Indian subcontinent, known for their contributions to education, industry, and social welfare.
He generously donated a large amount of money (around 150,000 rupees at that time) for the establishment of an engineering college in Sindh. This contribution enabled the construction of buildings, laboratories, and workshops.
Initially, the institution was named “Prince of Wales Engineering College,” but later it was renamed in honor of his contribution as NED College.
Need for Engineering Education in Sindh
In the early 20th century, engineering education opportunities in Sindh were very limited. Large infrastructure projects such as the Sukkur Barrage required trained engineers.
Students had to travel to Bombay or other cities, which was not possible for many families. This created the need for a local engineering institution.
Establishment of NED College
In 1921, efforts began to establish an engineering college. In 1923, temporary affiliation was granted by Bombay University, and 78 students were enrolled. In 1927, permanent affiliation was achieved.
The early campus included laboratories, power houses, machine shops, and modern engineering facilities, which were highly advanced for that time.
After the Creation of Pakistan
After 1947, the institution came under the Government of Sindh and was later affiliated with the University of Karachi. In 1977, it was granted full university status and officially became
NED University of Engineering & Technology.
NED University in the Modern Era
Today, NED University is one of the leading engineering universities in Pakistan. Thousands of students are enrolled in various disciplines such as civil, mechanical, electrical, computer, chemical, and biomedical engineering.
The university has modern laboratories, research centers, and advanced technological facilities.
Thar Campus
In 2019, the Thar Institute of Engineering, Sciences and Technology was established in Mithi as a major extension of NED University to provide quality education to students in the Thar region.
National Role
Graduates of NED University are contributing to major infrastructure, industrial, and technological projects in Pakistan and around the world.
NED University is not just an educational institution; it is a living symbol of Sindh’s intellectual heritage, humanistic values, and modern development.
It proves that education and research are the true foundations of national progress.
Zulfiqar Behan Dr. Zulifiqar Behan
20/05/2026
07/05/2026
03/05/2026
03/05/2026
14/01/2025
04/08/2024
15/04/2024
15/04/2024