Sain Ali Akbar Mugheri

ڪالام جي جامع مسجد
ھن مسجد جي امام حبيب اللہ سان ڪچھري ٿي سندس چوڻ ھيو ته اٽڪل ساڍا چار سئو سال اڳ ھن مسجد جي تعمير ٿي
ھتان جون ڪوھستاني ٽي مقامي قومون
1جافلور
2نيلور
3دري خيل
ھيون جيڪي اڄ به موجود آھن
جن پنھنجي خرچ سان ھن مسجد جي تعمير ڪرائي
مسجد شريف جون سڀيئي ديوارون گنبز ڇت شھتير يعني ڪام در دريون ديار جي ڪاٺ سان شاھڪار ڪاريگري سان جڙيل آھن
ھن مسجد ۾ اڄ تائين ديال جي ڪاٺي جي وڻندڙ خوشبوء اچڻ واري کي معطر ڪري ڇڏي ٿي

جڏھن کيٽ ۾ ٻاجھرين سنگ واريا
تڏھن چيٽ ۾ ڦول ڄانڀي ڦلاريا
جڏھن ٿر تي مورن ڪي ٻوليون ٻاريون
الائي ڇو اوھان جون اکيون ياد آئيون

منھنجو سھڻو عاھل خان

ٽوبہ ٽيڪ سنگھ
ھي شھر پنجاب صوبي جو ضلع جي حيثيت رکندڙ شھر آھي پراڻي دؤر ۾ ھي ضلع لائلپور يعني ھاڻوڪو فيصل آباد جو ھي تعلقو رھيو آھي
منھنجي دوست ثحيب خان جو چوڻ ته ھن شھر جو مشھور سخي مرد ٽيڪ سنگھ ھيو جنھن پنھنجي زمين ۾ ٽوبا يعني ونھنجڻ جو تلاء (سوئمنگ پول) محظ ان لاء ته اونھاري جي گرمين ۾ انسانن کي گرمي کان بچاء لاء پاڻي جو تلاء ٺھرايو جنھن جي چوڌاري خوبصورت وڻڪار خوبصورت بيٺڪ ھئي ھئي
پاڻ حقو کڻي اتي ويھندو ھيو سندن ڪچھري لاء آس پاس جا سوين ماڻھو ويندا ھئا
اھڙي ريت ھي شھر وڌندو ويو پويان نالو ٽوبہ ٽيڪ سنگھ
يعني ٽيڪ سنگھ جو تلاء سان پڻ مشھور ٿيو

تون جو مونکان پوء اچين
ڪينجھر کان ڪارونجھر تائين
منھنجا گيت ٻڌي مونکي ياد ڪرين
سنڌڙي ساري ڳاڙھو کونڀو ٿي ويندي تيسين
۽ جو ان تي ڦلڙيون ڦلڙيون ڏاتِ ڏسين
شال اھو سمجھين
ته ڏات وڏي شئي ناھي
پر سچ وڏي شئي آھي
پر
جو سچ مچائي مچ
سو مچ وڏي شئي آھي

الله ٻه جيئن
ھڪ سورھ ٻيو ڏاتار
ھو ڪاھي پوي ڪٽڪ ۾
ھي اڙھن جو آڌار
مٿس ٻيڻان بار
تب ٻانھون ڏي ٻين کي
پياري ضيا سان گڏ ادا ھاجن سان ڪچھري ڪندي

سنڌ ۾ ابڙو ذات جي پڻ پنھنجي نمايان حيثيت رھي آھي
دودي چنيسر جي معرڪي کي ڏسبو ھڪ پاسي چنيسر پنھنجي بھاء جو دشمن بڻجي علاءالدين خليجي کي لالچائي سنڌ تي ڌارين جي مدد سان حملو ڪرائي پنھنجي بدترين تاريخ لکرائي ٿو
ٻئي پاسي سنڌ جا سرمه ۽ سورمين شھادت جو جام پي ڪنڌ ته ڪٽايو مگر سر نه جهڪايو
ھي لڙائي وگھيو ڪوٽ لڳ ٿي ھئي جيڪو ھن وقت بھارت جي حصي ۾ آھي ۽ بدين جي سرحد سان نزديڪ آھي
دودي جي شھادت کانپوء دودي جي بھيڻ ٻاگھل ۽ سموري خاندان کي ابڙن ساٿ ۽ سام ڏني ھئي
۽ دودي جي تاريخ سونھري اکرنسان سنڌ جي تاريخ ۾ لکيل آھي
لطيف سائين فرمايو

علاؤالدِّينُ آئِيو، کَـڻِي ڇَلِ ڇُڳيرُ؛
ڪَنهِين ڪِينَ هِمَٿِيو، ڪانَ جَھـلِيندو ڪيرُ؟
سُومِرينِ سامَ کَنئِي، اَبڙي ڪَيو اُٺَ پيرُ؛
هو مُهانئِين مِيرُ، پر مَسِتُوراتِنِ مارِيو.

سَرَڻِـيُنِ جي سُکَ لَءِ، سامَ کَنئِي سَردارَ؛
جي آيوُن اَبڙي جي آڌارَ، سي سُونگ نه ڏِيندِيُون سُومِرِيُون.

اڄ منھنجي دوست سائين ذوالفقار ابڙو صاحب جو جنم ڏينھن آھي
آء ڄاڻان ٿو ته ھن يار سان پڻ علاءالدين جھڙن ڪردارن جي مدد حاصل ڪري ڪيترائي چنيسر مھاڏو اٽڪائين ٿا پرمخالفن کين پستي پلئه پوي ٿي
ھن پياري انسان کي آء لک لک بار جنم ڏينھن جون واڌايون پيش ڪريان ٿو
شال عمريون ماڻيو