Filipino 101+

Filipino Notebook Design

TikTok · vidia nala Check out vidia nala's video.

Filipino Notebook Cover design

TikTok · vidia nala Check out vidia nala's video.

"Ang hindi magmahal sa kaniyang salita, mahigit sa hayop at malansang isda." - Hermenegildo Cruz

The irony of Rizal is that his most well-known quote is from something that he did not write. Though, I do not really blame people as to why this is continuously being attributed to Rizal despite scholarly evidence that points otherwise. Textbooks such as those written by Gregorio and Sonia Zaide still erroneously write it as the poem that Rizal wrote when he was in the mere age of eight. Even in the recent Board Licensure for Professional Teachers and countless Rizal reviewers, such historical error is still being propagated.

𝐇𝐈𝐒𝐓𝐎𝐑𝐈𝐂𝐀𝐋 𝐄𝐕𝐈𝐃𝐄𝐍𝐂𝐄 𝐀𝐆𝐀𝐈𝐍𝐒𝐓 𝐒𝐀 𝐀𝐊𝐈𝐍𝐆 𝐌𝐆𝐀 𝐊𝐀𝐁𝐀𝐓𝐀
𝐀 𝐏𝐎𝐄𝐌 𝐈𝐍 𝐓𝐀𝐆𝐀𝐋𝐎𝐆
There are four reasons why Sa Aking Mga Kabata is most likely not written by Rizal. First, it is written in Tagalog. All of Rizal’s poems, starting from his time in Ateneo to his travels in Europe are all in Spanish. Despite knowing Tagalog, he was not a very good writer in this language as evidenced by his later struggles, which he explains to Paciano in a letter dated October 12, 1886 which reads,
“There I'm sending you at last the translation of Wilhelm Tell by Schiller which was delayed one week, being unable to finish it sooner on account of my numerous tasks. I'm aware of its many mistakes that I entrust to you and my brothers-in-law to correct. It is almost a literal translation. I'm forgetting Tagalog a little, as I don't speak it with anyone.”

How could it possibly be that an eight-year-old Rizal would be able to write a magnificent poem that even adult Rizal couldn’t?

𝐏𝐎𝐒𝐓-𝐇𝐔𝐌𝐎𝐔𝐒 𝐖𝐎𝐑𝐊
Second, the fact that it is a post-humous work. Sa Aking Mga Kabata only surfaced after the death of Rizal through Herminigildo Cruz. He had an entire lifetime to assert authorship over this alleged poem, but he did not. Despite all his voluminous works and correspondences, this poem nor a part of this poem never appears EVEN ONCE.

Why did Rizal not claim nor cite this poem in any of his correspondences?

𝐌𝐎𝐃𝐄𝐑𝐍 𝐅𝐈𝐋𝐈𝐏𝐈𝐍𝐎 𝐎𝐑𝐓𝐎𝐆𝐑𝐀𝐏𝐇𝐘
Third, it is written in modern Filipino orthography. This is perhaps one of the most damning evidence for Rizal’s authorship on this poem. The fact that the title is written as Sa Aking Mga Kabata and not Sa Aquing Mga Cabata is proof. Modern Filipino orthography of writing C as K, O as W and many others is a recent invention of old Rizal. In fact, even Rizal himself attributes it solely to Trinidad H. Pardo de Tavera and not of his own. He writes in “On the New Orthography of the Tagalog Language”,

“This innovation is due solely to Dr. Pardo de Tavera’s studies on Tagalismo. I was one of its most zealous propagandists.”
Can the eight-year-old Rizal write in a system that only adult Rizal with T.H. Pardo de Tavera made?

𝐓𝐇𝐄 𝐖𝐎𝐑𝐃 “𝐊𝐀𝐋𝐀𝐘𝐀𝐀𝐍”
Finally, Rizal could not have written this poem because he did not know the word “kalayaan” until he came of age. In the same letter on October 12, 1886, Rizal writes to Paciano:

“I lacked many words, for example, for the word Freiheit or liberty. The Tagalog word kaligtasan cannot be used, because this means that formerly he was in some prison, slavery, etc. I found in the translation of Amor Patrio the noun malay�, kalayaban that Marcelo del Pilar uses. In the only Tagalog book I have -- Florante -- I don't find an equivalent noun.”

Not only did the word kalayaan appear in the Tagalog text of Sa Aking Mga Kabata, but it even outlines the concept of it in relation to colonialism. How could an eight-year-old Rizal, who only discovered the word later, write a poem about it?

𝐂𝐎𝐍𝐂𝐋𝐔𝐒𝐈𝐎𝐍
With the overwhelming historical evidence presented, it is most likely that Rizal did not write Sa Aking Mga Kabata. While we do recognize the genius of our national hero, it is important that we take hold of ourselves and not forget that he was also human like us too.

REFERENCES:

Ocampo, A. R. (2018). Rizal without the overcoat. Anvil Publishing.
Zaide, G. & Zaide, S. (1957). Jose Rizal: Life, works, and writing of a genius, writer, scientist, and national hero. All Nations Publishing Co., Inc.

ano ba talaga 😭 — Gil

SiKaP ang asignaturang ipinalit sa Mother Tongue

Mahuhulaan mo kaya ang kahulugan ng mga salitang ito?

Malungkot ka ba ngayon? Narito ang ilan sa kasingkahulugan ng salitang

According to Ethnologue (2022), of the 175 indigenous languages ​​of the Philippines, 35 are considered endangered (31 threatened, 4 shifting), 11 are on the brink of extinction (5 moribund, 5 nearly extinct, 1 dormant), and two are extinct.

Take a look at this map and see where these languages are spoken in the Philippines.

Visit https://www.thekatigcollective.org/map

Ang pananaliksik ay ang proseso ng paghanap ng mga totoong impormasyon na humahantong sa kaalaman. Isinasagawa ito sa pamamagitan ng paggamit ng kung ano ang nalalaman o napag-alaman na. Matatanggap ang karagdagang kaalaman sa pamamagitan ng pagpapatunay (o ng hindi-pagpapatotoo) ng mga panukala (teorya) o mga pamamaraan (o sistema), at sa pagsubok sa mas mainam na pagpapaliwanag ng mga napapansin o obserbasyon. Isang prosesong mapagsuri, sistematiko o maparaan, organisado o nakaayos, at walang-kinikilingan (obhetibo). Nararapat na masagot ng prosesong ito ang isang katanungan o hipotesis. Sa ganitong paraan, dapat itong nakapagpapataas o nakapagdaragdag ng kaalaman hinggil sa isang hindi nakikilalang bagay na ibig mapag-alaman pa ng mga mamamayan.
Bukod sa pagbibigay tugon sa mga katanungan, isa pang layunin ng pananaliksik ang makahanap ng solusyon sa isang problema o suliranin. Karaniwang naghahanap ang isang mananaliksik[ ng mga kaalaman mula sa mga aklatan upang malaman kung ano ang mga napag-alaman hinggil sa isang bagay, kabilang ang mga maaaring nakalimutan nang kaalaman. Maaaring naghahanap-buhay ang isang tagapagsaliksik o tagasaliksik sa isang klinika, laboratoryo, o kaya isang planetaryo. May mga mananaliksik na naghuhukay ng lupa para mapag-aralan ang mga guho ng mga sinaunang mga kabihasnan o magsagawa ng mga pag-aaral hinggil sa mga hubog ng mga bato. Maaari rin siyang maglakbay sa kalawakan para pag-aralan ang sanlibutan.

Mga Bahagi ng Pananaliksik
• Mga Pahinang Preliminari o Front Matters
a. Fly Leaf I ang pinakaunang pahina ng pananaliksik na papel. Walang nakasulat sa pahinang ito. Sa madaling sabi, blangko ito.
b. Pamagating Pahina ang tawag sa pahinang nagpapakilala sa pamagat ng pananaliksik. Nakasaad din ditto kung kanino iniharap o ipinasa ang papel, kung saang asignatura o kurso ito kailangan, kung sino ang gumawa at panahon ng komplesyon. Kung titingnan sa malayuan kailangang magmukhang inverted pyramid ang pagkakaayos ng mga impormasyon sa pahinang ito.
c. Dahon ng Pagpapatibay ang tawag sa pahinang kumukumpirma sa pagkakapasa ng mananaliksik at pagkakatanggap ng g**o ng pamanahong papel.
d. Sa pahina ng Pasasalamat o Pagkilala tinutukoy ng mananaliksik ang mga indibidwal, pangkat, tanggapan o institusyong maaaring nakatulong sa pagsulat ng pananaliksik at sa gayo’y nararapat na pasalamatan at kilalanin.
e. Sa Talaan ng Nilalaman nakaayos ang pagbabalangkas ng mga bahagi at nilalaman ng pananaliksik at nakatala nang kaukulang bilang ng pahina kung saan matatagpuan ang bawat isa.
f. Sa Talaan ng mga Talahanayan at Grap nakatala ang pamagat ng bawat talahanayan at/o grap na nasa loob ng pananaliksik at ang bilang ng pahina kung saan matatagpuan ang bawat isa.
g. Ang Fly Leaf 2 ay isa naming blangkong pahina bago bago ang katawan ng pananaliksik.

Hindi nilalagyan ng pahina o pagination ang mga pahinang preliminary. May mga pananaliksik din na kakikitaan ng Pag-aalay o Dedication na isang opsyonal na pahina.

• Kabanata I: Ang Suliranin at Kaligiran Nito
a. Ang Panimula o Introduksyon ay isang maikling talataang kinapapalooban ng pangkatang pagtalakay ng paksa ng pananaliksik.
b. Sa Layunin ng Pag-aaral, inilalahad ang pangkatang layunin o dahilan kung bakit isinasagawa ang pag-aaral. Tinutukoy rin dito ang mga ispesipik na suliranin sa anyong patanong.
c. Sa Kahalagahan ng Pag-aaral inilalahad ang signipikans o kahalagahan ng pagsasagawa ng pananaliksik ng paksa ng pag-aaral. Tinutukoy rito ang maaaring maging kapakinabangan o halaga ng pag-aaral sa iba’t ibang indibidwal, pangkat, tanggapan, institusyon, propesyon, disiplina o larangan.
d. Sa Saklaw at Limitasyon tinutukoy ang simula at hangganan ng pananaliksik. Ditto itinatakda ang parameter ng pananaliksik dahil tinutukoy rito kung anu-ano ang baryabol na sakop at hindi sakop ng pag-aaral.
e. Itinatala naman sa Depinisyon ng Terminolohiya ang mga katawagang makailang ginamit sa pananaliksik at ang bawat isa’y binibigyan ng kahulugan. Ang pagpapakahulugan ay maaaring konseptwal (ibinibigay ang istandard na sepinisyon ng mga katawagan) o operasyunal (kung paano ginamit sa pananaliksik).

May mga pananaliksik na kakikitaan ng Conceptual o Theoretical Framework, Hypotheses at Assumptions sa Kabanata I.

• Kabanata II: Mga Kaugnay na Pag-aaral at Literatura
Sa kabanatang ito, tinutukoy ang mga pag-aaral at mga babasahin o literaturang kaugnay ng paksa ng pananaliksik. Kailangan ding matukoy ng mananaliksik kung sinu-sino ang mga may-akda ng naunang pag-aaral o literature, disenyo ng pananaliksik na ginamit, mga layunin at mga resulta ng pag-aaral. Mahalaga ang kabanatang ito dahil ipinapaalam ditto ng mananaliksik ang kasalukuyang estado ng kaalaman kaugnay ng kanyang paksa.
Hangga’t maaari, ang mga pag-aaral at literaturang tutukuyin at tatalakayin ditto ay iyong mga bago o nalimbag sa loob ng huling sampung taon. Pilitin ding gumamit ng mga pag-aaral at literaturang lokal at dayuhan. Hangga’t maari rin, tiyaking ang mga materyal na gagamitin ay nagtataglay ng mga sumusunod na katangian: obhektbo o walang pagkiling; nauugnay o relevant sa pag-aaral; at sapat ang dami o hindi napakaunti o napakarami.

• Kabanata III: Disenyo at Paraan ng Pananaliksik
a. Sa Disenyo ng Pananaliksik nililinaw kung anong uri ng pananaliksik ang kasalukuyang pag-aaral.
b. Sa bahaging ito, tinutukoy ang mga Respondente ng sarbey, kung ilan sila at paano at bakit sila napili.
c. Sa Instrumento ng Pananaliksik inilalarawan ang paraang ginamit ng pananaliksik sa pangangalap ng mga datos at impormasyon. Iniisa-isa rito ang mga hakbang na kanyang ginagawa at kung maaari, kung paano at bakit niya ginawa ang bawat hakbang. Sa bahaging ito maaaring mabanggit ang interbyu o pakikipanayam, pagko-conduct ng sarbey at pagpapasagot ng sarbey-kwestyoneyr sa mga respondent bilang pinakakaraniwan at pinakamadaling paraang maaari sa isang deskriptiv-analitik na disenyo.
d. Sa Tritment ng Datos inilalarawan kung anong istadistikal na paraan ang ginamit upang ang mga numerical na datos ay mailarawan.
• Kabanata IV: Presentasyon at Interpretasyon ng mga Datos
Sa kabanatang itoinilalahad ang mga datos na nakalap ng mananaliksik sa pamamagitan ng tektwal at tabular grapik na presentasyon. Sa teksto, inilalahad ng mananaliksik ang kanyang analisis o pagsusuri.
• Kabanata V: Lagom. Kongklusyon at Rekomendasyon
a. Lagom binubuod ang mga datos at impormasyong nakalap ng mananaliksik na komprehensibong tinalakay sa Kabanata IV.
b. Ang Kongklusyon ay mga inferences, abstraksyon, implikasyon, interpretasyon, pangkatang pahhayag, at/o paglalahad batay sa mga datos at impormasyong nakalap ng mananaliksik.
c. Ang Rekomendasyon ay mga mungkahing solusyon para sa mga suliraning natukoy o natuklasan sa pananaliksik.
• Mga Panghuling Pahina
a. Ang Listahan ng Sanggunian ay isang kompletong tala ng lahat ng mga hanguan na ginamit ng mananaliksik sa pagsulat ng panannaliksik.
b. Ang Apendiks ay tinatawag ding Dahong-Dagdag. Maaaring ilagay o ipaloob dito ang mga liham, pormularyo ng ebalwasyon, transkripsyon ng interbyu, sampol ng sarbey-kwestyoneyr, bio-data ng mananaliksik, mga larawan, kliping at kung ano-ano pa.

Sanggunian: R. Bernales et.al