23/04/2026
PAHAYAG
الحمد لله رب العالمين. وبعد:
Ito ay pahayag bilang PAGPROTEKTA SA INTIGRIDAD AT DANGAL ng ating mga madrasah. Sapagkat kung mawala ang ating tiwala sa mga madrasah, ay ilalayo natin ang ating mga anak mula sa mga ito, na ang ibig sabihin ay inilayo rin natin sila sa kanilang pananampalataya, o sa Islam.
Tila ba nababahiran o napag-iisipan ng hindi dapat ang ating mga madrasah, lalo na ang mga stay-in (torel) na madrasah. Na ang mga ito daw ay pera-pera na lamang, o ginawa nang kabuhayan ang pamamahala ng mga ito.
Inyong alamin, na halos lahat ng madrasah sa atin sa Pilipinas ay NON-PROFIT, dahil ang layunin naman talaga sa pagtatag ng mga ito ay UPANG ITURO ANG ISLAM at hindi ang pagpapayaman.
At kung bakit may bayad ang mga madrasah ay dahil ang mga ito ay pribado, ibig sabihin ay walang fundings mula man sa LGU, o sa National, o maging mula sa foreign country, at ang mga ito ay nakakapag-operate lamang sa pamamagitan ng tuition ng mga estudyante.
Ibig sabihin ay sa tuition nagmumula ang kinakain ng mga estudyante, sweldo ng mga empliyado ng madrasah, at gayundin ang bills, etc.
At alamin rin natin, na kung bakit magkakaiba ang tuition ng bawat madrasah, ay dahil sa:
▪1. Una na diyan ang pagiging pribado ng mga ito tulad ng nabanggit.
▪2. Depende sa lokasyon ng madrasah. Kung ito ba ay nasa mga siyudad o urban, lalo na sa mga medyo tanyag na siyudad, ay mas mataas rin ang mga bilihin o ang bills.
▪3. Kung hindi pagmamay-ari ng madrasah ang gusali, ibig sabihin ay umuupa lamang ito.
Ngayon ay magsagawa tayo ng COST BREAKDOWN . . .
Ipagpalagay natin na ang tuition ay ₱3,800 sa bawat buwan.
₱3,800 ÷ 30 (isang buwan) ay = ₱127.
Iyang ₱127 ang arawang gastusin ng isang estudyante para sa kanyang almusal, tanghalian, hapunan, tuluyan, nako-consume na tubig at kuryente, at ang kanyang pag-aaral.
Kung tutuusin ay kung lalagyan rin ng presyo ang arawang gastusin ng bata sa labas ng madrasah ay halos ganyan rin, maaaring mas malaki pa.
Ibig sabihin ay makatarungan ang ganyang halaga ng tuition fee. —E— kung yung mga budget meal nga ay mahigit ₱100 na, isang meal lang iyan, ay paano na lamang kung ilang meals? At gayundin na wala ka ring mahahanap na tutuluyan mo ng isang araw na ₱127 ang bayad. At kung may mahanap ka man ay idagdag mo yung kakainin mo sa araw na iyon, ay maaaring aabot na ng ₱300 to ₱400 at mahigit.
At karamihan sa mga nambabatikos sa mga madrasah ay basta-basta na lamang nagsasagawa ng MULITIPLICATION; “tuition” X “bilang ng mga estudyante” = “malaki pala ang nakukuha ni Moder, ni Ustadh, ni Admin”. —SubhanAllah.
Oo may natitira sa naiipon na tuition ng mga estudyante, subalit ito ay hindi para sa bulsa ng sinuman. Ito ay ginagamit ng madrasah sa maintenance, renovations, programs, scholarship, emergency fund, devices, etc., na ang mga iyan ay bahagi upang MAISAKATUPARAN NANG MAAYOS AT KAAYA-AYA ang pamamalakad ng madrasah.
Ano ba ang gusto natin, yung lahat na lamang ng gagawin ng madrasah ay magsasagawa ng SOLICITATION upang ma-execute ito? Hindi na ba mawawala sa kaugalian at mentalidad ang pagbuklat ng mga palad sa tuwing may gagawing program o activity? O kaya ay hindi na ba natin maiangat ang antas ng mga madrasah, na parati na lamang nasa kawawang istado ang mga ito? —“Ang Islam ay nangingibabaw, at hindi pinangingibabawan.”
Inyo ring alamin, na hindi lahat ng estudyante ay nakakabayad, madalas ay may mga hindi nakakabayad ng ilang buwan, ilang sem, at mayroon pang buong taon. Bagamat may mga polisiya naman ang mga madrasah hinggil diyan upang mapanatili ang pamantayan nito.
At kung ang polisiya ng madrasah ay patigilin ito, ay dahil hindi naman evacuation center ang ating mga madrasah upang mag-accommodate nang libre, hindi rin home for refugees, at hindi rin bahay-ampunan. May mga kinauukulan at natatanging lugar para sa mga iyan, at hindi ang ating mga madrasah. —Bagamat ang karamihan sa mga madrasah ay hindi nagpapatigil ng estudyante dahil lamang sa tuition, subalit sa clearance nila makakaharap ang problema na iyan.
At kung walang kakayahang pinansiyal ang bata na nais pumasok sa madrasah, ay huwag naman sana natin ibalin ang sisi sa mga madrasah kung hindi nila ito tatanggapin. Dahil una, ay may QADAR ang bawat isa hinggil sa financial status. Pangalawa, ay tulad ng nabanggit, na nakakapag-operate lamang ang mga madrasah sa pamamagitan ng tuition ng mga estudyante.
Bagamat, may mga madrasah naman talaga na para sa mga estudyante na nasa ganyang sitwasyon, na kadalasan ay may fundings ang mga ito mula sa mga companies, corporations, o maging sa foreign countries.
🔸 Bilang kabilang sa mga may pinamumunuan na madrasah, ay banggitin ko na rin dito ang hinggil sa Ma’had Al-fatayat, Baguio City, na kabilang ako sa namumuno dito.
Ang Ma’had Al-fatayat ay nagbibigay ng mga diskwento sa mga nangunguna sa bawat antas. Hanggang sa humantong sa 100% TUITION-FREE.
At hindi lang iyan, ang Ma’had Al-fatayat ay nagbibigay rin ito ng EXEMPTION sa GRADUATION FEE sa sinumang karapat-dapat.
At hindi lang iyan, ang Ma’had Al-fatayat ay sinasagot rin ang GASTUSIN SA PAG-UWI ng sinumang karapat-dapat matapos itong maka-graduate, plane ticket man, o bus fare.
At hindi lang iyan, ang Ma’had Al-fatayat ay nagkakaloob rin ng LIVELIHOOD sa sinumang qualified na graduate nito na nais magturo dito. Ibig sabihin ay tatanggap ito ng sweldo para sa kanyang oras na inilalaan sa pagtuturo.
At tulad rin ng nabanggit hinggil sa pagiging maayos at kaaya-aya ng pamamalakad ng isang madrasah, ay ang ibinibigay ng Ma’had Al-fatayat sa mga estudyante nito sa araw ng Graduation ay lahat PROFESSIONALLY MADE & HIGH-QUALITY CRAFTED; ang mga certificate ay LASER PRINTED lahat, at ang iba pang ipinamimigay ay gawa pa sa ibang bansa.
At IN SHA ALLAH ay maaari pang mag-expand ang mga handog at ipinagkakaloob ng Ma’had Al-fatayat sa mga estudyante nito.
At tiyak na ang bawat madrasah ay may kanya-kanyang handog rin sa mga estudyante nito.
Binanggit ko ang mga iyan bilang patunay sa nasabi natin na NON-PROFIT ang mga madrasah, na kung anuman ang natitira sa mga tuition ay diyan nagagamit.
At to be fair rin naman sa pagpapahayag, ay oo may mga madrasah rin na may issue, at iyan ay dahil sa likas ang hindi pagiging perpekto. Subalit ang orihinal ay dalisay ang bawat isa, maliban kung mapatunayan ang mga ibinabatikos o ibinibintang dito, at kung hindi man, ay iyan ay LIBEL sa mata ng batas, at PANLILIBAK na malaking pagkakasala sa ating pananampalataya.
📌 KONGKLUSYON:
▪1. Masakit isipin, na kapag ang mga secular schools ay may mataas na matrikula ay sikat ito, at ipinagmamayabang pa na nag-aaral daw dito ang anak niya, pamangkin niya, kapatid niya, etc. At kapag ang madrasah ay may masabing tuition, na hindi naman mataas —subalit makatarungan— ay sasabihin na “pera-pera lang iyan” o “ginawang kabuhayan”. O kaya naman ay sasabihin na “bakit kumukuha ng sweldo ang mga guro?” At iba pang mga pahayag na hindi nararapat.
▪2. Kailangan nating mag-ingat sa mga isinasambit ng ating mga dila, dahil baka hindi natin namamalayan na atake na pala ito sa ating pananampalataya.
▪3. Ang dapat pa nga ay ikatuwa natin na may mga nag-iinitiate na magtaguyod ng madrasah kahit pa walang fundings. Dahil kahit pa may mga nakukuha ang mga bata na ilang Islamic subjects sa secular schools tulad ng ALIVE o ISAL, subalit kailan man ay hinding-hindi nito mapapantayan ang mga TRADITIONAL MADRASAH, kung saan walang duda na mas malawak, mas matibay, at mas mapagkakatiwalaan ang mga nakalatag na curriculum dito. Kung kaya, sino ba ang mga ustadh, sino ba ang mga imam, sino ba ang mga nagtuturo sa mga Halqah, sino ba ang mga kumakasal, sino ba ang mga nagku-khutba, sino ba ang mga nagsasagawa ng Janazah, sino ba ang mga nagpapaliwanag ng mga alituntunin ng Islam? Ang sagot ay: kung HINDI MAN LAHAT galing sa ating mga madrasah, ay tiyak na ang KARAMIHAN ay galing sa ating mga madrasah.
وصلى الله على نبينا محمد.
✍ Amer M. Pundogar
