Marahuyo: Banate NHS School Paper

13/02/2026

Karapatan ng mga Bata, Binigyang-Diin sa Symposium sa Banate NHS

Isinagawa ang Symposium on Children’s Rights and Protection na may temang “Rights Without Fear: A Safer World for Every Child” noong Pebrero 13, 2026 sa covered court ng Banate National High School.

Layunin ng gawain na palawakin ang kaalaman ng mga mag-aaral hinggil sa kanilang mga karapatan at sa mga batas na nagpoprotekta sa kanila laban sa pang-aabuso, karahasan, at diskriminasyon. Tampok na tagapagsalita si PSSg Maricel B. De Asis-FJGAD PNCO, na nagbigay-linaw sa mahahalagang probisyon ng mga batas ukol sa karapatan at kaligtasan ng kabataan. Binigyang-diin niya ang kahalagahan ng pag-uulat ng anumang uri ng pang-aabuso at ang aktibong pakikiisa ng komunidad sa paglikha ng ligtas na kapaligiran para sa mga bata.

Pinangunahan ang naturang symposium ng Supreme Secondary Learner Government (SSLG) sa pangunguna ng kanilang tagapayo na si Ma’am Joylyn Dologuin.

Naging makabuluhan ang talakayan sa pamamagitan ng pagbabahagi ng mga halimbawa at sitwasyon na mas nagpalalim sa pag-unawa ng mga dumalo. Sa pagtatapos ng programa, nag-iwan ito ng malinaw na mensahe: ang bawat bata ay may karapatang mabuhay nang walang takot sa isang ligtas at mapagkalingang mundo.

05/02/2026

27/01/2026

TINGNAN| Orientasyon sa OSAEC at CSAEM, Isinagawa sa Bawat Silid-Aralan

Upang mapalakas ang kamalayan at maprotektahan ang mga mag-aaral laban sa online abuse at eksploitasyon, sinimulan noong Enero 26 ang Orientation ukol sa OSAEC at CSAEM para sa mga mag-aaral at advisers mula Grade 7 hanggang Grade 10 sa Banate National High School.

Isinagawa ang oryentasyon sa bawat silid-aralan ayon sa seksyon, kung saan tinalakay ang kahulugan ng Online Sexual Abuse and Exploitation of Children (OSAEC) at Child Sexual Abuse and Exploitation Materials (CSAEM), pati na rin ang mga paraan ng pag-iingat, responsableng paggamit ng internet, at kahalagahan ng agarang pag-uulat ng mga kahina-hinalang gawain.

Pinangunahan ng mga advisers sa bawat seksyon ang talakayan upang masig**ong malinaw at angkop sa edad ng mga mag-aaral ang impormasyon, at upang hikayatin ang aktibong pakikilahok ng mga ito sa pagpapanatili ng isang ligtas na kapaligiran sa loob at labas ng paaralan.

Ang aktibidad ay bahagi ng patuloy na pagsisikap ng paaralan na itaguyod ang child protection at digital safety ng bawat mag-aaral.

26/01/2026

Indak sa Finals: G9 at G10, Nagpasiklab

Naging makulay at masigla ang Banate NHS Covered Court noong Enero 23, 2026 matapos isagawa ang Festival Dance at Hip-hop Dance Competition bilang finals activity sa asignaturang MAPEH para sa Grade 9 at Grade 10.

Lumahok ang mga Grade 9 students sa Festival Dance Competition, kung saan itinampok ang kultura, disiplina, at husay sa produksyon ng bawat pangkat. Nagwagi bilang kampeon at tumanggap ng parangal na Best in Production ang Grade 9–Samad-Ibba, dahil sa kanilang mahusay na konsepto, kasuotan, at galaw.

Samantala, umangat naman ang enerhiya sa Hip-hop Dance Competition ng Grade 10, kung saan kinilala ang mga piling mag-aaral bilang Best Hip-hop Performers.

Pinangunahan ang aktibidad ng mga g**o sa MAPEH na sina Ma’am Amafel Yuzon para sa Grade 9 at Ma’am Laiza Daligdig para sa Grade 10, na parehong nagbigay-gabay upang malinang ang talento, kumpiyansa, at pagpapahalaga ng mga mag-aaral sa sining ng sayaw.

Ang paligsahan ay patunay na ang MAPEH ay isang asignaturang humuhubog hindi lamang sa pisikal na kakayahan kundi pati sa malikhaing pagpapahayag at pagtutulungan ng mga mag-aaral.

20/01/2026

Sa Likod ng Ngiti
ni: Rica Jane Bandoy

Sa unang yugto ng pagpasok sa paaralan, unti-unting bumubukas ang mga silid-aralan at kasabay nito ang tahimik na paglalakbay ng damdamin ng mga mag-aaral sa baitang 7 hanggang 12. May mga ngiting bitbit ang iba, may mga matang nakatago ang pag-aalala, at may mga pusong may bigat sa likod ng nakatikom na bibig. Sa murang edad, hindi pa nila ganap na nauunawaan ang sarili, kaya ang lungkot, takot, at pagod ay madalas naikukubli ng katahimikan.

Mahalaga sa lipunan ang kaalaman at propesyong nakatuon sa pag-unawa, paggabay, at pangangalaga sa kapakanan ng mga bata at kabataan. Sa pamamagitan ng mga programang tulad ng Kumustahan Mo Na at Conduct of Children and Adolescents Risk Screener, na pinamumunuan ni Ma’am Oxideza Catada, mas nabibigyang-pansin ang kalagayang mental, emosyonal, at asal ng mga mag-aaral, lalo na sa unang quarter o mas maagang bahagi ng pag-aaral.
Layunin ng screener na masuri kung paano mag-isip, makiramdam, at kumilos ang mga bata sa kasalukuyang panahon. Hinahati ito sa apat na domain. Ang externalizing ay tumitingin sa panlabas na kilos tulad ng pagiging pasaway o madaling magalit. Ang internalizing ay nakatuon sa mga damdaming kinikimkim tulad ng lungkot, takot, at pagdududa sa sarili. Ang social domain ay tumatalakay sa pakikitungo at saloobin sa kapwa, samantalang ang academic domain ay nakatuon sa mga alalahanin sa pag-aaral at kakayahang makasabay sa klase.

Sa mga bata at kabataan, karaniwan ang suliranin sa kanilang panloob na pag-uugali, lalo na sa pamamahala ng emosyon. Hindi pa nila alam kung paano haharapin ang mga pagsubok, kaya may ilan na pinipiling manahimik o magkimkim na lang. Sa mas mabibigat na pagkakataon, may mga batang nakararanas ng pag-iisip tungkol sa pananakit sa sarili o pagkitil ng sariling buhay, na isang malinaw na senyales ng pangangailangan ng tulong. Dahil dito, nagiging mahalaga ang maagang pagtukoy at paggabay.

Ang screener ay hindi para husgahan kundi para umunawa at umalalay. Sa pamamagitan ng malasakit at tamang gabay, nabibigyan ng pagkakataon ang bawat bata na maramdaman na sila ay mahalaga, pinapakinggan, at hindi nag-iisa. Sapagkat kapag ang kabataan ay tunay na naunawaan, mas nagiging matibay ang kanilang loob at mas nagiging maliwanag ang kanilang kinabukasan.

20/01/2026

Banate NHS, Kumita sa Compost Project sa Tulong ng BSWM-CFBW

Mas pinaigting ng Banate National High School ang adbokasiya nito sa waste management at sustainable agriculture matapos makatanggap ng Biomass Shredder at Rotary Composter mula sa Bureau of Soils and Water Management – Composting Facility for Biodegradable Waste (BSWM-CFBW).

Sa pamamagitan ng Produce Compost project, nakalikom ang paaralan ng kabuuang ₱2,460 mula sa pagbebenta ng produce compost product. Ayon sa pamunuan ng proyekto, malinaw ang hatian ng kita upang masig**ong kapaki-pakinabang ito sa mga mag-aaral at sa pagpapatuloy ng proyekto.

Tatlumpu’t porsiyento (30%) ng kabuuang kita ang direktang napunta sa mga Grade 9 Agri students bilang insentibo at pagkilala sa kanilang aktibong partisipasyon sa composting process. Samantala, dalawampung porsiyento (20%) ang inilaan para sa fuel at maintenance ng mga makinang ginagamit sa produksyon.

Ang natitirang limampung porsiyento (50%) ng kita ay muling ibinuhos sa proyekto, partikular sa pagpapasemento ng mixing at sieving area, upang mapabuti ang kalinisan, kahusayan, at kaligtasan ng compost production site.

Pinangungunahan ni Ma’am Maria Divina Dullin, ang CFBW In-Charge ng Banate NHS, ang implementasyon ng proyekto, katuwang si Sir Arturo Lucanas, CFBW Technician, na nagbibigay ng teknikal na suporta at gabay sa wastong operasyon ng mga kagamitan.

Patunay ang proyektong ito na ang pagsasanib ng edukasyon, teknolohiya, at malasakit sa kalikasan ay maaaring magbunga hindi lamang ng kaalaman kundi pati ng konkretong pakinabang para sa paaralan at mga mag-aaral. #

08/12/2025

TINGNAN| Banate NHS JQRT, 4th Place sa Fire and Rescue Olympics SARLYMPICS 2025

Matagumpay na nagtapos ang Fire and Rescue Olympics (SARLYMPICS 2025) na ginanap noong Disyembre 3–5, 2025, kung saan muling ipinamalas ng iba’t ibang Junior Quick Response Teams (JQRT) ang kanilang husay sa search and rescue operations.

Hinirang bilang kampyon ang Malungon NHS JQRT, na nagtamo ng ₱20,000 cash prize at rescue equipment bilang karagdagang parangal.
Samantala, ipinagmamalaki namang nagtapos sa ika-apat na puwesto ang Banate National High School JQRT, na nag-uwi ng ₱5,000 cash prize na siyang patunay ng kanilang determinasyon at kakayahang makipagsabayan sa mas malalaking koponan.

Nagtipon-tipon sa Poblacion Malungon ang mga kalahok mula sa iba’t ibang paaralan upang sumabak sa serye ng hamong sumukat sa bilis, koordinasyon, at kaalaman sa emergency response. Layon ng SARLYMPICS na patatagin ang kahandaan ng kabataan sa panahon ng sakuna at palawakin ang kultura ng volunteerism at serbisyong pangkomunidad.

Ipinahayag ng mga tagapagsanay at opisyal ang kanilang hangarin na mas palawakin pa ang programa sa susunod na taon upang mahikayat ang mas maraming kabataang sumabak sa larangan ng emergency preparedness at public safety.

04/12/2025

NANGYAYARI NGAYON| Unang araw ng DSPC sa Alabel National High School — sama-sama ang mga manunulat mula sa iba’t ibang paaralan sa Sarangani upang ipamalas ang galing at tapang sa mundo ng pamamahayag.

03/12/2025

03/12/2025

KOLUMN| Kanteen ng Paaralan: Para sa Kalusugan o Para sa Mabilisang Meryenda?
ni: Amber G. Caingcoy

Kung may isang lugar sa paaralan na dapat nagbibigay-sigla sa mga mag-aaral, iyon ay ang kanteen. Ngunit sa realidad, marami sa atin ang pumipila hindi para sa masustansyang pagkain, kundi para sa instant noodles, pritong meryenda, at soft drinks. Sa panahon ngayon na mahigpit na isinusulong ng Department of Education (DepEd) ang nutrisyon sa paaralan, tila malayo pa rin ang pagitan ng programa at ng aktwal na sitwasyon.

Hindi ito dapat ganito. Hindi sapat na basta may pagkain sa kanteen. Dapat itong maging mapagkalingang lugar para sa kalusugan ng mga estudyante. Ang mga pagkaing ito ay hindi pinapalakas ang katawan para sa mahabang araw ng klase. Sa halip na magsilbing “fuel” para sa utak at katawan, nagiging pansamantalang lunas lamang ang mga ito—parang ilaw na kumikislap ngunit hindi nagtatagal.

Ayon sa isang nutrition survey, 38% ng mga estudyante ay hindi nag-aalmusal at bumibili na lang ng pagkain sa paaralan. Kung limitado ang budget at kakonti ang healthy options, natural na pipiliin ng maraming estudyante ang pinakamura—kahit ito’y junk food pa. Dagdag pa rito, ang palaging pagkain ng junk food at pag-inom ng soft drinks ay nagdudulot ng masamang epekto sa kalusugan dahil sa mataas na asukal at additives, at maaaring magdulot ng problema sa kidney, pagtaas ng timbang, at iba pang karamdaman.

Maraming health officers ang nagrerekomenda ng mas maraming prutas, gulay, at abot-kayang lutong pagkain. Ngunit narito naman ang reklamo ng mga vendors: mas mahal daw ang paghahanda ng masustansyang pagkain. Totoo man ito, pero dapat bang kalusugan ng estudyante ang isakripisyo para sa gastos?

Dito pumapasok ang DepEd Order No. 13, s. 2017, na nagtatakda ng pamantayan sa masustansyang pagkain at inumin sa mga paaralan at opisina ng DepEd. Sa sistemang GREEN, YELLOW, at RED, ginagabayan ang mga kantina kung ano ang maaaring ihain araw-araw, paminsan-minsan, o hindi dapat ibenta. Halimbawa:

GREEN foods tulad ng steamed vegetables, prutas, at lugaw ay puwedeng ihain araw-araw.

YELLOW foods gaya ng pandesal na may mantika o instant noodles ay ihain paminsan-minsan lamang.

RED foods tulad ng soft drinks, chichirya, at deep-fried junk foods ay mahigpit na ipinagbabawal.

Layunin ng patakarang ito na itaguyod ang masustansyang gawi sa pagkain, gawing abot-kaya ang malusog na pagkain, at pangalagaan ang kalusugan ng mga estudyante at empleyado.

Ngunit nananatiling tanong: kanino ba nakasalalay ang responsibilidad na matiyak na malusog ang pagkain sa paaralan? Sa mga vendor ba na kailangang kumita? Sa mga estudyante bang may limitadong budget? O sa pamunuan ng paaralan na may mandato mula sa DepEd?

Hindi maikakaila na mas convenient bumili ng ready-made snacks kaysa sa lutong pagkain. Ngunit ang convenience ay hindi rason para baliwalain ang pangmatagalang epekto ng junk food—tulad ng mahinang immune system, mabilis na pagkapagod, at iba pang problemang pangkalusugan.

Kung ang paaralan ay itinuturing na ikalawang tahanan, bakit hindi natin masig**ong ang pagkain dito ay ikalawang tahanan din ng kalusugan? Panahon na para tanungin natin ang ating sarili at ang pamunuan: kung kaya nating magbago para sa mas mataas na kalidad ng edukasyon, kaya rin nating magbago para sa mas mataas na kalidad ng nutrisyon. #

03/12/2025

EDITORIAL| “No Read, No Move: Isang Patakarang Kailangang Panindigan para sa Kinabukasan ng Mag-aaral”

Sa gitna ng patuloy na pagbulusok ng reading comprehension ng mga kabataan, muling umuugong ang patakarang “No Read, No Move.” At sa pagkakataong ito, panahon nang igiit na ang panuntunang ito ay hindi lamang makatwiran—ito’y kinakailangan.

Hindi lihim na isa sa pinakamalalim na problema ng sistemang pang-edukasyon sa bansa ay ang lumalalang bilang ng mga mag-aaral na umaakyat ng baitang nang hindi pa marunong bumasa. Kapag pinayagang umusad ang isang bata na hindi matatag ang pundasyon sa pagbasa, para na rin nating hinayaang magtayo siya ng bahay sa buhangin—una pa lang, tiyak nang babagsak.

Ang pagbasa ay daan tungo sa lahat ng uri ng pagkatuto. Paano masusundan ng isang mag-aaral ang leksyon sa Agham kung hindi niya kayang intindihin ang teksto? Paano siya makagagawa ng sulatin sa Filipino o English kung hindi niya mabigkas o maunawaan ang mga salita? Paano siya uusad sa Math word problems kung hindi niya mabasa ang tanong? Ang “No Read, No Move” ay hindi parusa; ito ay proteksiyon para sa mga bata upang hindi sila tuluyang malugmok sa sunod-sunod na pagkabigo.

May nagsasabing nagdudulot ng hiya at stigma ang patakarang ito. Subalit ano ang mas mabigat—ang pansamantalang pagkaantala sa baitang, o ang tuluy-tuloy na paghihirap sa mga susunod na taon dahil ipinilit ang pag-angat nang hindi pa handa? Higit na mapagmalasakit ang sabihing, “Hintayin natin na maging handa ka,” kaysa sa “Sige, umakyat ka na kahit malulunod ka sa susunod.”

Sa katunayan, ang "No Read, No Move" ay nagbibigay-signal hindi lamang sa bata kundi pati sa g**o at paaralan na kailangan ng seryosong intervention. Ito ay paalala na kailangang pag-ibayuhin ang remediation classes, dagdagan ang reading programs, at tutukan ang mga batang nangangailangan ng gabay. Hindi maaaring basta na lamang lumundag ang mga estudyante sa mas mataas na baitang nang walang matatag na kasanayan, dahil hindi lamang sila ang napapahamak—pati ang kalidad ng edukasyon.

Kung magiging malinaw ang implementasyon at may sapat na suporta mula sa paaralan, ang "No Read, No Move" ay magiging epektibong sandata laban sa lumalalang learning gaps. Ito ang magiging unang linya ng depensa upang matiyak na bawat batang umaangat ay tunay na handa.

Sa huli, ang patakarang ito ay hindi hadlang. Ito ay gabay. Hindi ito pader na humahadlang, kundi tulay na tinitiyak na tama ang paghakbang ng bawat bata. Kung nais nating ihanda ang mga mag-aaral para sa mas mataas na antas ng pagkatuto at para sa tunay na buhay sa hinaharap, kailangan nating panindigan:

Ang unang baitang ng tagumpay ay pagbasa—at nararapat lamang na doon muna tayo magsimula.