21/08/2026
๐๐๐ฟ๐๐ป๐ด๐ถ๐๐ฎ๐ป ๐ฅ๐๐๐๐ง๐ฆ
โ๐๐๐ฎ ๐ข๐๐ ๐จ๐ช๐๐๐ฉ ๐ฃ๐ ๐๐๐ฃ๐๐ ๐๐ช๐ข๐ช๐๐ช๐๐ค, ๐ฃ๐๐ช๐ฃ๐๐ฉ ๐๐๐ฃ๐๐ ๐๐๐๐ ๐จ๐๐๐๐๐๐ฃ๐ ๐๐๐ฃ๐๐ ๐๐ฉ๐ค ๐ข๐๐จ๐๐ ๐๐ฉ.โ
Sa isang pamantasang dapat humubog ng isip, dangal, at kinabukasan, paano natin hahayaang ang unang alaala ng isang freshman ay ang takot, kahihiyan, at pang-aabuso? Sa Palawan State University, kung totoo ang mga ulat na lumitaw matapos ang katatapos na Burungitan Rites 2026, kung may mga estudyanteng binastos o kung hindi man ay pinagsamantalahan, hindi ito biro na dapat palampasin, at lalong ๐ต๐ถ๐ป๐ฑ๐ถ ๐ถ๐๐ผ ๐ฑ๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐ ๐บ๐ฎ๐ด๐ถ๐ป๐ด ๐ฏ๐ฎ๐ต๐ฎ๐ด๐ถ ๐ป๐ด ๐๐ฟ๐ฎ๐ฑ๐ถ๐๐๐ผ๐ป ๐๐ฎ ๐ถ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ฎ๐ธ๐ฎ๐ฑ๐ฒ๐บ๐ถ๐ธ๐ผ๐ป๐ด ๐ถ๐ป๐๐๐ถ๐๐๐๐๐ผ๐ป.
Linawin natin: hindi ito dapat ibunton sa Burungitan bilang isang pagdiriwang, at hindi rin dapat gawing dahilan ang pagiging freshman upang abusuhin ang isang tao. Batay sa mga reklamong lumutang, ang problema ay ang mga indibidwal na piniling gumawa ng mapanakit at mapang-abusong gawain. Hindi kailangang sirain ang buong pagdiriwang upang kondenahin ang maling ginawa, ngunit hindi rin maaaring protektahan ang pangalan nito kapalit ng katahimikan ng mga biktima.
Tawagin natin sa tamang pangalan: pang-aabuso ang pang-aabuso. Sa ilalim ng ๐ฅ๐ฒ๐ฝ๐๐ฏ๐น๐ถ๐ฐ ๐๐ฐ๐ ๐ก๐ผ. ๐ญ๐ญ๐ฏ๐ญ๐ฏ ๐ผ ๐ฆ๐ฎ๐ณ๐ฒ ๐ฆ๐ฝ๐ฎ๐ฐ๐ฒ๐ ๐๐ฐ๐, ๐ถ๐ฝ๐ถ๐ป๐ฎ๐ด๐ฏ๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐๐ฎ๐น ๐ฎ๐ป๐ด ๐ด๐ฒ๐ป๐ฑ๐ฒ๐ฟ-๐ฏ๐ฎ๐๐ฒ๐ฑ ๐๐ฒ๐
๐๐ฎ๐น ๐ต๐ฎ๐ฟ๐ฎ๐๐๐บ๐ฒ๐ป๐ ๐๐ฎ ๐บ๐ด๐ฎ ๐ถ๐ป๐๐๐ถ๐๐๐๐๐ผ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐ป๐ด-๐ฒ๐ฑ๐๐ธ๐ฎ๐๐๐ผ๐ป ๐ฎ๐ ๐ถ๐ป๐ฎ๐ฎ๐๐ฎ๐๐ฎ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐บ๐ด๐ฎ ๐ฝ๐ฎ๐ฎ๐ฟ๐ฎ๐น๐ฎ๐ป ๐ป๐ฎ ๐บ๐ฎ๐ด๐ธ๐ฎ๐ฟ๐ผ๐ผ๐ป ๐ป๐ด ๐บ๐ฒ๐ธ๐ฎ๐ป๐ถ๐๐บ๐ผ ๐ฝ๐ฎ๐ฟ๐ฎ ๐๐ฎ ๐ฝ๐ฎ๐ด๐๐ฎ๐ป๐ด๐ด๐ฎ๐ฝ ๐ฎ๐ ๐ฝ๐ฎ๐ด๐๐๐ด๐ผ๐ป ๐๐ฎ ๐บ๐ด๐ฎ ๐ฟ๐ฒ๐ธ๐น๐ฎ๐บ๐ผ, ๐ธ๐ฎ๐ฏ๐ถ๐น๐ฎ๐ป๐ด ๐ฎ๐ป๐ด ๐บ๐ด๐ฎ ๐ต๐ฎ๐ธ๐ฏ๐ฎ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐ฟ๐ฎ ๐บ๐ฎ๐ฝ๐ฟ๐ผ๐๐ฒ๐ธ๐๐ฎ๐ต๐ฎ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐ฐ๐ผ๐บ๐ฝ๐น๐ฎ๐ถ๐ป๐ฎ๐ป๐ ๐น๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐ป ๐๐ฎ ๐ฟ๐ฒ๐๐ฎ๐น๐ถ๐ฎ๐๐ถ๐ผ๐ป. Kung mapatutunayang saklaw ng batas ang alinman sa mga naiulat na insidente, hindi maaaring gawing panangga ang pangalan ng โBurutudanโ o Burungitan upang takasan ang pananagutan.
Ngunit ang pagkondena ay hindi dapat maging hatol bago pa man matapos ang imbestigasyon. Ang sinumang inaakusahan ay may karapatang dumaan sa due process, marinig ang panig, at maprotektahan laban sa harassment, public shaming, threats, at paghihiganti habang isinasagawa ang patas na imbestigasyon. Kapag napatunayang may pananagutan, bago dapat ipataw ang nararapat na disciplinary o legal consequences batay sa ebidensiya, batas, at mga patakaran ng unibersidadโ๐บ๐ฎ๐๐ฎ๐๐ฎ๐ด ๐ป๐ฎ ๐ฎ๐ฐ๐ฐ๐ผ๐๐ป๐๐ฎ๐ฏ๐ถ๐น๐ถ๐๐, ๐ต๐ถ๐ป๐ฑ๐ถ ๐บ๐ผ๐ฏ ๐ท๐๐๐๐ถ๐ฐ๐ฒ.
Kaya sa administrasyon at sa mga kinauukulang tanggapan ng PalawanSU: ๐ธ๐๐บ๐ถ๐น๐ผ๐ ๐ธ๐ฎ๐๐ผ ๐ป๐ฎ๐ป๐ด ๐บ๐ฎ๐ฏ๐ถ๐น๐ถ๐, ๐ป๐ด๐๐ป๐ถ๐ ๐ธ๐๐บ๐ถ๐น๐ผ๐ ๐ธ๐ฎ๐๐ผ ๐ป๐ฎ๐ป๐ด ๐๐ฎ๐บ๐ฎ. Tanggapin at seryosong imbestigahan ang mga reklamo, panatilihing confidential hanggaโt maaari ang sensitibong impormasyon, protektahan ang complainants, at tiyaking hindi sila muling masasaktan sa mismong proseso ng paghahanap ng hustisya. Kasabay nito, huwag ding hayaang maging target ng online harassment, threats, o panghuhusga ang sinumang respondent habang hindi pa napapatunayan ang pagkakasala.
At sa mga estudyanteng nakasaksi o may nalalaman: huwag gawing content ang isang reklamo kung ebidensiya ang kailangan. Huwag magpakalat ng pangalan, larawan, pribadong detalye, o hindi beripikadong kuwento; dalhin ang anumang nalalaman sa kinauukulan upang maayos na maimbestigahan. ๐๐ป๐ด ๐น๐ฎ๐๐๐ป๐ถ๐ป ๐ฎ๐ ๐ต๐ถ๐ป๐ฑ๐ถ ๐ฎ๐ป๐ด ๐๐ถ๐ฟ๐ฎ๐ถ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐ฏ๐๐ต๐ฎ๐ ๐ป๐ด ๐๐ถ๐ป๐๐บ๐ฎ๐ป, ๐ธ๐๐ป๐ฑ๐ถ ๐ฎ๐น๐ฎ๐บ๐ถ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐ธ๐ฎ๐๐ผ๐๐ผ๐ต๐ฎ๐ป๐ฎ๐ป, ๐ฝ๐ฟ๐ผ๐๐ฒ๐ธ๐๐ฎ๐ต๐ฎ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐ป๐ฎ๐๐ฎ๐ธ๐๐ฎ๐ป, ๐ฎ๐ ๐ฝ๐ฎ๐ป๐ฎ๐ด๐๐๐ถ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐๐๐ป๐ฎ๐ ๐ป๐ฎ ๐บ๐ฎ๐ ๐๐ฎ๐น๐ฎ.
๐ฃ๐ฎ๐น๐ฎ๐๐ฎ๐ป ๐ฆ๐๐ฎ๐๐ฒ ๐จ๐ป๐ถ๐๐ฒ๐ฟ๐๐ถ๐๐ ๐ฑ๐ฒ๐๐ฒ๐ฟ๐๐ฒ๐ ๐ฏ๐ฒ๐๐๐ฒ๐ฟ. ๐๐๐ ๐๐๐๐ฑ๐ฒ๐ป๐๐ ๐ฑ๐ฒ๐๐ฒ๐ฟ๐๐ฒ ๐ฏ๐ฒ๐๐๐ฒ๐ฟ. Kung may nagkasala, panagutin; kung may nasaktan, protektahan; kung may maling paratang, itama; at kung may sistemang nabigo, ayusin. Hindi natin kailangan ng isa pang biktima para mapatunayan na seryoso tayo sa hustisya. ๐๐ฎ๐ถ๐น๐ฎ๐ป๐ด๐ฎ๐ป ๐ป๐ฎ๐๐ถ๐ป ๐ป๐ด ๐ถ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ธ๐ผ๐บ๐๐ป๐ถ๐ฑ๐ฎ๐ฑ ๐ป๐ฎ ๐บ๐ฎ๐ ๐๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐ ๐ป๐ฎ ๐๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐ป๐ด ๐๐ฝ๐ฎ๐ป๐ด ๐ถ๐ฝ๐ฎ๐ด๐น๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐ป ๐ฎ๐ป๐ด ๐ธ๐ฎ๐ฟ๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐๐ฎ๐ป ๐ป๐ด ๐ฏ๐ฎ๐๐ฎ๐ ๐๐๐ธ๐ผ๐น๐ฎ๐ฟ ๐ป๐ด ๐ฃ๐ฎ๐น๐ฎ๐๐ฎ๐ป.
Dahil ang tunay na diwa ng Burungitan RIGHTS ay ang karapatang maging ligtas, igalang, marinig, maprotektahan, at mabigyan ng makatarungang proseso, biktima man o inaakusahan. Sa isang unibersidad na naghahanda sa mga estudyante para sa mundo, iyon ang tradisyon na hindi dapat kailanman mawala: ang paninindigan na walang tradisyon, organisasyon, o indibidwal ang higit sa karapatan at dignidad ng tao.