21/09/2026
๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ | ๐๐๐ก๐ข๐ฆ๐๐ง๐ ๐๐๐ซ๐๐จ๐ฌ ๐๐ซ. ๐๐ง๐ ๐ญ๐ข๐ง๐๐ ๐ฎ๐ซ๐ข๐๐ง๐ โ๐๐จ๐ฅ๐๐๐ง ๐๐ ๐โ ๐ฌ๐ ๐๐ข๐ฅ๐ข๐ฉ๐ข๐ง๐๐ฌ: ๐๐๐ญ๐จ๐ญ๐จ๐ก๐๐ง๐๐ง ๐จ ๐๐ซ๐จ๐ฉ๐๐ ๐๐ง๐๐?
๐๐๐๐จ๐ช๐จ๐ช๐ง๐ ๐จ๐ ๐๐ ๐ค๐ฃ๐ค๐ข๐๐ฎ๐ ๐๐ฉ ๐๐๐ฅ๐ช๐ฃ๐๐ฃ๐ ๐๐๐ก๐๐ฅ๐๐ฃ๐ค ๐จ๐ ๐๐๐ฃ๐๐๐ค๐ฃ ๐ฃ๐ ๐๐๐๐๐ข๐๐ฃ๐ ๐๐๐ง๐๐ค๐จ
Bilang paggunita sa ika-54 na anibersaryo ng Batas Militar sa Pilipinas ating balikan ang tunay na kalagayan ng ekonomiya sa ating bansa sa rehimen ni Marcos Sr.
Madalas nating naririnig sa ating mga ninuno ang mga salitang โ๐๐๐ฎ๐๐ข๐๐ฃ ๐๐ฃ๐ ๐๐๐ก๐๐ฅ๐๐ฃ๐๐จ ๐ฃ๐ค๐ค๐ฃ๐ ๐ฅ๐๐ฃ๐๐๐ค๐ฃ ๐ฃ๐ ๐๐๐ง๐๐ค๐จ ๐๐ง.โ o di kaya namaโyโ๐๐๐๐ฎ๐ค๐จ ๐๐ฃ๐ ๐๐ช๐๐๐ฎ ๐ฃ๐ค๐ค๐ฃ๐ ๐๐๐ง๐ฉ๐๐๐ก ๐๐๐ฌ ๐๐๐จ๐ฉ๐โ๐ฉ ๐จ๐ช๐จ๐ช๐ฃ๐ค๐ ๐ ๐ ๐ก๐๐ฃ๐ ๐จ๐ ๐๐ค๐๐ฎ๐๐ง๐ฃ๐คโ.
Ngunit kung pagkukumparahin natin ang kalagayan ng pilipinas bago ang Batas Militar at ang kalagayan ng Pilipinas sa kasagsagan ng rehimen, makukumpirma kaya ng mga datos ang mga paniniwalang ito?
Ayon kina De Dios at Bautista et al. (2021) Ang ekonomiya ng Pilipinas ay nakaranas ng mabilis na paglago noong 1950s, ngunit hindi ito nagpatuloy sa mga sumunod na dekada.
Noong 1950โ1960, ang GDP per capita ng Pilipinas ay lumago nang average na ๐ฏ.๐ฒ% bawat taon, mas mataas kaysa sa Southeast Asian average na ๐ฎ.๐ญ%. Ngunit noong 1960โ1970, bumagal ang paglago nito sa ๐ฎ.๐ฎ%, habang tumaas naman ang average ng Southeast Asia sa ๐ฏ.๐ด%.
Isa sa mga naging dahilan ng paghina ng ekonomiya noong 1960s ay ang paghina ng Import Substitution Industrialization (ISI). Bagamaโt nakatulong ito sa manufacturing, nanatiling umaasa ang mga lokal na industriya sa imported na makinarya at raw materials. Maliit din ang domestic market, habang nakasentro naman ang exports sa raw materials at agricultural products. Dahil dito, nagkaroon nang paulit-ulit na trade deficits at balance-of-payments problems, na nagdulot ng kakulangan sa foreign exchange at nagpabagal sa paglago ng ekonomiya.
Noong sumapit ang taon 1962, inalis ng administrasyon ni Pangulong Diosdado Macapagal ang exchange controls at nagkaroon ng malaking devaluation ng peso. Nakatulong ito sa maikling panahon upang maibsan ang problema sa foreign exchange, ngunit hindi tuluyang nawala ang mga structural problems ng ekonomiya. Nanatili rin ang mataas na protection sa mga lokal na industriya.
Nang maging pangulo si Ferdinand Marcos noong 1965, ipinagpatuloy pa rin ang malaking bahagi ng sistemang ito. Sa unang termino niya, pinalawak ng pamahalaan ang spending sa ilalim ng programang tinawag na โrice, roads, and schoolhouses.โ Lumaki ang government construction spending at money supply.
Gayunpaman, dahil import-dependent ang maraming industriya, ang pagtaas ng government spending at investment ay nagdulot din ng pagtaas ng pangangailangan para sa imported goods. Dahil dito, lumaki ang current-account deficit at bumaba ang foreign-exchange reserves.
Pagsapit ng 1969, naging malaki ang problema sa foreign reserves at external debt, kaya kinailangan ng panibagong devaluation ng peso noong 1970 at mas mahigpit na fiscal at monetary policies.
Ang mga problemang ito ay nagpatuloy hanggang sa panahon ng Martial Law, maaaring tingnan ang kalagayan ng ekonomiya sa pamamagitan ng ilang indicators tulad ng poverty, wages, presyo ng mga bilihin, at international debt. Ginamit sa kanilang pagsusuri ang datos mula 1960s hanggang 1980s upang makita ang pagbabago sa kalagayan ng ordinaryong Pilipino.
Isa sa mahalagang indikasyon ay ang antas ng kahirapan. Noong 1965, humigit-kumulang 4 sa bawat 10 pamilya ang mahirap. Pagsapit ng 1985, tumaas ito sa 6 sa bawat 10, at sa ilang rehiyon ay umabot sa 7 sa bawat 10 pamilya. Ilocos Region at Cagayan Valley lamang ang nakaranas ng bahagyang pagbaba.
Makikita rin ang pagbaba ng real wages, o sahod na isinasaalang-alang ang inflation. Sa agrikultura, bumaba nang humigit-kumulang 30% ang real daily wages. Halimbawa, ang โฑ42 na sahod noong 1972 ay katumbas lamang ng humigit-kumulang โฑ30 noong 1986 sa real-wage comparison.
Kasabay nito, tumaas ang presyo ng mga bilihin. Malaki ang itinaas ng Consumer Price Index (CPI) at presyo ng food at non-food items, kung saan ang ilang pangunahing bilihin ay humigit-kumulang nag-triple sa pagtatapos ng panahon.
Dagdag pa rito ang isa sa naging malaking problema ng bansa na hanggang ngayon ay patuloy pa rin nating kinakaharap ay ang international debt. Noong 1961, ang external debt ng Pilipinas ay nasa humigit-kumulang $0.36 billion. Pagsapit ng 1986, umabot ito sa $28.26 billion, ayon sa datos na ipinakita ng Martial Law Museum.
Malaking bahagi ng economic expansion at infrastructure development noong panahon na ito ay sinamahan ng paghiram ng pera mula sa ibang bansa. Dahil dito, bagamaโt nakatulong ang paghiram sa pagpopondo ng mga proyekto at paglago sa ilang bahagi ng ekonomiya, nag-iwan din ito ng malaking obligasyon na kailangang bayaran ng bansa sa mga sumunod na taon.
Sa kabuuan, kung pagtatagpi-tagpiin natin ang bawat datos na naipresinta masasabi natin na ang kalagayan ng ekonomiya ng Pilipinas bago at noong Martial Law ay hindi maaaring tingnan lamang batay sa mga proyekto o sa economic growth.
May mga problema na nagsimula na bago pa man ang Martial Law, tulad ng import dependence, balance-of-payments crises, at kahinaan ng export sector. Ngunit sa pagtingin sa poverty, real wages, presyo ng mga bilihin, at external debt, makikita rin ang malawak na pagbabago sa kalagayan ng ordinaryong Pilipino noong rehimen.
Habang sa kasalukuyan ay marami pa rin ang naniniwala na ang mga taong ito ay ang โGolden Yearsโ ng Pilipinas ang mga datos na ito ay nagbibigay nang mas malawak na pananaw sa epekto ng mga economic policies at sa kondisyon ng pamumuhay ng mga Pilipino bago at sa panahon ng Martial Law.
Ikaw, Naniniwala ka ba na โGolden Ageโ ang panahon ni Marcos Sr. batay sa mga datos?
