29/12/2022
General Education Essential bullets
MGA URI NG PANGUNGUSAP
WALANG PAKSA:
1. EKSISTENSYAL β mayroong isa o higit pang tao
1. Halimbawa: Mayroon daw puno sa bakuran.
2. MODAL β nais/pwede/maari (Gusto ko matulog.)
3. PANLIPUNAN β pagbati, pagbigay galang atbp.
4. SAGOT LAMANG β βTalaga?β, βOoβ
5. SAMBITLA β masidhing damdamin (Aray!)
6. TEMPORAL β panandaliang kalagayan o panahon
KAYARIAN:
1. PAYAK β iisang kaisipan
2. TAMBALAN β dalawang sugnay na βdi makapag-iisa
3. HUGNAYAN β madalas nagsisimula sa kung, dahil sa
4. LANGKAPAN β mahabang pangungusap
MGA URI NG KWENTO
1. PABULA (fable) β hayop
2. PARABULA (parable)β Bibliya
3. ANEKDOTA (anecdote) β tunay na buhay
4. MITOLOHIYA (myth) β diyos at diyosa (pinagmulan)
ASPEKTO NG PANDIWA (Verb)
1. PERPEKTIBO β tumakbo
2. IMPERPEKTIBO β tumatakbo
3. KONTEMPLATIBO β tatakbo
KAANTASAN NG PANG-URI (Adjective)
1. LANTAY β walang pinaghahambingan
2. PAHAMBING β inihahalintulad
3. PASUKDOL β nangingibabaw (H: pinakamataas)
MGA URI NG TULA
1. PATULA (Moro-moro)
2. PASALAYSAY (Epiko, Awit, Korido)
MGA AWITING BAYAN
1. DALIT/HIMNO β pagsamba sa anito o pang-relihiyon
2. DIONA β kasal
3. DUNG-AW β patay (pagdadalamhati)
4. KALUSAN β paggawa
5. KUMINTANG β tagumpay (pandigma)
6. KUNDIMAN β pag-ibig
7. OYAYI β pagpapatulog ng bata
8. SOLIRANIN β pagsasagwan
9. TALINDAW β pamamangka
PAGBABAGONG MORPONEMIKO
1. ASIMILASYON β Parsyal (pangsukli), Ganap (panukli)
2. MAY ANGKOP β wikain mo β βkamoβ
3. MAYSUDLONG/ΒPAGDARAGDAG NG PONEMA- muntik β muntikan, pagmuntikan, pagmuntikanan
4. METATESIS β linipad β nilipad
5. PAGKAKALTAS NG PONEMO β takipan β takpan
6. PAGLILIPAT-DIIN β laRUan (playground) - laruAN (toy)
7. PAGPAPALIT NG PONEMA β madapat β marapat
MGA URI NG PANGHALIP/PRONOUNS
1. PANAO/PERSONAL PRONOUN β ako/I etc.
2. PAMATLIG/ΒDEMONSTRATIVE PRONOUN β ito/this etc.
3. PANAKLAW/INDEFINITE P. - isa, all, anyone etc.
4. PATULAD β ganito, ganyan atbp.
5. PANANONG/ΒINTERROGATIVE P. β sino, when etc.
6. PAMANGGIT/RELATIVE P. β daw, umano, which, who
MGA AKDANG NA MAY IMPUWENSYA SA MUNDO
AKLAT NG MGA ARAW β China (by Confucius)
AKLAT NG MGA PATAY β Egypt cults & myths (by Osiris)
AWIT NI ROLANDO-France (by Doce Pares, Roncesvalles)
BIBLIYA β Palestino at Greece
CANTEBURY TALES β America (by Chaucer)
DIVINE COMEDIA β Italy (by Dante)
EL CID COMPEADOR β katangian at history ng Spain
ILIAD o ODYSSEY β Myths of Greece made by Homer.
ISANG LIBOβT ISANG GABI β Ugali sa Arabia at Persia
KORAN β Arabia (Muslim Bible)
MAHABRATA β India
UNCLE TOMβS CABIN β about slaves that becomes the basis of democracy. (by Harriet Beecher Stowe of U.S.)
MGA URI NG PANITIKAN
1. TULUYAN β binubuo ng mga pangungusap
A. NOBELA β binubuo ng mga kabanata
B. DULA β pagtatanghal sa entablado
MGA DULANG PANLIBANGAN:
a. TIBAG β Sta. Elena
b. LAGAY β Pilarenos ng Sorsogon
c. PANUNULUYAN β pagtatanghal bago mag-alas dose (12PM) ng gabi ng kapaskuhan
d. PANUBOL β parangal sa may kaarawan
e. KARILYO β ala-puppet show
f. KURIDO β katapangan, kabayanihan, kababalaghan, pananampalataya
g. SARSUELA β musical tungkol sa pag-ibig, paghihiganti atbp. masisidhing damdamin
C. ALAMAT β pinagmulan
D. ANEKDOTA β ugali, may mabuting aral
2. PATULA - may sukat,pantig,tugma,tΒaludtod,saknong
A. TULANG PASALAYSAY - mahahalagang tago o pangyayari sa buhay.
a. EPIKO β kabayanihan sa kababalaghan
Β· BIDASARI, PARANG SABIR β Moro
Β· BIAG NI LAM ANG β Iloko
Β· MARAGTAS, HARAYA, LAGDA AT HARI SA BUKID β Bisaya
Β· KUMINTANG β Tagalog
Β· DAGOY AT SUDSUD β Tagbanua
Β· TATUANG β Bagobo
b. AWIT o KORIDO - kaharian
c. TULA NG DAMDAMIN o LIRIKI β own feeling
MGA TULANG LIRIKO:
Β· AWITING BAYAN β kalungkutan
Β· ELEHIYA β yumao
Β· DALIT β pagpupuri sa Diyos
Β· PASTORAL β buhay sa bukid
Β· ODA β papuri
B. TULANG DULA O PANGTANGHALAN
a. KOMEDYA
b. MELODRAMA β musical
c. TRAHEDYA β death of main character
d. PARSA β mga pangyayaring nakakatawa
e. SAYNETE -karaniwang pag-uugali ng tao/ pook
C. TULANG PATNIGAN
a. KARAGATAN β alamat ng singsing ng prinsesa na naihulog niya sa dagat sa hangaring mapangasawa ang kasintahang mahirap.
b. DUPLO β paligsahan ng husay sa pagtula
c. BALAGTASAN β pumalit sa Duplo
FIGURES OF SPEECH/TAYUTAY
PAG-UUGNAY O PAGHAHAMBING:
1. SIMILE/PAGTUTULAD β mayroong pangatnig
2. METAPHOR/ΒPAGWAWANGIS β walang pangatnig
3. ALUSYON β ibaβt ibang aspekto ng buhay ng tao
4. METONYMY/ΒPAGPAPALIT-TAWAG
5. SYNECDOCHE/ΒSINEKDOKE β pagbanggit ng isa upang tukuyin ang kabuuan Hal: Dalawang bibig ang umaasa kay Romeo.
PAGLALARAWAN:
6. HYPERBOLE/ PAGMAMALABIS o EKSAHERASYON
7. APOSTROPHE/PAGTAWAG β pakikipag-usap sa hindi buhay o malayong tao. Hal: Ulan, tumigil ka na.
8. EXCLAMATION/ΒPAGDARAMDAM β strong feeling.
9. PARADOX/PARADOKS -βmalayo maβy malapit pa rinβ
10. OXYMORON/ΒPAGTATAMBIS - paradox w/ extra words
PAGSASALIN NG KATANGIAN:
11. PERSONIFICATION/ΒPAGSASATAO
PAGSASATUNOG:
12. ONOMATOPOEIA/ΒPANGHIHIMIG β tunog ang paksa
13. ALLITERATION/ΒPAG-UULIT β repetition of 1st letter in the 1st word. Ex: Dinggin mo ang Diyos na Dinadakila
14. REPITASYON β repetition of phrase. Ex: Tama! Tama!...
IBA PANG TAYUTAY NA GAMIT SA TULA:
ALITERASYON β unang titik o pantig ay pare-pareho
ANADIPLOSIS β paggamit ng salita sa unahan at hulihan
EPIPORA β pag-uulit ng salita sa hulihan
PAG-UYAM β sarcasm
LITOTES β pagtanggi o pagkukunwari.
TALUDTOD β linya sa tula
UNFAMILIAR PARTS OF THE SPEECH
1. PREPOSITIONS-on, under, off, by, in near, for, to, since
2. CONJUNCTIONS (PANGATNIG) - para/for, at/and, nor, or, pero/but, yet, so, ni, ngunit
3. INTERJECTION β with exclamation mark
PROPER SEQUENCE OF WORDS IN A SENTENCE
1. ARTICLES β a, an, the
2. OPINION
3. SIZE
4. AGE
5. SHAPE
6. COLOR
7. MATERIAL
8. PURPOSE
CLASSIFICATIONS OF POEM
1. BALLAD β narrative, less folk tale/legend, to be sung
2. BLACK VERSE β with meter but no rhyme
3. DRAMATIC MONOLOGUE β written in form of speech for individual character.
4. ELEGY βdeath of individual
5. EPIC β tells a story about heroic figure
6. EULOGY β message for the dead
7. FREE VERSE (vers libre) β without meter but with rhyme
8. HAIKU β Japanese poem about nature. 5, 7, 5 (3 lines and 17 syllables)
9. IDYLL (Idyl) β peaceful, idealized country scene
10. LYRICS - thoughts and feelings
11. NARRATIVE β tells story
12. ODE -typically serious/meditative nature, type of Lyric
13. PASTORAL βrural life in peaceful & romanticized way
14. SONNET β Lyric poem consists of 14 lines
15. TANKA β Japanese poem: 5 lines, 31 syllables
PHILIPPINE CONSTITUTIONS
BIAK NA BATO β pact, thought of 1st Republic.
- Spainards paid P200 000
1. MALOLOS CONSTITUTION β Apolinario Mabini
- rights of soldiers
- no Visayas yet in right of territories
2. 1935 CONSTITUTION β adapted from American Const.
3. 1943 CONSITUTION - Jose P. Laurel
- Japan invades but gave freedom for Phil. to rule.
4. 1937 CONSTITUTION β Ferdinand Marcos
- Martial Law β 60days max
- Natβl Territory forced Kalayaan grp. of Islands & Saba
5. 1987 CONSTITUTION - 18 articles
- past chairwoman: Cecilla MuΓ±oz Palma (Feb 2, 1987)
- Bill of Rights are for the criminals
JUS SANGUINI β blood JUS SOLI β place
SOME TYPES OF GOVERNMENTS
1. COMMUNIST β classless society
- State plans and controls economy
2. PARLIAMENTARY β majority of people voted
3. REPUBLICAN β power comes from people
PHILIPPINE PRESIDENTS
ACTS
1. ASSOCIATION OF SE ASIAN NATIONS (ASEAN)
- Myanmar, Cambodia, Laos, Brunei, Philippines, Singapore, Thailand, Indonesia, Vietnam, Malaysia
2. BELL TRADE (PHILIPPINE TRADE ACT) β bet. Phil. & U.S.
3. KYOTO PROTOCOL (UNNCC)
- fight global warming decreasing green house gases
4. RIO DE JANEIRO CONVENTION
- environment and sustainable development
5. TEJEROS CONVENTION β election
- Bonifacio elected as Director Imperior
6. TREATY ON GENERAL RELATIONS
- recognition of U.S. to Philippine freedom
7. UNDERWORLD-SIMMONS ACT β full free foreign trade
8. PAYNE ALDRICH ACT β partial free foreign trade
MISSIONARIES AND EXPEDITIONS
1. AUGUSTINIAN β most intelligent
2. FRANCISCAN β sends medical aids
3. JESUITS
4. DOMINICANS β richest
5. RECOLECTS β most killed schools
MARTYR PRIESTS
1. BURGOS β youngest, mastermind of secularization
2. GOMEZ β Oldest, likes βsabongβ and hid there
HOMO HABILIS β man of steel (bighead, uses muscle)
HOMO ERECTUS β man who discovered fire & clothes
HOMO SAPIENS β thinking man (can produce materials)
UNFAMILIAR BRANCHES OF BIOLOGY
ANATOMY β inner organs
ENTOMOLOGY β insects
BIOCHEMISTRY β chemical patterns of animals
ECOLOGY β living things bet. Each other in environment
EMBRYOLOGY β developmental patterns fr. zygote-birth
GENETICS β heredity
MYCOLOGY β fungi
HERPETOLOGY β reptiles and amphibians
HISTOLOGY β plant and animal tissues
MORPHOLOGY β phenotype (appearance)
ORNITHOLOGY β birds
PARASITOLOGY β parasites
PALEONTOLOGY β fossils of animals and plants
PHYSIOLOGY β function of tissue, organ & system
TAXONOMY β classification of living organisms
SCIENCE PROPONENTS
CAROLUS LINNAEUS β Father of Taxonomy
ROBERT HOOKE β termed βcellsβ (cellulae)
ANTON VAN LEUWENHOEK β 1st person to observe microscopic organisms (animal cule)
ROBERT BROWN β discovered Nucleus
MATTHIAS SCHIEDEN (Botanist) & THEODORE (Zoologist)
- found all plants consist of cells
RUDOLF VIRCHOW β proposed cells come fr. existing cells
EARTHβS SPHERES
ATMOSPHERE β gaseous sphere protection from meteors
Divided into five:
Β· Troposphere
Β· Stratosphere
Β· Mesosphere
Β· Thermosphere
Β· Exosphere
HYDROSPHERE β water
LITHOSPHERE β oceanic and continental crust
BIOSPHERE β all life forms in Earth
CRYOSPHERE β ice
ANTHROSPHERE β ancestors
PLANETS AND THEIR SEQUENCE
1. SUN β 99.86% of Solar System
- believed was formed 4.6 billion years ago
- Responsible for weather and climate
2. MERCURY β named after Roman God
- no satellite and atmosphere
- discovered by Mariner Ten
3. VENUS β Goddess of Love and Beauty (Mariner 2)
- Perfect sphere, sister planet of Earth
4. EARTH
5. MARS β God of War, red planet (Mariner 9)
6. JUPITER -Gas Giant, fastest rotating planet (10hrs less)
- has Great Red Spot: huge storm for 350yrs
7. SATURN β God of Agriculture (chunks of rocks)
- made mostly of hydrogen
8. URANUS β Frederick William Herscel
- Sky & Ice Giant, 3rd largest planet
ctto