29/09/2025
FILIPINO AND ENGLISH IMPORTANT NOTES
➪MGA TEORYA NG PINAGMULAN N G WIKA
1. BOW-WOW –kalikasan at hayop
2. DING-DONG – bagay
3. POOH-POOH – masidhing damdamin
4. YOHEHO – pwersang pisikal
➪FILIPINO POETS AND PEN NAMES
BENVENIDO SANTOS – American Culture Writings
DANIEL DEFOE – “Robinson Crusoen” (novel)
EDILBERTO TIEMPO – made “Cry Slaughter” that has been translated many times
ERNEST HEMINGWAY – Ring Lardner Jr.
JOSE GARCIA VILLA – “Comma Poet”, Dove G. Lion
MIGUEL DE CERVANTES/ESCALANDE - Masterpiece is “Don Quixote” that is most influential
NICK JOAQUIN – Quijano de Manila – Spanish Culture Writing
PAZ MARQUEZ BENITEZ – made “Dead Stars” that is the 1st modern English short story
SAMUEL LANGHORNE CLEMENS – Mark Twain
- “Adventures of Tom Sawyer”
- “Adventures of Huckleberry Finn” (best novel)
➪SINTAKS/SINTAKSIS/PALAUGNAYAN
- sangay ng barirala na tumatalakay sa masistemang pagkaka-ayus-ayos ng mga salita sa pagbuo ng mga parirala at pangungusap.
➪PEN NAMES OF FILIPINO PROTAGONISTS
ANDRES BONIFACIO – May Pag-asa, Agapito
Bagumbayan
ANTONIO LUNA – Taga-Ilog
EMILIO AGUINALDO - Magdalo
EMILIO JACINTO – Di Masilaw, Tingkian
GRACIANO LOPEQ JAENA – Diego Laura
JOSE MA. PANGANIBAN ¬– JoMaPa
JOSE RIZAL – Dimas alang, Laon laan
JUAN LUNA – Buan
MARCELO DEL PILAR – Plaridel, Dolores, Manapat, Piping Dilat
MARIANO PONCE – Tikbalang, Naning (Satanas), Kalipulako
➪MGA URI NG PANGUNGUSAP
WALANG PAKSA:
1. EKSISTENSYAL – mayroong isa o higit pang tao
Halimbawa: Mayroon daw puno sa bakuran.
2. MODAL – nais/pwede/maari (Gusto ko matulog.)
3. PANLIPUNAN – pagbati, pagbigay galang atbp.
4. SAGOT LAMANG – “Talaga?”, “Oo”
5. SAMBITLA – masidhing damdamin (Aray!)
6. TEMPORAL – panandaliang kalagayan o panahon
➪KAYARIAN:
1. PAYAK – iisang kaisipan
2. TAMBALAN – dalawang sugnay na ‘di makapag-iisa
3. HUGNAYAN – madalas nagsisimula sa kung, dahil sa
4. LANGKAPAN – mahabang pangungusap
➪MGA URI NG KWENTO
1. PABULA (fable) – hayop
2. PARABULA (parable)– Bibliya
3. ANEKDOTA (anecdote) – tunay na buhay
4. MITOLOHIYA (myth) – diyos at diyosa (pinagmulan)
➪ASPEKTO NG PANDIWA (Verb)
1. PERPEKTIBO – tumakbo
2. IMPERPEKTIBO – tumatakbo
3. KONTEMPLATIBO – tatakbo
➪KAANTASAN NG PANG-URI (Adjective)
1. LANTAY – walang pinaghahambingan
2. PAHAMBING ¬– inihahalintulad
3. PASUKDOL – nangingibabaw (H: pinakamataas)
➪MGA URI NG TULA
1. PATULA (Moro-moro)
2. PASALAYSAY (Epiko, Awit, Korido)
➪MGA AWITING BAYAN
1. DALIT/HIMNO – pagsamba sa anito o pang-relihiyon
2. DIONA – kasal
3. DUNG-AW – patay (pagdadalamhati)
4. KALUSAN – paggawa
5. KUMINTANG – tagumpay (pandigma)
6. KUNDIMAN – pag-ibig
7. OYAYI – pagpapatulog ng bata
8. SOLIRANIN – pagsasagwan
9. TALINDAW – pamamangka
➪PAGBABAGONG MORPONEMIKO
1. ASIMILASYON – Parsyal (pangsukli), Ganap (panukli)
2. MAY ANGKOP – wikain mo – “kamo”
3. MAYSUDLONG/PAGDARAGDAG NG PONEMA
- muntik – muntikan, pagmuntikan, pagmuntikanan
4. METATESIS – linipad – nilipad
5. PAGKAKALTAS NG PONEMO – takipan – takpan
6. PAGLILIPAT-DIIN – laRUan (playground) - laruAN (toy)
7. PAGPAPALIT NG PONEMA – madapat – marapat
➪MGA URI NG PANGHALIP/PRONOUNS
1. PANAO/PERSONAL PRONOUN – ako/I etc.
2. PAMATLIG/DEMONSTRATIVE PRONOUN – ito/this etc.
3. PANAKLAW/INDEFINITE P. - isa, all, anyone etc.
4. PATULAD – ganito, ganyan atbp.
5. PANANONG/INTERROGATIVE P. – sino, when etc.
6. PAMANGGIT/RELATIVE P. – daw, umano, which, who
➪MGA AKDANG NA MAY IMPUWENSYA SA MUNDO
AKLAT NG MGA ARAW – China (by Confucius)
AKLAT NG MGA PATAY – Egypt cults & myths (by Osiris)
AWIT NI ROLANDO-France (by Doce Pares, Roncesvalles)
BIBLIYA – Palestino at Greece
CANTEBURY TALES – America (by Chaucer)
DIVINE COMEDIA – Italy (by Dante)
EL CID COMPEADOR – katangian at history ng Spain
ILIAD o ODYSSEY – Myths of Greece made by Homer.
ISANG LIBO’T ISANG GABI – Ugali sa Arabia at Persia
KORAN – Arabia (Muslim Bible)
MAHABRATA – India
UNCLE TOM’S CABIN – about slaves that becomes the basis of democracy. (by Harriet Beecher Stowe of U.S.)
➪MGA URI NG PANITIKAN
1. TULUYAN – binubuo ng mga pangungusap
A. NOBELA – binubuo ng mga kabanata
B. DULA – pagtatanghal sa entablado
➪MGA DULANG PANLIBANGAN:
a. TIBAG – Sta. Elena
b. LAGAY – Pilarenos ng Sorsogon
c. PANUNULUYAN – pagtatanghal bago mag-alas dose (12PM) ng gabi ng kapaskuhan
d. PANUBOL – parangal sa may kaarawan
e. KARILYO – ala-puppet show
f. KURIDO – katapangan, kabayanihan, kababalaghan, pananampalataya
g. SARSUELA – musical tungkol sa pag-ibig, paghihiganti atbp. masisidhing damdamin
C. ALAMAT – pinagmulan
D. ANEKDOTA – ugali, may mabuting aral
PATULA - may sukat,pantig,tugma,taludtod,saknong
TULANG PASALAYSAY - mahahalagang tago o pangyayari sa buhay.
a. EPIKO – kabayanihan sa kababalaghan
• BIDASARI, PARANG SABIR – Moro
• BIAG NI LAM ANG – Ilokos
©
