30/11/2025
๐ฃ๐๐ ๐ฃ๐๐ก๐๐ง๐๐๐๐ก | ๐ฆ๐ฎ ๐ฃ๐๐ด๐ผ๐ป ๐ป๐ด ๐๐ฎ๐๐ฎ๐ป, ๐ ๐ฎ๐ ๐๐ฎ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ง๐๐บ๐ถ๐๐ถ๐ป๐ฑ๐ถ๐ด
Sa ilalim ng araw sa Luneta, tambad sa init na parang sinisigang ang balat ng lahat ng tao. Nakatayo si Kaloy sa harap ng maliit na bilog ng kabataan, manggagawa, kababaihanโmga estudyanteng piniling huwag umuwi kahit nanlalagkit na sa pawis. Para silang hinugot mula sa bawat sulok ng lungsod, at ngayon, narito sila sa pangalawang bugso ng kilos-protesta laban sa korapsyon. Ang bandila ng bawat organisasyon ay banat, nanginginig sa hangin. Ang lupa, tuyong-tuyo, pero ang mga tao, buhay na buhay.
Si Kaloy, disiotso lang, pero sa tindig niya parang mas matanda ang tibay kaysa sa edad. May kupas na banderang p**a sa kaniyang leeg, may notebook na puno ng sulat-kamay, may boses na medyo paos kakasigaw kanina sa unang bugso ng programa. Ngunit kahit papayat na ang boses, ang mata niya, tila nag-aapoy sa apoy na hindi kayang patayin kahit anong init ng araw.
โMga kasama,โ panimula niya habang pinupunasan ang pawis gamit ang kamay na nanginginig sa pagod, โbago tayo sumugod ulit mamaya sa pangalawang martsa tungong Mendiola magtalakayan muna tayo! Hindi sapat ang ating galit, kung walang direksiyon. At hindi sapat ang protesta kung hindi malinaw ang kalaban!"
Umupo ang grupo, paikot, parang maliit na silid-aralan na ipinatong lang sa lupa ng Luneta sa harap ng nakatirik na estatwa ni Rizal. Sa gilid nila, dinig ang chant ng mas malaking grupo sa 'di kalayuan.
โ๐๐ฌ๐ถ๐ญ๐ฐ๐ฏ๐จ ๐ฏ๐ข ๐บ๐ข๐ฏ!.."
Minsan, natatakpan ng tunog ng makina mula sa motor ng mga pulisโparang palahaw mula sa sistemang naninindak.
Huminga nang malalim si Kaloy, sinimulang buksan ang kaniyang kwento.
โAlam nโyo,โ sabi niya, โhindi na ito unang beses na nandito tayo. Paulit-ulit tayo rito dahil paulit-ulit ang problema." Sunod nito.
"Imperyalismo, pyudalismo, burukrata-kapitalismoโparang tatlong anino kung sumunod sa bawat hakbang nating mga mamamayan. At kung hindi natin ito uunawain, para lamang tayong lumalaban nang nakapiring.โ
Tinignan niya ang pagkalat ng init sa mga mukha ng kasama. Mga kabataang may sunburn, may p**ang pisngi, may nangingintab na noo. Pero walang umaalis.
May tumawid na vendor ng sorbetes. Tumigil sandali sa tabi nila. โKuya, palamig muna kayo, ang init,โ sabi nito kay Kaloy. Ngumiti si Kaloy, sabay sagot, โMamaya po, tayong lahat muna ngayon.โ
Nagpatuloy siya. โAng korapsyon na pinupuntirya natin ngayonโโyang anomalya sa flood control, โyang mga kuwestiyonableng pondo, โyang mga sine-siphon na budgetโhindi โyan standalone issue. Bahagi โyan ng mas malalim na ugat na matagal na nating isinisigaw sa lansangan." Pagpatuloy niya.
"๐๐บ๐ฝ๐ฒ๐ฟ๐๐ฎ๐น๐ถ๐๐บ๐ผ. Sino ba ang may hawak sa mga kontratang โyan? Sino ba ang pumipilit ng mga proyekto? Sino ang nakikinabang?โkundi ang mga imperyalistang bansa."
Nagpatuloy si Kaloy sa pangangaral. May umangal sa init. May nag-adjust ng bandana. May nagbukas ng payong na puro butas ngunit walang kumalas ni-isa.
โSa kanayunan,โ tuloy ni Kaloy, โ๐ฝ๐๐๐ฑ๐ฎ๐น๐ถ๐๐บ๐ผ ang nagbabaon sa magsasaka. Hindi sila nagkakaroon ng lupa kaya hindi rin sila nagkakaroon ng kapangyarihang magdesisyon. At dito sa lungsod, ang pyudalismo sa anyo ng kontraktwalisasyon, mababang sahod, at pag-asa sa dayuhang kapital ang patuloy na pumupulbos sa buhay ng manggagawa.โ
Tumingala siya, sinipat ang araw. โSinusubok tayo ngayon. Sinusubok ang pasensiya, katawan, at tapang natin. Pero higit sa lahat! โSinusubok ang pagkakaunawa natin sa pinagmumulan ng ating mga galit.โ
Sa likod niya, unti-unti nang nagpapangkat ang mga kasamang naghahanda para sa susunod na bahagi ng kilos protesta. May nag-aayos ng sound system. May nagdidikit ng plakard. May nagtatali ng lubid sa malaking effigy ng isang pigurang politiko, mistulang higanteng anino ng kasakiman.
โAng ๐ฏ๐๐ฟ๐๐ธ๐ฟ๐ฎ๐๐ฎ-๐ธ๐ฎ๐ฝ๐ถ๐๐ฎ๐น๐ถ๐๐บ๐ผ,โ ani Kaloy, โang dahilan kung bakit parang negosyo na ang pamahalaan na dapat ay nagsisilbing sa bayan. Ang pulitiko hindi nagsisilbi sa tao, nagsisilbi sa sarili at sa among hindi natin nakikita! Kaya sinasara nila ang demokratikong espasyo. Kaya red-tagging! Kaya surveillance! Kaya pananakot!โ
Tahimik ang bilog. Tila nakikinig pati hangin.
โKaya tayo nandito, sa ilalim ng araw. Kaya tayo nandito, kahit masakit sa balat, kahit pawis na pawis, kahit walang kasiguraduhan kung anoโng mangyayari pagkatapos. Dahil ang rebolusyonaryong laban hindi nag-uuat sa away. Nag-uugat sa pangangailangan!โ
Bahagya niyang tinaas ang kamao. Hindi sigaw, hindi pa. Isang paalala lamang.
โKapag ang gobyerno hindi naglilingkod, ang tao ang magtuturo sa kaniya kung paano. Kung hindi sila makikinig, mas lalo tayong sisigaw.โ
Tumayo si Kaloy nang tuwid. Tumayo ang bilog. May kumaway mula sa malayoโsenyas na magsisimula na ulit ang pangalawang martsa.
Ngumiti siya, kahit nanlilimahid sa araw. "Mga kasama! Simula na ulit ang laban!"
โAt sa ilalim ng araw na parang pugon, naglakad sila tungpng Mendiola โdala ang kaniya-kaniyang panawagan. Si Kaloy. Hindi martir, hindi bayani, kundi kabataang tumatangging pumayag na magnakaw ang sistema sa kinabukasan ng kaniyang henerasyon.
"๐ผ๐ฃ๐ ๐ฉ๐๐ค, ๐๐ฃ๐ ๐๐๐ฎ๐๐ฃ, ๐๐๐๐ฎ๐ค๐ฃ ๐๐ฎ ๐ก๐ช๐ข๐๐ก๐๐๐๐ฃ!โ
written by ๐๐ผ๐ฟ๐ฑ ๐๐ฒ๐ผ๐ป ๐๐ฎ๐ป๐๐ผ๐น๐ฎ