15/08/2026
๐๐, ๐๐ข๐ค๐ ๐๐ญ ๐๐ง๐ญ๐๐ ๐ซ๐ข๐๐๐, ๐๐๐ฆ๐ฉ๐จ๐ค ๐ฌ๐ ๐๐๐ซ๐ญ๐ฎ๐ฅ๐ฒ๐๐ง๐ ๐๐๐ง๐ ๐ฐ๐ข๐ค๐ ๐๐๐๐
๐ฏ๐ช ๐๐ฐ๐ฉ๐ฏ ๐๐ข๐ต๐ณ๐ช๐ค๐ฌ ๐. ๐๐ข๐ฏ๐ข๐ด๐ข๐ฐ
๐ ๐ฎ๐ฟ๐ถ๐ฎ๐ป๐ผ ๐ ๐ฎ๐ฟ๐ฐ๐ผ๐ ๐ฆ๐๐ฎ๐๐ฒ ๐จ๐ป๐ถ๐๐ฒ๐ฟ๐๐ถ๐๐ โ Sa patuloy na pag-usbong ng ๐ผ๐ง๐ฉ๐๐๐๐๐๐๐ก ๐๐ฃ๐ฉ๐๐ก๐ก๐๐๐๐ฃ๐๐ (๐ผ๐) at paglawak ng impluwensiya nito sa larangan ng edukasyon at pananaliksik, binigyang-diin ng ๐ง๐ฒ๐ฟ๐๐๐น๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ฃ๐ฎ๐ป๐ด๐๐ถ๐ธ๐ฎ ๐ฎ๐ฌ๐ฎ๐ฒ ang pangangailangang pagsabayin ang teknolohikal na pag-unlad, pagpapahalaga sa wikang Filipino, at pananagutang akademiko sa isinagawang talakayan sa pamamagitan ng Zoom at Facebook Live, kahapon, Agosto 14.
Layunin ng talakayan na suriin ang mga oportunidad at hamon sa paggamit ng AI sa pananaliksik, gayundin ang kahalagahan ng etika, akademikong integridad, at kritikal na pagsusuri ng impormasyon sa panahon ng makabagong teknolohiya.
Pormal na binuksan ang programa sa pamamagitan ng panalangin, pag-awit Pambansang Awit ng Pilipinas, at MMSU Hymn, na sinundan naman ng pambungad na pananalita ni Dr. Ronald Candy S. Lasaten, Dekano ng MMSU, College of Teacher Education. Naghatid naman ng inspirasyonal na mensahe si Dr. Virgilio Julius P. Manzano, Jr., Pangulo ng Pamantasan ng MMSU sa pamamagitan ni Dr. Marlina L. Lino, dekana, Kolehiyo ng mga Sining at Agham.
Samantala, pinangunahan naman ni Dr. Maria Eliza S. Lopez, Chief ng Sentro ng Wika at Kultura at tagapayo ng Kapisanang Inang Wika, ang pagpapakilala sa mga tagapagsalita na nagbigay ng kani-kanilang pananaw hinggil sa AI, wika, pananaliksik, at akademikong integridad.
Unang tinalakay ni Prop. Jayson D. Petras, PhD, Associate Professor, Department of Filipino and Philippine Literature, UP Diliman at Program Chair, Diploma/Master of Arts in Language and Literacy Education, UP Open University, ang paksang โArtificial Intelligence Bilang Kasangkapan sa Pananaliksik: Mga Oportunidad at Hamon sa Paggamit ng Wikang Filipino.โ
Binigyang-diin sa talakayan ang potensiyal ng AI bilang katuwang sa iba't ibang proseso ng pananaliksik. Gayunman, kasabay ng mga benepisyong ito ang pangangailangang suriin nang mabuti ang impormasyong nalilikha ng teknolohiya.
Mahalaga rin ang konteksto ng wikang Filipino sapagkat hindi lamang ito daluyan ng impormasyon kundi tagapagdala rin ng kultura, identidad, at karanasan. Dahil dito, kinakailangan ang maingat at responsableng paggamit ng AI upang mapanatili ang kawastuhan at kabuluhan ng pananaliksik.
โAng pinakamahalagang teknolohiya ng tao ay ang kaniyang sarili.โ, ani Dr. Petras.
Sunod naman na tinalakay ni Prop. Leonardo D. Tejano, Assistant Professor, Mariano Marcos State University, ang โMapanuring Mananaliksik sa Panahon ng AI: Etika, Akademikong Integridad, at Kritikal na Paggamit ng Impormasyon.โ
Binigyang-diin ang kahalagahan ng pagiging mapanuri sa mga impormasyong nakukuha sa pamamagitan ng AI. Hindi sapat ang mabilis na pagkuha ng sagot; kailangang suriin ang katumpakan, pinagmulan, konteksto, at kredibilidad ng impormasyon.
Sa halip na maging kapalit ng sariling pag-iisip, dapat gamitin ang AI bilang kasangkapan habang nananatili sa mananaliksik ang pananagutan sa kaniyang akademikong gawain.
โAng isang mapanuring mananaliksik ay isang disciplined believer: may malinaw na pamantayan kung bakit niya tinatanggap ang isang pahayag bilang sapat at suportadong impormasyon.โ, mungkahi ni Prop. Tejano.
Pagkatapos ng kanilang mga komprehensibong pagtalakay ay nabuksan naman ang open forum bilang plataporma ng pagtatanong para sa mga kalahok at upang mabigyang-linaw ang lahat ng kanilang mga nais malaman tungkol sa paggamit ng AI bilang kasangkapan sa pananliksik at kung paano haharapin ng isang mapanuring mananaliksik ang mga hamong maidudulot nito sa wikang Filipino.
Sinundan ito ng paggawad ng sertipiko ng pagkilala sa mga naging tagapanayam, at detalyadong sintesis ni Dr. Vida V. Antonio, Chief ng Center for Teaching Excellence. Nagtapos ang tertulya sa pamamagitan ng pag-awit sa MMSU March.
Sa kabuuan, ipinakita ng Tertulyang Pangwika 2026 na maaaring maging mahalagang katuwang ang AI sa pananaliksik at pagpapaunlad ng wikang Filipino. Gayunman, kailangang samahan ang paggamit nito ng kritikal na pag-iisip, etika, at akademikong integridad.
๐๐ข ๐ฑ๐ข๐ฏ๐ข๐ฉ๐ฐ๐ฏ๐จ ๐ฎ๐ข๐ฃ๐ช๐ญ๐ช๐ด ๐ฏ๐ข ๐ฏ๐ข๐ฌ๐ข๐ญ๐ช๐ญ๐ช๐ฌ๐ฉ๐ข ๐ฏ๐จ ๐ช๐ฎ๐ฑ๐ฐ๐ณ๐ฎ๐ข๐ด๐บ๐ฐ๐ฏ ๐ข๐ฏ๐จ ๐ต๐ฆ๐ฌ๐ฏ๐ฐ๐ญ๐ฐ๐ฉ๐ช๐บ๐ข, ๐ฏ๐ข๐ฏ๐ข๐ฏ๐ข๐ต๐ช๐ญ๐ช๐ฏ๐จ ๐ฎ๐ข๐ฉ๐ข๐ญ๐ข๐จ๐ข ๐ข๐ฏ๐จ ๐ฌ๐ข๐ฌ๐ข๐บ๐ข๐ฉ๐ข๐ฏ ๐ฏ๐จ ๐ต๐ข๐ฐ ๐ฏ๐ข ๐ฎ๐ข๐จ๐ด๐ถ๐ณ๐ช, ๐ฎ๐ข๐จ๐ต๐ข๐ฏ๐ฐ๐ฏ๐จ, ๐ข๐ต ๐ฎ๐ข๐ฏ๐ข๐จ๐ฐ๐ต ๐ด๐ข ๐ฌ๐ข๐ข๐ญ๐ข๐ฎ๐ข๐ฏ๐จ ๐ฌ๐ข๐ฏ๐ช๐บ๐ข๐ฏ๐จ ๐จ๐ช๐ฏ๐ข๐จ๐ข๐ฎ๐ช๐ต ๐ข๐ต ๐ช๐ฃ๐ช๐ฏ๐ข๐ฃ๐ข๐ฉ๐ข๐จ๐ช.