The Frontier

𝐓𝐡𝐞 𝐅𝐑𝐎𝐍𝐓𝐈𝐄𝐑 𝐏𝐫𝐞𝐬𝐞𝐧𝐭𝐬 𝐢𝐭𝐬 𝐓𝐫𝐮𝐭𝐡 𝐒𝐞𝐞𝐤𝐞𝐫𝐬, 𝐏𝐨𝐰𝐞𝐫 𝐖𝐢𝐞𝐥𝐝𝐞𝐫𝐬, 𝐚𝐧𝐝 𝐋𝐢𝐠𝐡𝐭 𝐁𝐞𝐚𝐫𝐞𝐫𝐬 𝐟𝐨𝐫 𝐀𝐘 𝟐𝟎𝟐𝟔-𝟐𝟎𝟐𝟕

In a bold and fiery comeback, 𝑻𝒉𝒆 𝑭𝒓𝒐𝒏𝒕𝒊𝒆𝒓—The Official Student Publication of the Mariano Marcos State University-College of Industrial Technology—reclaims its place with a reinvented, unstoppable editorial board.

The word “Frontier” marks the vast, untamed boundary where the known world gives way to raw possibility, mirroring the perilous yet vital realm where campus journalists operate. Reborn with shared vision and fierce dedication, 𝑻𝒉𝒆 𝑭𝒓𝒐𝒏𝒕𝒊𝒆𝒓'𝒔 newly organized publication staff forms an unstoppable unit of student journalists. Uniting diverse talents under a single, resolute mandate, these dynamic writers, editors, researchers, creatives, and technical masters stand fully prepared to brave new horizons, elevate campus discourse, and boldly champion the voice of every 𝐂𝐈𝐓𝐢𝐚𝐧.

These 𝒄𝒂𝒎𝒑𝒖𝒔 𝒋𝒐𝒖𝒓𝒏𝒂𝒍𝒊𝒔𝒕𝒔 do not stay within safe margins; they continuously push beyond established limits to conquer uncharted narratives and give voice to the unspoken. In an endless race against time, they will move with blistering speed and unrelenting urgency. They will race to the frontlines to seek out and deliver the raw, unvarnished truth for the college, the university, and the surrounding community.

By amplifying student grievances and safeguarding student rights, 𝑻𝒉𝒆 𝑭𝒓𝒐𝒏𝒕𝒊𝒆𝒓 will never stop giving immense power to the voiceless, cementing its recognized legacy as the beating heart of student advocacy—bearing an inextinguishable light to the entire college, piercing through the fog of silence to illuminate critical issues that demand utmost transparency and radical action.

Their mission extends far beyond the mechanical act of writing news. Within their dynamic domain, the metaphorical 𝐫𝐞𝐝 𝐥𝐢𝐠𝐡𝐭 pulses continuously above each staffer—a high-stakes visual reminder that when duty calls, they never hesitate to take immediate action.

Steeped in courage and driven by purpose, the staffers of 𝑻𝒉𝒆 𝑭𝒓𝒐𝒏𝒕𝒊𝒆𝒓 stand firm in their ultimate identity: 𝐭𝐫𝐮𝐭𝐡 𝐬𝐞𝐞𝐤𝐞𝐫𝐬, 𝐩𝐨𝐰𝐞𝐫 𝐰𝐢𝐞𝐥𝐝𝐞𝐫𝐬, 𝐚𝐧𝐝 𝐥𝐢𝐠𝐡𝐭 𝐛𝐞𝐚𝐫𝐞𝐫𝐬.

𝘊𝘳𝘦𝘢𝘵𝘪𝘷𝘦 𝘏𝘦𝘢𝘥: 𝐃𝐫. 𝐖𝐡𝐞𝐥𝐥𝐚𝐥𝐲𝐧 𝐆. 𝐃𝐮𝐥𝐝𝐮𝐥𝐚𝐨

𝘋𝘪𝘳𝘦𝘤𝘵𝘰𝘳𝘴 𝘰𝘧 𝘗𝘩𝘰𝘵𝘰𝘨𝘳𝘢𝘱𝘩𝘺 𝘢𝘯𝘥 𝘗𝘩𝘰𝘵𝘰 𝘌𝘥𝘪𝘵𝘰𝘳𝘴: 𝐉𝐨𝐡𝐧 𝐊𝐞𝐧𝐧𝐞𝐭𝐡 𝐂𝐚𝐬𝐭𝐢𝐥𝐥𝐨 𝐚𝐧𝐝 𝐑𝐞𝐧𝐳 𝐉𝐚𝐲𝐬𝐨𝐧 𝐁𝐚𝐝𝐮𝐚

𝘗𝘩𝘰𝘵𝘰𝘨𝘳𝘢𝘱𝘩𝘦𝘳𝘴: 𝐑𝐞𝐧𝐳 𝐉𝐚𝐲𝐬𝐨𝐧 𝐁𝐚𝐝𝐮𝐚, 𝐄𝐦𝐢𝐥 𝐃𝐞𝐥𝐚 𝐂𝐫𝐮𝐳 𝐚𝐧𝐝 𝐋𝐚𝐧𝐜𝐞 𝐑𝐡𝐞𝐧𝐧 𝐉𝐞𝐭𝐡𝐫𝐨 𝐀𝐧𝐭𝐨𝐧𝐢𝐨

𝗣𝗔𝗚𝗗𝗜𝗥𝗜𝗪𝗔𝗡𝗚 𝗡𝗚 𝗕𝗨𝗪𝗔𝗡 𝗡𝗚 𝗪𝗜𝗞𝗔𝗡𝗚 𝗣𝗔𝗠𝗕𝗔𝗡𝗦𝗔 2026

𝑷𝑨𝑵𝑰𝑻𝑰𝑲𝑨𝑵 | 𝐆𝐔𝐓𝐀𝐘-𝐆𝐔𝐓𝐀𝐘 𝐍𝐀 𝐏𝐀𝐘𝐎𝐍𝐆
𝙁𝙧𝙖𝙣𝙘𝙚𝙨 𝙎𝙝𝙖𝙝𝙮𝙣𝙖 𝘾𝙝𝙖𝙣𝙤

Parang kailan lang,
Akala mo, ayos lang ang kawalan.
Na ang unos, ay gawa ng kalikasan,
Na ang pagkalunod ay kayang lampasan.

Pero lumalalim,
Mas lalong dumilim.
Hindi na umusad ang delubyo,
Hindi kumupas ang siphayo.

Sa bawat patak ng ulan,
Lumilitaw ang ating kawalan.
Ngunit bakit parang walang nakakaramdam?
Sa daing ba, mayroon pang makikialam?

Tinatahing pilit ang tanging panangga,
Saan nga ba ito nagmula?
Gutay-gutay na payong ang tangan,
Sunod-sunod na mga alon ang nasa harapan.

Ito ba ang uri ng tagasalba?
Butas-butas, puno ng punit, nanlalata.
Nararapat na bang ito lang ang tinatanggap?
Mula sa mukhang mapagpanggap.

Hindi kailanman humingi ng gintong tahanan,
Nais lamang maranasan ang dapat pinaglalaanan.
At kung ang langit na ang siyang bumagsak,
Huwag sanang maging libingan ang lusak.

Guhit ni 𝗦𝘆𝗿𝗲𝗹 𝗦. 𝗠𝗼𝗿𝗮𝗹𝗲𝘀

𝐈𝐍 𝐏𝐇𝐎𝐓𝐎𝐒 | Organized by the NSTP, spearheaded by Dr. Evangeline L. Agcaoili, 5S and NSTP Focal Person, the MMSU-CIT conducted the College-Wide 5S Drive yesterday, August 12, 3:00 PM.

The activity is in line with the College’s commitment to maintaining a clean and conducive learning environment, enjoining students and faculty members. Advisers ensured the active participation of CITians in the cleaning, organizing, and maintenance of classrooms and designated areas within the campus.

𝘕𝘦𝘸𝘴 𝘤𝘰𝘳𝘳𝘦𝘴𝘱𝘰𝘯𝘥𝘦𝘯𝘵: 𝘑𝘰𝘩𝘯 𝘒𝘦𝘯𝘯𝘦𝘵𝘩 𝘊𝘢𝘴𝘵𝘪𝘭𝘭𝘰

𝘗𝘩𝘰𝘵𝘰𝘨𝘳𝘢𝘱𝘩𝘦𝘳𝘴: 𝘊𝘳𝘪𝘴𝘵𝘪𝘢𝘯 𝘓𝘦𝘪𝘨𝘩 𝘗𝘢𝘴𝘤𝘶𝘢𝘭, 𝘓𝘢𝘯𝘤𝘦 𝘙𝘩𝘦𝘯𝘯 𝘑𝘦𝘵𝘩𝘳𝘰 𝘈𝘯𝘵𝘰𝘯𝘪𝘰, 𝘗𝘦𝘵𝘦𝘳 𝘈𝘯𝘥𝘳𝘦𝘪 𝘉𝘢𝘳𝘦𝘯𝘨

𝘗𝘶𝘣𝘮𝘢𝘵: 𝘊𝘳𝘪𝘴𝘵𝘪𝘢𝘯 𝘓𝘦𝘪𝘨𝘩 𝘗𝘢𝘴𝘤𝘶𝘢𝘭

𝐏𝐀𝐑𝐓 𝟐 | MMSU-CIT Celebrates ASEAN Founding Anniversary through Student Competitions

𝘕𝘦𝘸𝘴 𝘤𝘰𝘳𝘳𝘦𝘴𝘱𝘰𝘯𝘥𝘦𝘯𝘵: 𝘑𝘰𝘩𝘯 𝘒𝘦𝘯𝘯𝘦𝘵𝘩 𝘊𝘢𝘴𝘵𝘪𝘭𝘭𝘰

𝘗𝘩𝘰𝘵𝘰𝘨𝘳𝘢𝘱𝘩𝘦𝘳𝘴: 𝘊𝘳𝘪𝘴𝘵𝘪𝘢𝘯 𝘓𝘦𝘪𝘨𝘩 𝘗𝘢𝘴𝘤𝘶𝘢𝘭, 𝘑𝘰𝘩𝘯 𝘒𝘦𝘯𝘯𝘦𝘵𝘩 𝘊𝘢𝘴𝘵𝘪𝘭𝘭𝘰, 𝘓𝘢𝘯𝘤𝘦 𝘙𝘩𝘦𝘯𝘯 𝘑𝘦𝘵𝘩𝘳𝘰 𝘈𝘯𝘵𝘰𝘯𝘪𝘰, 𝘗𝘦𝘵𝘦𝘳 𝘈𝘯𝘥𝘳𝘦𝘪 𝘉𝘢𝘳𝘦𝘯𝘨, 𝘓𝘢𝘯𝘤𝘦 𝘉𝘢𝘭𝘪𝘯𝘣𝘪𝘯, 𝘌𝘮𝘪𝘭 𝘋𝘦𝘭𝘢 𝘊𝘳𝘶𝘻, 𝘑𝘰𝘩𝘯 𝘔𝘢𝘳𝘬 𝘌𝘴𝘵𝘳𝘦𝘳𝘢, 𝘙𝘢𝘷𝘦𝘯 𝘛𝘰𝘳𝘳𝘦𝘴, 𝘌𝘪𝘳𝘰𝘯𝘦 𝘑𝘢𝘳𝘦𝘭𝘭 𝘞𝘢𝘫𝘦

𝘗𝘶𝘣𝘮𝘢𝘵: 𝘊𝘳𝘪𝘴𝘵𝘪𝘢𝘯 𝘓𝘦𝘪𝘨𝘩 𝘗𝘢𝘴𝘤𝘶𝘢𝘭

𝐍𝐄𝐖𝐒 | MMSU-CIT Celebrates ASEAN Founding Anniversary through Student Competitions
𝘉𝘺 𝘎𝘦𝘥 𝘗𝘢𝘶𝘭 𝘍𝘢𝘮𝘰𝘳𝘤𝘢 𝘢𝘯𝘥 𝘕𝘰𝘷𝘢𝘭𝘺𝘯 𝘈𝘭𝘤𝘢𝘳𝘢𝘻
𝘌𝘥𝘪𝘵𝘰𝘳: 𝘊𝘢𝘳𝘪𝘴𝘴𝘢 𝘔𝘢𝘦 𝘛𝘢𝘤𝘢𝘯𝘨

The Mariano Marcos State University–College of Industrial Technology (MMSU-CIT) celebrated the ASEAN Founding Anniversary through a series of student competitions on August 12, 2026, carrying the theme “Navigating Our Future, Together.”

Organized by the CIT Student Council (SC), Association of Industrial Technology Students (AITS), and New Automotive Technology and Rebuilders Organization (NATRO), the celebration featured various activities designed to promote ASEAN awareness, unity, and appreciation of cultural diversity among students and employees.

As part of the celebration, students and employees were encouraged to wear ASEAN-themed attire, showcasing traditional clothing and cultural elements representing the different member states of the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). The activities included the Singing Contest (Unity Song), ASEAN Spoken Word Poetry, ASEAN Quiz Bee, ASEAN Poster-Slogan Making, ASEAN Poem Making, and Best ASEAN Attire. These competitions provided students with opportunities to showcase their talents, creativity, knowledge, and appreciation of ASEAN culture.

The Best ASEAN Attire highlighted traditional clothing and cultural elements from different ASEAN countries. The other competitions gave students to express themselves through music, arts, poetry, and their knowledge about ASEAN. The competitions were held at the Flexi Hub, Reading Center, and Academic and Technology Rooms, where students actively participated in the different events.

The celebration aimed to strengthen ASEAN awareness, unity, and cultural appreciation among CIT students. It also gave students with chance to come together, participate, and celebrate the diversity and shared future of ASEAN. The event brought both students and employees together to appreciate the culture, diversity, and unity of ASEAN.

𝘕𝘦𝘸𝘴 𝘤𝘰𝘳𝘳𝘦𝘴𝘱𝘰𝘯𝘥𝘦𝘯𝘵: 𝘑𝘰𝘩𝘯 𝘒𝘦𝘯𝘯𝘦𝘵𝘩 𝘊𝘢𝘴𝘵𝘪𝘭𝘭𝘰

𝘗𝘩𝘰𝘵𝘰𝘨𝘳𝘢𝘱𝘩𝘦𝘳𝘴: 𝘊𝘳𝘪𝘴𝘵𝘪𝘢𝘯 𝘓𝘦𝘪𝘨𝘩 𝘗𝘢𝘴𝘤𝘶𝘢𝘭, 𝘑𝘰𝘩𝘯 𝘒𝘦𝘯𝘯𝘦𝘵𝘩 𝘊𝘢𝘴𝘵𝘪𝘭𝘭𝘰, 𝘓𝘢𝘯𝘤𝘦 𝘙𝘩𝘦𝘯𝘯 𝘑𝘦𝘵𝘩𝘳𝘰 𝘈𝘯𝘵𝘰𝘯𝘪𝘰, 𝘗𝘦𝘵𝘦𝘳 𝘈𝘯𝘥𝘳𝘦𝘪 𝘉𝘢𝘳𝘦𝘯𝘨, 𝘓𝘢𝘯𝘤𝘦 𝘉𝘢𝘭𝘪𝘯𝘣𝘪𝘯, 𝘌𝘮𝘪𝘭 𝘋𝘦𝘭𝘢 𝘊𝘳𝘶𝘻, 𝘑𝘰𝘩𝘯 𝘔𝘢𝘳𝘬 𝘌𝘴𝘵𝘳𝘦𝘳𝘢, 𝘙𝘢𝘷𝘦𝘯 𝘛𝘰𝘳𝘳𝘦𝘴, 𝘌𝘪𝘳𝘰𝘯𝘦 𝘑𝘢𝘳𝘦𝘭𝘭 𝘞𝘢𝘫𝘦

𝘗𝘶𝘣𝘮𝘢𝘵: 𝘊𝘳𝘪𝘴𝘵𝘪𝘢𝘯 𝘓𝘦𝘪𝘨𝘩 𝘗𝘢𝘴𝘤𝘶𝘢𝘭

𝗣𝗔𝗚𝗗𝗜𝗥𝗜𝗪𝗔𝗡𝗚 𝗡𝗚 𝗕𝗨𝗪𝗔𝗡 𝗡𝗚 𝗪𝗜𝗞𝗔𝗡𝗚 𝗣𝗔𝗠𝗕𝗔𝗡𝗦𝗔 2026

𝑬𝑫𝑰𝑻𝑶𝑹𝒀𝑨𝑳 | 𝗦𝘂𝗻𝘁𝗼𝗸 𝘀𝗮 𝗕𝘂𝘄𝗮𝗻𝗴 𝗣𝗮𝗴-𝘂𝗻𝗹𝗮𝗱
𝘊𝘢𝘳𝘳𝘪𝘴𝘢 𝘔𝘢𝘦 𝘛𝘢𝘤𝘢𝘯𝘨

Tayong mga Pilipino, hindi lamang mayaman sa kultura at tradisyon, isa rin sa ating pinakamahalagang yaman ang ating wika sapagkat kung nasaan ang wika naroon din ang kultura. Wika’y salamin o repleksyon ng ating pagkakakilanlan, kasaysayan, at pagkakaisa. Sa bawat salitang ating binibigkas, dala natin ang kultura at karanasan ng isang bayang patuloy na humuhubog sa kanyang pagkatao. Sa pamamagitan ng Proklamasyon Blg. 1041, s. 1997, itinakda ang buong Agosto bilang Buwan ng Wikang Pambansa upang higit na mapahalagahan at mapalaganap ang ating wika.

Samantala, sa Batas Republika Blg. 7104, itinatag ang Komisyon sa Wikang Filipino na may tungkuling pangalagaan, paunlarin, at payabungin pa ang wikang Filipino at iba pang mga wikang umiiral sa Pilipinas. Noon pa man, may mga Pilipino nang itinataas ang kahalagahan nito, ninais nilang hindi lamang sa komunikasyun gamitin ang wika natin, kundi isapuso, isaisip at isagawa natin upang magsilbing tulay ng pagkakaisa.

Matagal at malalim na ang pagpapahalaga natin sa Wikang Filipino, ngunit bakit kailangan pa rin natin itong ipaglaban sa ngayon? Hindi maikakaila na kasabay ng paglipas ng panahon ay nagbabago rin ang wika. Dumarami ang mga bagong salita, umuusbong ang mga bagong paraan ng pakikipag-usap o pakikipag-ugnayan, at lumalawak ang impluwensiya ng mga banyagang wika. Sapagkat hindi rin batid ng mga mamamayang Filipino na kusang namamatay ang wika kapagka hindi na ito ginagamit. Ang isang matatag na wika ay hindi natatakot sa pagbabago; marunong itong umangkop habang pinananatili ang sariling pagkakakilanlan. Ang wikang Filipino ay patuloy na nabubuhay dahil ginagamit natin ito sa tahanan, paaralan, trabaho, sining, medya, social media at pang-araw-araw na pakikipagtalastasan. Kaya sino nga ba ang tunay na kalaban ng pag-unlad ng ating wika? Ang kolonyal na kaisipan ba? Dahil hanggang ngayon, may mga pagkakataong mas mataas ang tingin ng lipunan sa taong mahusay magsalita ng Ingles kaysa sa taong mahusay magpahayag sa Filipino. Para bang ang pagiging matalino, propesyonal, at matagumpay ay kailangang patunayan sa pamamagitan ng matatas na paggamit sa banyagang wika. May mga pagkakataon ding minamaliit ang paggamit ng Wikang Filipino sa pormal na usapan, paaralan, trabaho, at iba pang institusyon. Hindi bat kabalintunaan na sa sarili nating bansa ay maaari nating maramdaman na kailangan muna nating magsalita ng Ingles upang seryosohin?

Naging kalaban din ba ng sarili nating wika ang mga pagbabago sa edukasyon? Sa CHED (Commission on Higher Education) Memorandum Order No. 20, s. 2013, binago ang General Education Curriculum at inalis ang asignaturang Filipino at Panitikan bilang bahagi ng core courses sa kolehiyo, kalaunan, pinagtibay ng Korte Suprema ang implementasyon nito, habang ipinaliwanag ng CHED na ang mga asignaturang ito ay nailipat sa Senior High School. Tinalo ng mga nasa taas ang pagpapahalaga dapat sa sarili nating wika. Kung ito ang isa sa pinakamahalagang bahagi ng ating pagkakakilanlan, sapat ba ang pag-aaral at paggamit nito kung sa mataas na antas ng edukasyon ay natanggalan ito ng puwang? Hindi ba dapat mas lalo natin itong palakasin, lalo na sa panahong mabilis na nagbabago ang paraan ng ating komunikasyon?

At ngayon, dumating ang isang bagong hamon, ang AI o artificial intelligence. Sa mundong halos lahat ay nasa isang pindot na lamang, napakadaling humingi ng sagot, magpagawa ng sanaysay, magpaayos ng pangungusap, magpagawa ng larawan —sa isang kasangkapan na gawa rin ng tao. Ito ay katunayan ng pagiging henyu, ngunit mayroon ba itong binubura? Kapag ang kasangkapan na dapat tumulong sa ating pag-iisip ay siya nang nag-iisip para sa atin. Na lahat na lamang na kailangang utak mo naman ang lumikha, sa kanya mo na iniaasa. Ayon sa pag-aaral na ginawa ni Fontenelle-Treshchuk (2024), ang pagiging palaasa ng mga mag-aaral sa paggamit ng AI Tool sa pagbuo ng sulatin ay nagreresulta sa pagbaba ng kanilang kritikal na pag-iisip gayundin ang pagtaas ng tendensiya na sila ay kumopya at magsagawa ng plagiarism na nakaaapekto sa pagiging orihinal ng kanilang mga ideya at kakaniyahan ng kanilang personal na istilo sa pormal na pagsulat.

Naging komportable na ang karamihan—na kopyahin ang mga salita kaysa lumikha. Kaya unti-unti na nating nakakalimutan kung paano magpahayag nang sariling isipin. Ilang beses nang AI mismo ang kalaban ng wikang Filipino. Ang tunay na kalaban ay ang maling paggamit natin dito. Kung kaya ng AI na magsulat sa Filipino, kaya rin natin itong gamitin upang mas mapalawak ang paggamit ng ating wika sa digital na mundo.
Gayunpaman, sa kabila ng benepisyong dulot ng artipisyal na katalinuhan sa larangan ng edukasyon, ang paggamit nito ay maihahalintulad sa isang "espadang may dalawang talim" dahil ito ay lumilikha at nagpapakita ng parehong mga benepisyo at banta sa kasalukuyang sistema ng edukasyon, maaari itong maging sandata tungo sa pagpapaunlad ng kakayahan, at maaaring maging mapanira kung gagamitin sa hindi naaangkop na pamamaraan (Hagendorff, 2020). Nasaan na ang mga na likhang sining na hindi man perpekto ang mga linya at lagpas ang mga kulay sa guhit ay bunga pa rin ng mga kamay na malikhain? Uhaw na ang edukasyon sa masining na paglalahad—pagsusulat na may mangilan-ngilan mang imperpeksyon sa gramatika, ngunit tagos sa puso ang nais ipahiwatig. Nais natin ng pag-unlad, pero ninais ba nating patayin ang tunay na likha ng isipan at dumepende na lamang sa artipisyal na kaalaman? Nakikita na natin ang pagbaba ng kalidad ng edukasyon. Pinatutunayan ito sa isinagawang pag-aaral ni Sales (2026), kung saan ilan sa mga negatibong epekto ng paggamit ng AI tools sa mga mag-aaral sa sekondarya ay ang pagiging tamad; palaasa sa teknolohiya; maling impormasyon o hindi angkop na sagot; Paglabag sa Academic Integrity; Limitado ang kaalaman sa AI; at Hamon sa seguridad.

Sa huli, hindi AI and tunay na banta sa unti-unting paglimot sa kahalagahan ng wika—kundi ang hindi karapat-dapat na paggamit nito. Dahil hindi teknolohiya, batas, o banyagang wika ang may huling desisyon sa kinabukasan ng Filipino—tayo. Maaari nating yakapin ang AI nang hindi isinusuko ang sariling kakayahang mag-isip at magpahayag. Sapagkat tao pa rin ang gumawa ng AI—tao rin ang may kapangyarihang magtakda kung paano ito gagamitin. Kung nagawa ng taong lumikha ng teknolohiyang kayang tumulong sa milyon-milyong tao, kaya rin ng mga Pilipinong lumikha ng isang henerasyong marunong gumamit ng teknolohiya habang ipinagmamalaki ang sariling wika. Sa mundong patuloy na umuunlad, huwag nating hayaang ang wikang nagbuklod sa atin ang siyang maiwan. Gamitin natin ang teknolohiya bilang tulong, hindi bilang kapalit. Bugbog na ang ating wika, panahon naman upang ilaban natin ang instrumento ng ating pagkakaisa. Huwag sana nating hayaan na ang pag-unlad natin gamit ang wikang Filipino ay maging suntok sa buwan na lamang.

𝗞𝗿𝗶𝘁𝗶𝗸𝗼 𝗻𝗴 𝘄𝗶𝗸𝗮: Dr. Evangeline L. Agcaoili
𝗣𝗮𝗴𝗹𝗮𝗹𝗮𝗿𝗮𝘄𝗮𝗻𝗴 𝘁𝘂𝗱𝗹𝗶𝗻𝗴 (𝗘𝗱𝗶𝘁𝗼𝗿𝗶𝗮𝗹 𝗰𝗮𝗿𝘁𝗼𝗼𝗻𝗶𝘀𝘁): Gian Caban
𝗧𝗮𝗴𝗮𝗽𝗮𝗺𝗮𝘁𝗻𝘂𝗴𝗼𝘁 𝗻𝗴 𝗶𝗺𝗮𝗵𝗲 (𝗜𝗺𝗮𝗴𝗲 𝗲𝗱𝗶𝘁𝗼𝗿): John Kenneth Castillo

𝗠𝗴𝗮 𝗱𝗮𝗹𝘂𝘆𝗮𝗻 𝗻𝗴 𝗯𝗮𝘁𝗶𝘀:

buwanngwika.com.https://buwanngwika

Fontenelle-Tereshchuk, D. (2024). Academic writing and ChatGPT: Students transitioning into college in the shadow of the COVID-19 pandemic. Discover Education, 3(1), 1-10. https://link.springer.com/article/10.1007/s44217-023-00076-5

Hagendorff, T. (2020). The ethics of AI ethics: An evaluation of guidelines. Minds and Machines. 30(1), 993120. https://doi.org/10.1007/s11023-020-09517-8

Sales M. (2026). Epekto Ng Artificial Intelligence (AI) Sa Akademikong Pagganap Ng Mga Mag-Aaral Sa Asignaturang Filipino Sa Mga Pampublikong Paaralang Sekondarya Sa Lalawigan Ng Albay: Isang Pagsusuri. Pambansang Akademikong Journal sa Pananaliksik at Edukasyon. 10.5281/zenodo.20050840

𝐇𝐚𝐩𝐩𝐲 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐃𝐚𝐲!

On August 8, 1967, five visionary founding nations—Indonesia, Malaysia, the 𝐏𝐡𝐢𝐥𝐢𝐩𝐩𝐢𝐧𝐞𝐬, Singapore, and Thailand—signed the Bangkok Declaration, establishing the Association of Southeast Asian Nations.

Today, 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 has expanded into a dynamic ten-member community dedicated to regional stability, economic integration, and cultural harmony.

Celebrating 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 𝐌𝐨𝐧𝐭𝐡 throughout August allows us to reflect on our shared heritage while reaffirming our common goals. Regional cooperation is key to building sustainable supply chains, accelerating technological progress, and maintaining economic momentum across Southeast Asia. Through unified policies and cross-border trade, 𝐀𝐒𝐄𝐀𝐍 continues to strengthen its position as a global manufacturing and industrial powerhouse.

The 𝐌𝐌𝐒𝐔-𝐂𝐨𝐥𝐥𝐞𝐠𝐞 𝐨𝐟 𝐈𝐧𝐝𝐮𝐬𝐭𝐫𝐢𝐚𝐥 𝐓𝐞𝐜𝐡𝐧𝐨𝐥𝐨𝐠𝐲 celebrates this day as a producer of workers for the technical field, because at the core of this progress are our millions of industrial workers. From high-tech manufacturing plants to local production lines, these skilled men and women serve as the ultimate backbone of regional growth. Their dedication, craftsmanship, and daily resilience turn economic strategies into tangible prosperity, driving infrastructure development and uplifting living standards across member states.

As we honor ASEAN’s founding history and celebrate our cultural diversity this month, let us recognize and empower the workforce powering our industrial future. United in purpose and production, we forge a stronger, more resilient 𝐒𝐨𝐮𝐭𝐡𝐞𝐚𝐬𝐭 𝐀𝐬𝐢𝐚.

𝐏𝐮𝐛𝐦𝐚𝐭 𝐚𝐫𝐭𝐢𝐬𝐭: Syrel S. Morales