21/09/2026
๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐. ๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐. ๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐.
๐๐ถ๐บ๐ฎ๐บ๐ฝ๐'๐ ๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐ (๐ฑ๐ฐ) ๐ป๐ฎ ๐๐ฎ๐ผ๐ป ๐ป๐ฎ ๐บ๐๐น๐ฎ ๐ป๐ฎ๐ป๐ด ๐ถ๐ฑ๐ฒ๐ธ๐น๐ฎ๐ฟ๐ฎ ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐๐ถ๐๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ฟ๐ฒ๐ต๐ถ๐บ๐ฒ๐ป ๐ป๐ถ ๐๐ฒ๐ฟ๐ฑ๐ถ๐ป๐ฎ๐ป๐ฑ ๐ ๐ฎ๐ฟ๐ฐ๐ผ๐ ๐ฆ๐ฟ. ๐ฎ๐ป๐ด ๐๐ฎ๐๐ฎ๐ ๐ ๐ถ๐น๐ถ๐๐ฎ๐ฟ ๐๐ฎ ๐ฃ๐ถ๐น๐ถ๐ฝ๐ถ๐ป๐ฎ๐. Bagamat limang dekada na ang lumipas, hindi pa rin ganap na naghihilom ang sugat ng Pilipinas mula sa kanyang panlalapastanganโsa konstitusyon, sa mamamayan, at sa kalikasan.
๐ฆ๐ฎ ๐ถ๐น๐ฎ๐น๐ถ๐บ ๐ป๐ด ๐ฟ๐ฒ๐ต๐ถ๐บ๐ฒ๐ป๐ด ๐ ๐ฎ๐ฟ๐ฐ๐ผ๐, ๐ฎ๐ป๐ด ๐๐ฎ๐ผ'๐ ๐ธ๐ฎ๐น๐ถ๐ธ๐ฎ๐๐ฎ๐ป ๐ฎ๐ ๐ฝ๐ฎ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐ป๐๐ฎ๐ฟ๐ถ๐น๐ถ๐ป๐ด ๐ธ๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐ธ๐ฎ๐ป๐ฎ๐ป ๐น๐ฎ๐บ๐ฎ๐ป๐ด. Ilang halimbawa ay ang masaker ng mga magsasaka sa Las Navas, H. Samar; Guinayangan, Quezon; at Daet, Camarines Sur na idinikta upang tangkilikin ni Marcos Sr. ang kanyang mga crony sa ๐๐ผ๐ฐ๐ผ๐ณ๐ฒ๐ฑ at ๐ฆ๐ฎ๐ป ๐๐ผ๐๐ฒ ๐ง๐ถ๐บ๐ฏ๐ฒ๐ฟ ๐๐ผ๐ฟ๐ฝ. (Doyo, 2016). Gayundin, ~10,000 na ๐ ๐ผ๐ฟ๐ผ ang pinatay sa pagpapalawak ng Konstabularyo ni Marcos sa Mindanao. Daan-daang mga tahanan ang sinunog at libo-libong Moro ang dinakip para sa lupa, kapangyarihan, at anyong-yaman (Fineman, 2019; Maulana, 2016). Ang mga ๐ธ๐ฎ๐๐๐๐๐ฏ๐ผ๐ป๐ด ๐ง๐ฎ๐ด๐ฏ๐ฎ๐ป๐๐ฎ ay sapilitan ding pinaalis ni Marcos Sr. upang magtayo ng "African safari" na santuwaryo para sa kanyang asawa, at tuluyang binago ang lokal na flora at fauna ng isla ng Calauit (Stavenhagen, 2003). Matapos ang Batas Militar, naging kilala pa rin ang Calauit bilang "Bongbong's Safari Park" dahil sa hilig ni Pangulong Marcos Jr. dito (Drogin, 1989). ๐๐น๐ฎ๐ป ๐น๐ฎ๐บ๐ฎ๐ป๐ด ๐ถ๐๐ผ ๐๐ฎ ๐ฝ๐ฎ๐ด๐น๐ฎ๐ฏ๐ฎ๐ด ๐ป๐ถ ๐ ๐ฎ๐ฟ๐ฐ๐ผ๐ ๐ฆ๐ฟ. ๐๐ฎ ๐ธ๐ฎ๐ฟ๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐ป๐๐ฎ๐ผ ๐ฎ๐ ๐๐ฎ ๐ธ๐ฎ๐น๐ถ๐ธ๐ฎ๐๐ฎ๐ป.
Ngunit hindi nagtapos ang pang-aapi ni Marcos sa EDSA 1986. Hanggang sa kasalukuyan, patuloy na nabubuhay ang kanser na diwa ng pang-aabuso. Sa ilalim ng pamamahala ni Pangulong Ferdinand "Bongbong" Marcos Jr., ang mga patag ay patuloy na kinakalbo; malinis na tubig, sinasakripisyo; manggagawa, bundok, anumang anyong-batoโkapwa pinipiga para sa silicon, para sa pabor ng dayuhang tycoon at politiko. ๐ช๐ฎ๐น๐ฎ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐๐ถ๐ฑ ๐ฎ๐ป๐ด ๐ฝ๐ฎ๐ป๐น๐ฎ๐น๐ฎ๐ฝ๐ฎ๐๐๐ฎ๐ป๐ด ๐ป๐ด ๐ฟ๐ฒ๐ต๐ถ๐บ๐ฒ๐ป๐ด ๐ ๐ฎ๐ฟ๐ฐ๐ผ๐ ๐๐ฎ ๐บ๐ด๐ฎ ๐ฃ๐ถ๐น๐ถ๐ฝ๐ถ๐ป๐ผ.
๐ฆ๐ฎ๐บ๐ฎ๐ธ๐ฎ๐๐๐๐ถ๐ฑ, ๐ป๐ฎ๐ธ๐ถ๐ธ๐ถ๐ถ๐๐ฎ ๐ฎ๐ป๐ด ๐จ๐ฃ๐๐ ๐ญ๐ผ๐ผ๐น๐ผ๐ด๐ถ๐ฐ๐ฎ๐น ๐ฆ๐ผ๐ฐ๐ถ๐ฒ๐๐ sa adhikain ng mga biktima, ng mga katutubo na sapilitan pa ring inililipat, ng mga mamamahayag na dinadakip ngunit 'di pasisiil sa pagsulong, ng mga tagapagtanggol ng kalikasan, ng halaman at kahayupan, na patuloy hindi binibigyang-pansin ng rehimeng Marcos. Ang UPLB Zoological Society ay patuloy na tumitindig.
๐๐๐ง๐๐ญ๐ข๐ฅ๐ข๐ง๐ ๐ ๐๐ฅ๐ข๐ญ. ๐๐๐ง๐๐ญ๐ข๐ฅ๐ข๐ง๐ ๐ฆ๐๐ฒ ๐๐ฅ๐๐ฆ ๐๐ญ ๐ฆ๐๐ฒ ๐ฉ๐๐ค๐ข๐๐ฅ๐๐ฆ.
๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐.