Isabela State University - Sentro ng Wika at Kultura

‎Lumipas ang mahigit tatlong daan at animnapu’t limang araw upang muling magbagong-bihis ang kalendaryo ng kaniyang buhay. Sa paglipat ng pahina, panibagong taon na naman ang isusulat ng panahon.

‎Ngunit sa aklat ng isang búhay na hitik sa wika, kultura, at panitikan, mayroong mga pahinang hindi lamang nilikha para sa sarili, kundi isinulat upang maging bahagi ng kuwento ng iba.
‎
‎Isang 𝐦𝐚𝐩𝐚𝐠𝐩𝐚𝐥𝐚𝐧𝐠 𝐤𝐚𝐚𝐫𝐚𝐰𝐚𝐧, 𝐃𝐫. 𝐌𝐚𝐫𝐤-𝐉𝐡𝐨𝐧 𝐑. 𝐏𝐫𝐞𝐬𝐭𝐨𝐳𝐚! 🎉

Ang buong pamantasan at mga katuwang nito ay nagpapaabot ng taos-pusong pagbati sa iyong patuloy na pagbibigay-buhay sa wika, kultura, at panitikan. Nawa’y sa bawat bagong pahina ng iyong buhay ay patuloy na maisulat ang mga salaysay na may saysay.
‎
‎Ngayong panibagong pahina ang nabubuklat, ipinagdiriwang din ang kaniyang karangalan bilang 𝐆𝐫𝐚𝐩𝐡𝐢𝐜 𝐒𝐚𝐥𝐮𝐭𝐞 𝐀𝐰𝐚𝐫𝐝𝐞𝐞 𝐧𝐠 𝟐𝟎𝟐𝟔 𝐍𝐢𝐜𝐤 𝐉𝐨𝐚𝐪𝐮𝐢𝐧 𝐋𝐢𝐭𝐞𝐫𝐚𝐫𝐲 𝐀𝐰𝐚𝐫𝐝𝐬. Isa itong patunay na bagaman may mga taóng dumaraan lamang sa pahina ng panahon, may mga taóng nagiging bahagi mismo ng kasaysayang isinusulat nito.
‎
‎Muli, 𝗶𝘀𝗮𝗻𝗴 𝗺𝗮𝗹𝗶𝗴𝗮𝘆𝗮𝗻𝗴 𝗸𝗮𝗮𝗿𝗮𝘄𝗮𝗻 𝗮𝘁 𝗴𝗮𝗯𝗮𝘆𝗮𝗻 𝗸𝗮 𝗻𝗴 𝗣𝗼𝗼𝗻𝗴 𝗠𝗮𝘆𝗸𝗮𝗽𝗮𝗹! 🎊🎂

✍ Ricky D. Sinfuego, Jr.
🎨 Reden A. Calipjo

𝐑𝐄𝐒𝐏𝐎𝐍𝐒𝐀𝐁𝐋𝐄𝐍𝐆 𝐏𝐀𝐆𝐆𝐀𝐌𝐈𝐓 𝐍𝐆 𝐀𝐈 𝐒𝐀 𝐏𝐀𝐆𝐒𝐀𝐒𝐀𝐋𝐈𝐍, 𝐃𝐎𝐊𝐔𝐌𝐄𝐍𝐓𝐀𝐒𝐘𝐎𝐍, 𝐀𝐓 𝐏𝐀𝐆𝐏𝐀𝐏𝐀𝐍𝐀𝐓𝐈𝐋𝐈 𝐍𝐆 𝐖𝐈𝐊𝐀, 𝐁𝐈𝐍𝐈𝐆𝐘𝐀𝐍𝐆-𝐃𝐈𝐈𝐍 𝐒𝐀 𝐓𝐄𝐑𝐓𝐔𝐋𝐘𝐀𝐍𝐆 𝐏𝐀𝐍𝐆𝐖𝐈𝐊𝐀 𝟐𝟎𝟐𝟔

Nagsama-sama ang mga tagapagtaguyod ng wika, kultura, pananaliksik, at teknolohiya sa isang makabuluhang talakayan hinggil sa papel ng Artificial Intelligence sa pagsusulong at pangangalaga ng wikang Filipino at mga katutubong wika sa idinaos na “𝐏𝐚𝐝𝐝𝐚𝐫𝐚𝐟𝐮𝐧𝐠: 𝐓𝐞𝐫𝐭𝐮𝐥𝐲𝐚𝐧𝐠 𝐏𝐚𝐧𝐠𝐰𝐢𝐤𝐚 𝐩𝐚𝐫𝐚 𝐬𝐚 𝐒𝐚𝐥𝐢𝐧, 𝐊𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚, 𝐚𝐭 𝐓𝐞𝐤𝐧𝐨𝐥𝐨𝐡𝐢𝐲𝐚” noong Agosto 14, 2026 sa pamamagitan ng Zoom Meeting.

Isinagawa ang programa bilang bahagi ng pagdiriwang ng Buwan ng Wikang Pambansa 2026 sa temang “Wikang Filipino at AI: Kasangkapan sa Pananaliksik at Tulay sa Yaman ng Impormasyon.”

Pinangunahan ito ng Pamahalaang Bayan ng Echague, sa pakikipag-ugnayan sa Pamantasang Pampamahalaan ng Isabela Sentro ng Wika at Kultura at Komisyon sa Wikang Filipino, kasama ang mga katuwang na Polytechnic University of the Philippines at PUP Open University, Kolehiyo ng Edukasyon ng ISU Cauayan, at Philippine Continuing Professional Development Inc.

Ang salitang “Paddarafung,” na nangangahulugang pagkakaisa o pagsasama-sama, ang nagsilbing sentral na diwa ng pagtitipon. Sa panahon kung kailan patuloy na lumalawak ang impluwensiya ng teknolohiya at Artificial Intelligence sa komunikasyon at paglikha ng kaalaman, binigyang-diin ng programa ang pangangailangang gamitin ang mga makabagong kasangkapan nang may pagpapahalaga sa identidad, kultura, at mga tinig ng pamayanan.

𝗔𝗜 𝗯𝗶𝗹𝗮𝗻𝗴 𝗞𝗮𝘀𝗮𝗻𝗴𝗸𝗮𝗽𝗮𝗻, 𝗛𝗶𝗻𝗱𝗶 𝗞𝗮𝗽𝗮𝗹𝗶𝘁 𝗻𝗴 𝗞𝗿𝗶𝘁𝗶𝗸𝗮𝗹 𝗻𝗮 𝗣𝗮𝗴-𝗶𝗶𝘀𝗶𝗽

Sa kaniyang mensahe, binigyang-diin ni Atty. Marites Barrios-Taran, Tagapangulo ng Komisyon sa Wikang Filipino, na bagaman nasa dulo ng ating mga daliri ang AI, nananatili itong isang kasangkapan na hindi maaaring pumalit sa pagiging kritikal ng gumagamit nito. Binigyang-diin niya ang kahalagahan ng matalino at responsableng paggamit ng teknolohiya habang pinananatili ang integridad at pagmamahal sa wika at bayan.

Ang panawagang ito ay higit pang pinagtibay sa unang panayam ni G. Jomar I. Cañega, Chief Language Researcher ng Komisyon sa Wikang Filipino, na tumalakay sa paksang “AI sa Pagsasalin: Pagpapaunlad ng Wikang Filipino at mga Katutubong Wika.”

Tinalakay niya ang potensiyal ng AI bilang katuwang sa gawaing pagsasalin, kabilang ang pagbuo ng mga materyales gaya ng mga story book na maaaring maging kapaki-pakinabang sa mga g**o at magiging g**o. Gayunpaman, iginiit niya ang patuloy na kahalagahan ng gawaing pagsasalin, lalo na ng mga kaalamang-bayan, bilang lunsaran upang higit na makilala at maunawaan ang sarili bilang isang lahi at bansa.

Mahalagang paalala rin mula sa talakayan na hindi dapat baliktad ang ugnayan ng tao at AI— hindi ang tao ang dapat lubusang umasa sa teknolohiya, sapagkat ang tao ang siyang nagpapakilos at nagbibigay-direksiyon sa paggamit nito. Kaya naman, nananatiling mahalaga ang fact-checking, kritikal na pagbabasa, at responsableng paggamit ng AI.

Sa diwang ito, binigyang-halaga ang kahalagahan ng konteksto, kultura, kahulugan, at pananagutan sa bawat gawaing pagsasalin.

𝗣𝗮𝗴𝗱𝗼𝗱𝗼𝗸𝘂𝗺𝗲𝗻𝘁𝗼 𝗕𝗶𝗹𝗮𝗻𝗴 𝗣𝗮𝗴𝗽𝗮𝗽𝗮𝗻𝗮𝘁𝗶𝗹𝗶 𝗻𝗴 𝗣𝗮𝗺𝗮𝗻𝗮

Samantala, tinalakay ni G. Kevin L. Dela Calzada, instruktor mula sa Pamantasang Pampamahalaan ng Isabela–Sangay ng Cauayan City, ang paksang “AI at Dokumentasyon ng mga Wikang Filipino: Isang Makabagong Lapit sa Pangangalaga ng Pamana ng Wika.”

Sa kaniyang pagbabahagi, binigyang-buhay ang konsepto ng “baul” bilang sisidlan ng mga pamana ng nakaraan—isang baul na hindi lamang dapat buksan upang tingnan ang mga lumang nilalaman nito, kundi upang matiyak na may maipapasa pa sa susunod na salinlahi.

Ipinakita sa talakayan kung paano maaaring magsilbing digital na imbakan at kasangkapan sa dokumentasyon ang teknolohiya. Sa pamamagitan ng pagtatala, pagrerekord, at pagdodokumento, higit na napangangalagaan ang mga salita, kuwento, awit, karanasan, at iba pang kaalamang nagmumula sa mga pamayanan.

Gayunpaman, kaakibat ng paggamit ng teknolohiya ang isang mahalagang pananagutan: ang mga datos na nagmumula sa isang pamayanan ay may pinagmulan, konteksto, at mga taong may kaugnayan sa pagmamay-ari at pangangalaga sa kaalamang iyon. Dahil dito, ang dokumentasyon ay hindi lamang simpleng pagkuha ng datos, kundi isang gawaing dapat isagawa nang may paggalang at pananagutan sa mga pinagmulan ng kaalaman.

𝗣𝗮𝗺𝗮𝘆𝗮𝗻𝗮𝗻 𝗮𝘁 𝗣𝗮𝗺𝗮𝗵𝗮𝗹𝗮𝗮𝗻 𝗕𝗶𝗹𝗮𝗻𝗴 𝗕𝘂𝗵𝗮𝘆 𝗻𝗴 𝗪𝗶𝗸𝗮

Binigyang-pansin naman ni G. Louie C. Simbi, Executive Assistant II at Municipal Cultural and Tourism Officer ng Pamahalaang Bayan ng Echague, ang paksang “Ang Papel ng Lokal na Pamahalaan sa Pagpapanatili ng mga Katutubong Wika.”

Lumabas sa talakayan ang hindi mapaghihiwalay na ugnayan ng wika at kultura, gayundin ang pangangailangan ng institusyonal na suporta sa pagpapanatili ng mga ito. Hindi sapat na ang wika at kultura ay naidodokumento lamang; kailangan din itong ipinagdiriwang, ginagamit, at isinasabuhay upang mapanatili ang sigla nito at maipasa sa susunod na henerasyon.

Mahalaga ang papel ng lokal na pamahalaan sa pagbibigay ng espasyo sa wika sa pamamagitan ng mga programa, serbisyo, dokumento, pampublikong anunsiyo, gabay-pook, pista, at iba pang pagdiriwang ng pamayanan.

Sa ganitong pananaw, naging malinaw ang isang mahalagang ideya: maaaring magbigay ng plataporma ang teknolohiya, ngunit ang pamayanan ang nagbibigay-buhay sa wika.

𝗪𝗶𝗸𝗮𝗻𝗴 𝗙𝗶𝗹𝗶𝗽𝗶𝗻𝗼 𝘀𝗮 𝗛𝗮𝗿𝗮𝗽 𝗻𝗴 𝗗𝗶𝗴𝗶𝘁𝗮𝗹𝗶𝘀𝗮𝘀𝘆𝗼𝗻

Sa huling panayam, tinalakay ni Dr. Dayson C. Lata, Katuwang na Propesor at Tagapangulo ng Programang Batsilyer ng Pansekondaryang Edukasyon ng ISU–Sangay ng Echague, ang “Wikang Filipino at AI sa Panahon ng Digitalisasyon.”

Pinag-ugnay sa kaniyang talakayan ang mga usapin ng pagsasalin, dokumentasyon, at paggamit ng teknolohiya sa mas malawak na kalagayan ng wikang Filipino sa digital na panahon.

Mula sa apat na panayam, isang mahalagang pananaw ang nabuo: hindi kalaban ng wika ang teknolohiya. Maaari itong maging katuwang sa pagpapalawak ng paggamit ng wika, pagdodokumento ng mga kaalaman, pagsasalin, at pagpapalaganap ng impormasyon.

Ngunit nakasalalay sa tao ang direksiyon ng teknolohiya—kung ito ba ay magsisilbing tulay upang mapalawak ang mga tinig o magiging dahilan upang higit pang maisantabi ang mga wikang at tinig na matagal nang hindi napakikinggan, lalo na sa mabilis na mundo ng social media.

Sa kabuuan, naging malinaw ang panawagan ng Paddarafung: ang teknolohiya ay dapat gamitin upang palawakin ang kaalaman, ngunit hindi sa kapinsalaan ng wika, kultura, at pagkakakilanlan.

Nagbigay rin ng pangwakas na pananalita si Dr. Rudolf Anthony A. Lacerna, DEM, Punong Ehekutibo ng PUP-Open University, bago ilatag ni G. Mark Jhon Prestoza, Pampantasang Direktor ng ISU Sentro ng Wika at Kultura, ang mga susunod na gawaing pangwika na nakatakda sa Agosto 18, 19, at 28.

Sa pagtatapos ng programa, muling iniwan sa mga kalahok ang mahalagang paalala na sa panahon ng Artificial Intelligence, may kakayahan ang teknolohiya na magproseso, magsalin, magdokumento, at magpalawak ng impormasyon—ngunit nananatiling pananagutan ng tao na tiyaking hindi nawawala ang mga tinig ng mga pamayanang bumuo sa ating kasaysayan at pagkakakilanlan.

Gamitin ang AI upang magbukas ng kaalaman, ngunit gamitin ang wika upang mapanatili ang pagkakakilanlan.

Sapagkat ang tunay na pag-unlad ay hindi lamang nasusukat sa kung gaano kabilis ang ating teknolohiya, kundi maging sa kung gaano natin pinahahalagahan, pinakikinggan, at pinangangalagaan ang mga wikang bumubuo sa atin.

Mabuhay ang wikang Filipino!
Mabuhay ang mga katutubong wika!
Mabuhay ang 𝐏𝐚𝐝𝐝𝐚𝐫𝐚𝐟𝐮𝐧𝐠—ang sama-samang pagkilos para sa wika, kultura, at teknolohiya!

𝗣𝗔𝗗𝗗𝗔𝗥𝗔𝗙𝗨𝗡𝗚 𝟮𝟬𝟮𝟲 | Tertulyang Pangwika para sa Salin, Kultura, at Teknolohiya

Agosto 14, 2026

Live: Isabela State University

𝐏𝐀𝐍𝐀𝐖𝐀𝐆𝐀𝐍 𝐒𝐀 𝐏𝐀𝐏𝐄𝐋-𝐏𝐀𝐍𝐀𝐍𝐀𝐋𝐈𝐊𝐒𝐈𝐊!

Bilang pagdiriwang ng Buwan ng Wikang Pambansa 2026, inaanyayahan ang mga mananaliksik, g**o, iskolar, mag-aaral, at mga tagapagtaguyod ng katutubong wika at kultura na magsumite ng abstrak ng kanilang papel-pananaliksik para sa 𝗣𝗔𝗗𝗗𝗔𝗥𝗔𝗙𝗨𝗡𝗚: 𝗦𝗮𝗹𝗶𝗸𝘀𝗶𝗸𝗮𝗻 𝘀𝗮 𝗞𝗮𝘁𝘂𝘁𝘂𝗯𝗼𝗻𝗴 𝗪𝗶𝗸𝗮 𝗮𝘁 𝗞𝘂𝗹𝘁𝘂𝗿𝗮.

Layunin ng forum na magbigay ng lunsaran para sa pagpapalitan ng kaalaman, pagbabahagi ng mga natuklasan, at pagpapayabong ng pananaliksik hinggil sa mga katutubong wika at pamanang pangkultura ng Echague at mga karatig-pook.

𝗠𝗴𝗮 𝗣𝗮𝗸𝘀𝗮
• Wikang Yogad
• Wikang Ibanag
• Wikang Gaddang
• Wikang Itawis
• Kultura, kasaysayan, panitikan, at iba pang pamanang pangkultura ng Echague at mga karatig-pook

𝗠𝗮𝗵𝗮𝗹𝗮𝗴𝗮𝗻𝗴 𝗜𝗺𝗽𝗼𝗿𝗺𝗮𝘀𝘆𝗼𝗻:
Bukás para sa indibidwal at pangkat (hanggang tatlong (3) kasapi lamang) ng mga g**o, mag-aaral, at mananaliksik.

Word File na naglalaman ng pamagat at abstrak lamang ng papel-pananaliksik ang isusumite.

Ang lahat ng naipasang abstrak ay daraan sa masusing blind review ng Lupon ng mga Rebyuwer.

Tanging ang mga mapipiling papel ang iimbitahang maglahad sa forum.

Huling araw ng pasahan ng abstrak: 𝟭𝟰 𝗔𝗴𝗼𝘀𝘁𝗼 𝟮𝟬𝟮𝟲

𝗜𝘀𝗸𝗲𝗱𝘆𝘂𝗹 𝗻𝗴 𝗣𝗿𝗲𝘀𝗲𝗻𝘁𝗮𝘀𝘆𝗼𝗻:
Agosto 18, 2026 – Online
Agosto 19, 2026 – Online
Agosto 28, 2026 – Face-to-Face (New Mayor's Office, LGU Echague)

Ang mga mapipiling presenter ay tatanggap ng honorarium bilang pagkilala sa kanilang ambag sa pananaliksik.

I-scan ang QR Code na nasa ibaba ng poster upang isumite ang inyong abstrak.

Halina't makiisa sa pagpapayabong ng ating mga katutubong wika, kultura, at pamanang bayan sa pamamagitan ng makabuluhang pananaliksik.

Maki-Balita: https://balita.mb.com.ph/2026/08/02/balitaexclusives-hindi-kalaban-kundi-katuwang-tema-ng-buwan-ng-wika-ipinaliwanag-ng-propesor-sa-filipino/

: Sa pag-usbong ng Artificial Intelligence (AI), marami ang nangangamba na baka unti-unti nitong mapalitan ang tao—maging sa larangan ng edukasyon, pananaliksik, at maging sa paggamit ng wikang Filipino.

Maki-Balita: https://balita.mb.com.ph/2026/08/02/balitaexclusives-hindi-kalaban-kundi-katuwang-tema-ng-buwan-ng-wika-ipinaliwanag-ng-propesor-sa-filipino/

𝗣𝗔𝗗𝗗𝗔𝗥𝗔𝗙𝗨𝗡𝗚 𝟮𝟬𝟮𝟲 | Tertulyang Pangwika para sa Salin, Kultura, at Teknolohiya

Sa pagdiriwang ng Buwan ng Wikang Pambansa 2026 na may temang "Wikang Filipino at AI: Kasangkapan sa Pananaliksik at Tulay sa Yaman ng Impormasyon," malugod kayong inaanyayahan ng Isabela State University - Sentro ng Wika at Kultura sa 𝐏𝐀𝐃𝐃𝐀𝐑𝐀𝐅𝐔𝐍𝐆: 𝐓𝐞𝐫𝐭𝐮𝐥𝐲𝐚𝐧𝐠 𝐏𝐚𝐧𝐠𝐰𝐢𝐤𝐚 𝐩𝐚𝐫𝐚 𝐬𝐚 𝐒𝐚𝐥𝐢𝐧, 𝐊𝐮𝐥𝐭𝐮𝐫𝐚, 𝐚𝐭 𝐓𝐞𝐤𝐧𝐨𝐥𝐨𝐡𝐢𝐲𝐚.

✨ 𝗟𝗜𝗕𝗥𝗘 ang paglahok!
📌 Bukás para sa unang 200 kalahok lámang.
🎓 May 𝟴 𝗖𝗣𝗗 𝗨𝗻𝗶𝘁𝘀 para sa mga kuwalipikadong kalahok.

📅 14 Agosto 2026 (Biyernes)
🕗 8:00 ng umaga
💻 Via Zoom Meeting

I-scan lámang ang QR code sa paskil upang makapagpatala.

Sama-sama nating tuklasin kung paano nagiging katuwang ang Artificial Intelligence (AI) sa pagpapalawak ng kaalaman at pananaliksik, habang higit pang pinagtitibay ang mahalagang papel ng Wikang Filipino sa paghubog ng isang makabansa, makatao, at makabagong lipunan.

Huwag palampasin ang pagkakataong maging bahagi ng isang makabuluhang talakayan na nag-uugnay sa wika, kultura, pananaliksik, at teknolohiya.

Magpatala na ngayon at maging bahagi ng 𝗣𝗔𝗗𝗗𝗔𝗥𝗔𝗙𝗨𝗡𝗚 𝟮𝟬𝟮𝟲! 🇵🇭🤖📚

𝑳𝒊𝒃𝒓𝒆𝒏𝒈 𝑺𝒆𝒓𝒃𝒊𝒔𝒚𝒐𝒏𝒈 𝑷𝒂𝒈𝒔𝒂𝒔𝒂𝒍𝒊𝒏? 𝑯𝒂𝒏𝒅𝒐𝒈 𝒏𝒈 𝑲𝑾𝑭 ’𝒀𝒂𝒏!

Ang libreng serbisyong pagsasalin ay isa sa mga proyektong itinataguyod ng Komisyon sa Wikang Filipino (KWF) sa pangangasiwa ng Sangay ng Salin (SS). Alinsunod ito sa mandato ng KWF sa ilalim ng Batas Republika Blg. 7104 na palaganapin ang wikang pambansa.

Sa serbisyong ito, maaaring magpasalin sa KWF ng mga teksto mulang Ingles tungong Filipino at magpa-validate ng salin. Kabilang sa mga tekstong isinasalin ang Information, Education, and Communication (IEC) materials; batas, proklamasyon, o ordenansa; saliksik o sanaysay; kontrata; at memorandum.

Bukás ang serbisyong ito sa lahat—mga ahensiya, institusyon, organisasyon, at maging pribadong indibidwal. Gayunman, binibigyang priyoridad ang mga kahilingang may kaugnayan sa mga opisyal at publikong katungkulan.

Ipoproseso ang mga kahilingan batay sa pagkakasunod ng pagkakatanggap sa mga ito (first come, first served basis) at maaaring tanggapin batay sa availability ng tagasalin, uri at haba ng teksto, at panahong kailangan sa pagsasalin.

Sa mga nais makakuha ng serbisyong pagsasalin, puntahan lamang ang tinyurl.com/salinrequest para sa kompletong detalye.