Unofficial Gautam

Unofficial Gautam

हजुरहरुको अनुरोध मा फेरि केही दिन मा शैक्षिक भिडियोहरु आउने छन तर विद्यार्थीहरु लाई मात्र अङ्ग्रेजी भाषा मा धैर्य गर्नु होस ।

Consultant Pharmacist: नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीमा हराइरहेको एउटा महत्त्वपूर्ण कडी !!!

आजको स्वास्थ्य सेवा पहिलेभन्दा धेरै जटिल बन्दै गएको छ। मानिसहरूको आयु बढ्दै गएको छ, मधुमेह, उच्च रक्तचाप, मुटुरोग, क्यान्सर तथा मिर्गौला रोगजस्ता नसर्ने रोगहरू तीव्र रूपमा बढिरहेका छन्, र धेरै बिरामीले एकै साथ धेरै औषधि सेवन गर्नुपर्ने अवस्था छ। औषधिले जीवन बचाउँछ, रोग नियन्त्रण गर्छ र जीवनस्तर सुधार गर्छ। तर औषधिको संख्या बढ्दै जाँदा गलत औषधि प्रयोग, औषधिबीचको अन्तरक्रिया, अनावश्यक औषधि, गम्भीर साइड इफेक्ट तथा औषधिसम्बन्धी त्रुटिको जोखिम पनि बढ्दै जान्छ।
यही चुनौतीको समाधानका रूपमा विश्वका विकसित देशहरूले Consultant Pharmacist को अवधारणालाई स्वास्थ्य सेवाको अभिन्न अंग बनाएका छन्।
Consultant Pharmacist भनेका औषधि विज्ञान र क्लिनिकल उपचारमा उच्च दक्षता हासिल गरेका विशेषज्ञ फार्मासिस्ट हुन्। उनीहरूको भूमिका औषधि बेच्ने वा वितरण गर्ने मात्र होइन, बिरामीका लागि सबैभन्दा सुरक्षित, प्रभावकारी र वैज्ञानिक आधारमा औषधि छनोट गर्ने, चिकित्सक तथा नर्ससँग मिलेर उपचार योजना तयार गर्ने, औषधिको प्रभाव मूल्याङ्कन गर्ने, औषधिबाट हुन सक्ने जोखिम घटाउने तथा बिरामीलाई सही औषधि सही तरिकाले प्रयोग गर्न सहयोग गर्ने हो।
बेलायत, अमेरिका, क्यानडा, अष्ट्रेलिया लगायतका देशहरूमा Consultant Pharmacist हरू अस्पताल, विशेषज्ञ सेवा केन्द्र, वृद्धाश्रम तथा प्राथमिक स्वास्थ्य सेवामा सक्रिय रूपमा कार्यरत छन्। उनीहरू चिकित्सकसँगै वार्ड राउन्डमा सहभागी हुन्छन्, जटिल बिरामीहरूको औषधि उपचारको समीक्षा गर्छन्, औषधिको मात्रा समायोजन गर्छन्, औषधिबाट हुने दुष्प्रभावको निगरानी गर्छन्, एन्टिबायोटिकको उचित प्रयोग सुनिश्चित गर्छन् तथा स्वास्थ्यकर्मीहरूलाई नवीनतम उपचारसम्बन्धी जानकारी प्रदान गर्छन्।
विश्वभर भएका अनुसन्धानहरूले देखाएका छन् कि Consultant Pharmacist को सक्रिय सहभागिताले औषधिसम्बन्धी त्रुटि घट्छ, बिरामीको उपचार परिणाम सुधारिन्छ, अस्पतालमा पुनः भर्ना हुने सम्भावना कम हुन्छ, औषधिको दुरुपयोग नियन्त्रण हुन्छ र स्वास्थ्य सेवाको खर्चसमेत घट्छ। विशेष गरी दीर्घरोग भएका बिरामी, धेरै औषधि सेवन गर्ने ज्येष्ठ नागरिक तथा जटिल अवस्थाका बिरामीहरूको उपचारमा उनीहरूको भूमिका अत्यन्त प्रभावकारी देखिएको छ।
नेपालमा पनि पछिल्ला वर्षहरूमा फार्मेसी शिक्षामा उल्लेखनीय प्रगति भएको छ। B.Pharm पछि Doctor of Pharmacy (Pharm.D.) कार्यक्रम सुरु भएपछि औषधिको वैज्ञानिक प्रयोग, क्लिनिकल फार्मेसी, बिरामी परामर्श, औषधि सुरक्षा तथा प्रत्यक्ष बिरामी सेवामा दक्ष जनशक्ति उत्पादन हुन थालेको छ। तर विडम्बना, यस्ता दक्ष जनशक्तिको ज्ञान र सीपलाई स्वास्थ्य प्रणालीले अझै पूर्ण रूपमा उपयोग गर्न सकेको छैन।
अधिकांश फार्मासिस्टहरू अझै पनि औषधि व्यवस्थापन, खरिद तथा वितरणमा सीमित छन्। उनीहरूले हासिल गरेको उन्नत क्लिनिकल ज्ञान प्रत्यक्ष बिरामी उपचारमा प्रयोग गर्ने अवसर निकै न्यून छ। यसले केवल फार्मेसी पेशालाई मात्र होइन, सम्पूर्ण स्वास्थ्य प्रणालीलाई पनि ठूलो अवसरबाट वञ्चित गरिरहेको छ।
नेपालमा अहिले नसर्ने रोगको बढ्दो भार, वृद्ध जनसंख्याको वृद्धि, धेरै औषधि प्रयोग गर्ने बिरामीको संख्या बढ्दै जानु तथा एन्टिबायोटिक प्रतिरोध (Antimicrobial Resistance) जस्ता चुनौतीहरू तीव्र बन्दै गएका छन्। यी समस्याको प्रभावकारी व्यवस्थापनका लागि औषधि उपचारका विशेषज्ञको आवश्यकता पहिलेभन्दा धेरै बढेको छ।
यदि नेपालका अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थाहरूमा Consultant Pharmacist को व्यवस्था गरियो भने उनीहरूले औषधिको वैज्ञानिक समीक्षा, औषधिसम्बन्धी समस्या पहिचान, बिरामी परामर्श, औषधिको सुरक्षित प्रयोग, एन्टिबायोटिकको उचित व्यवस्थापन, अनुसन्धान तथा स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तर सुधारमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्छन्।
यसका लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, नेपाल फार्मेसी परिषद्, औषधि व्यवस्था विभाग, विश्वविद्यालय, अस्पताल तथा सम्बन्धित व्यावसायिक संस्थाहरूले संयुक्त रूपमा नीति निर्माण, दक्ष जनशक्ति विकास तथा Consultant Pharmacist को स्पष्ट कार्यक्षेत्र निर्धारण गर्नु आवश्यक छ। साथै अस्पतालहरूमा यस्ता विशेषज्ञ फार्मासिस्टका लागि स्थायी पद सिर्जना गर्नु आजको आवश्यकता हो।
Consultant Pharmacist को व्यवस्था गर्नु भनेको केवल फार्मेसी पेशाको विस्तार गर्नु मात्र होइन। यो सुरक्षित औषधि प्रयोग, उपचारको गुणस्तर सुधार, स्वास्थ्य खर्च घटाउने, बिरामीको जीवनस्तर उकास्ने तथा नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीलाई अझ प्रभावकारी बनाउने दीर्घकालीन लगानी हो।
नेपालले सर्वसुलभ, गुणस्तरीय र बिरामी–केन्द्रित स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने लक्ष्य हासिल गर्न चाहन्छ भने Consultant Pharmacist को भूमिकालाई अब उपेक्षा गर्न मिल्दैन। आधुनिक स्वास्थ्य सेवा केवल औषधि उपलब्ध गराउने विषय होइन; सही बिरामीलाई, सही औषधि, सही मात्रा, सही समयमा, सुरक्षित र प्रभावकारी रूपमा प्रयोग गराउने प्रणाली निर्माण गर्नु नै आधुनिक स्वास्थ्य सेवाको मूल उद्देश्य हो।
यही उद्देश्य पूरा गर्न Consultant Pharmacist हरू नेपालको स्वास्थ्य प्रणालीका लागि एउटा हराइरहेको तर अत्यन्त आवश्यक कडी बन्न सक्छन्। अब समय आएको छ—उनीहरूको ज्ञान, सीप र क्षमतालाई स्वास्थ्य सेवाको मूल प्रवाहमा समावेश गर्ने।















































#नेपाल_फार्मेसी
#औषधि_सुरक्षा
#सुरक्षित_औषधि_प्रयोग
#गुणस्तरीय_स्वास्थ्य_सेवा
#स्वास्थ्य_नेपाल
#फार्मासिस्ट
#औषधि_विज्ञान
#क्लिनिकल_फार्मेसी