नन्दलाल आचार्य

नन्दलाल आचार्य

Comments

कवितासँग एकछिन ।
धन्ने बादछसर
लघुकथा : बोली फिर्ता - नन्दलाल आचार्य सूर्य अस्ताचलमा पुगेपछि बाहिरबाट आएको नरेश छलिँदै घरभित्र छिर्छ । गृहकार्य बनाउन ब्यस्त हुन्छ । अकस्मात आएको बाबुको बोलीले उसको ध्यान भड़्ग हुन्छ । "ए नरेश ! एक दिन हैन दुई दिन हैन सधैँ यो तँले के खेला देखाको देखाइस् छस् ?" गुहालीबाट गाई दुहेर दुधेरो हातमा झुन्ड्याउँदै बिर्खेले भने; "यहाँ बाउलाई कामले गर्दा सास फेर्ने टाइम छैन उता बढेको छोरालाई भने अल्लारे ठिटासँग लहिसँदै फुर्सत छैन । दिनभरि स्कूलाँ थकाइ मार्यो । घराँ आएपछि झोला फ्याप्त फ्याक्यो र बेपत्ता भयो ।" ढुड़्गो बोल्ला तर नरेश बोलेन । नबोली जित्छस् भन्दै बिर्खे निक्कैबेर फलाकी रहे । आमा पनि आएर आगोमा घ्यू थप्ने काम गरिन् । नरेशको मलिन आवाज सुन्ने वातावरण नै थिएन । त्यसैले ऊ अझै चुपचाप भई रह्यो । केहीबेरपछि आमाबाबुको रिस शान्त भयो । नरेशले मुख खोल्ने मौका यही हो भन्यो ठान्यो र भन्यो; "विज्ञानप्रतिको मेरो मोहलाई मलमल दिन भनेर विज्ञान गुरूले विहान नदी किनारातिर र साँझमा जड़्गलतिर घुमेर वन र वनस्पति बारे नयाँ कुरा पत्ता लगा उन भन्नुभा छ ।" जवाफमा आमाबाबुको एक्कै पटक मुख खुल्यो- ए !!! तलको कविता चाहिँ मन परेर राखेको हो । मोबाइल महात्म्य (बालकविता) - रमेशचन्द्र घिमिरे एकछिन गेम खेल्ने हो जे-जे हुन्छ होस् अाज बाको मोबाइल हुन्छ खोसाखोस् हिसाब गर्छु भनेर दाइले तान्नुभो फेसबुक खोल्न काकीले कैले जान्नुभो ? `नयाँ नौल‍ो यु ट्युबमा के-के अाएछ ?´ मोबाइल हेर्न काकालाई मन लागेछ `रेडियोले के भन्छ ? यसमै सुन्छु म नयाँ खबर सुनेर ढुक्क हुन्छु म´ हजुरबाले मागेसी कस्को के लायो ? तर मोबाइल खोसेर भाइले खेलायो `फिलिम् हेर्दै बसिन्छ, कतै जान्नँ म म‍‍‍ोबाइल छुन नदिए भातै खान्नँ म´ यसो भन्दै दिदीले घुर्की लाउनु भो `फोटा हेरम्´ भनेर बज्यै अाउनु भो गीत सुन्न मन् छ रे कानमा लाएर मोबाइल माग्दै पिरोल्छे बैनी अाएर `कति बज्यो ?´ भनेर टाइम सोध्नुभो झोक चलेछ अामालाई मोबाइल खोज्नु भो `बेट्री त्यसै नसिध्याऊ सेल्फी खिचेर फोन गर्ने हो यसको काम अङ्क थिचेर´ बाले यसो भन्नुभो चुप्प लाइयो अाखिर बाको मोबाइल बालाई बुझाइयो बिग्रे पनि अब त हुन्न हाम्रो दोष् अाज बाको मोबाइल भयो खोसाखोस् । - भोर्लेटार, लमजुङ ।
THANKS SIR
रमरम हाँस्यरस ल्याउन सके आफ्नो प्रयासलाई सार्थक सम्झने छु । !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! हास्यव्यङ्ग्य विधामा मेरो त्यत्ति धेरै कलम नचलेको भए पनि Shabdankur188_2074Jestha मा एउटा निबन्ध प्रकाशन भएछ । यसका लागि शबदाङ्कुर पत्रिका परिवार र विशेषतः धीरकुमार सरप्रति विशेष आभारी छु । साथै निबन्ध लेखनको विषयवस्तु दिने/दिलाउने राजविराज सहर र अभित-स्वर्णिमा-गरिमा लगायतलाई धन्यवाद छ !!!! पढेर सहर घुम्न लालायित हुन आउने नआउने सबैलाई एक मुठ्ठी अभिवादन !!!! अन्तमा भन्न मन भएको अर्को कुरा चै अर्कै पटक भनूँला ।।। Shabdankur188_2074Jestha

श्री जनता बेलका मावि, तपेश्वरी–४, पुरन्दह, उदयपुर

(रामविक्रम थापा समकालीन नेपाली आधुनिक कथाकार र कवि हुनुहुन्छ । उहँको जन्म दिक्तेल रूपाकोट मझुवागढी –३, बाम्राङ, खोटाङमा २०२६ साल पुसमा भएको हो । पेसाले शिक्षक र रूचिले लेखक थापाका ‘पात्रहरू’ लघुकथासङ्ग्रह : २०५५), ‘छरिएका कविता’ (कवितासङ्ग्रह : २०५६), ‘बालपोष’ (बालकवितासङ्ग्रह : २०६४ ) र ‘सुनापातालको सुनाझाँक्री’ (बालचित्रकथा : २०७३) लगायत ९ वटा पुस्तकहरू प्रकाशित भएका छन् । सरस्वती मावि दिक्तेल, खोटाङमा विगत् लामो समयदेखि माध्यमिक द्वितीय श्रेणीमा रहेर गणित÷विज्ञान शिक्षण गर्नु हुने थापासँग यो बन्दाबन्दीको समयमा हाम्रा सहयोगी तथा साहित्यकार पेशल आचार्यज्यूले कोरोना विशेष लामो इमेल वार्ता गर्नुभयो । प्रस्तुत छ सोही वार्ताको सम्पादित अंश – सम्पादक)

१) सर, आरामै हुनुहुन्छ ? यो बेला कहाँ र के गर्दै हुनुहुन्छ ?
– आरामै छु शारीरिक रूपमा । लकडाउनको पालना गर्दै मोरङ घरमा चुपचाप बसिरहेको छु ।
२) कोरोनाका बारेमा विभिन्न चर्चा÷परिचर्चा र अफवाह पनि चलेका छन् यसका बारेमा विस्तृतमा बताइदिनु होस् न । यो खासमा कस्तो रोग हो ?
– विस्तृतमा यथार्थ कुरा त भाइरोलोजिष्ट डाक्टरले त बताउन सकेका छैनन्, मेरो के पिताम ! विज्ञान र प्रविधियुक्त विश्वका शक्तिशाली राष्ट्रहरूलाई समेत त्राहीमाम पार्ने कोरोना एउटा नवीन भाइरस रहेछ । यो एउटा विश्वव्यापी महामारी रोग रहेछ ।
अमेरिकाको दादागिरीलाई त यसले चकनाचुर नै पारिदियो । खै ! त त्यहाँको प्रविधि र औषधि ? पर्दा त अमेरिकाले पनि केही गर्न नसक्ने कुरा विश्वसामु घामजत्तिकै छर्लङ्ग भयो त ।

३) कोरोना किन धनी र शक्तिशाली देशमा बढी संक्रमणका रूपमा फैलियो ?
– उतै जन्मेर उतै बढ्नु अस्वाभाविक होइन । चाल सम्बन्धी न्यूटनको तेस्रो नियम यहाँ लागू भएको हो कि जस्तो पनि मलाई लाग्छ । क्रिया बराबरको विपरीत प्रतिक्रिया भएर यसो भएको होला ।
४) समग्र युरोप र अमेरिकालाई तवातवा पार्ने कोरोनाले दक्षिण पूर्वी एसियाका देशहरू नेपाल, भुटान, श्रीलंका र भारतमा अपेक्षाकृत रूपमा किन कम संक्रमण भैरहेको देखिन्छ ?
– यस्ता अविकसित देशमा आधुनिक प्रविधिको अल्प विकासले रोगको प्रशारणमा अवरोध पु¥याएरै यस्तो भएको होला कि ! ग्लोबलाइजेसनको न्यून प्रभावले पनि हुन सक्छ ।
५) कोरोना अवश्य पनि एक दिन नियन्त्रणमा आउला तर यो नियन्त्रणमा आइहाल्यो भने पनि समग्र विश्व अर्थतन्त्र कस्तो होला भन्ने ठान्नु हुन्छ यहाँ ?
– विश्व अर्थतन्त्र त भयावह र धान्न नै नसक्ने होला । यसको ठूलो असर र प्रभाव भने नेपालजस्ता गरिब राष्ट्रहरूमै बढी पर्छ । बेरोजगारी र भोकमरी समस्याले सताउने निश्चितप्रायः देखिन्छ । बूढाहरूले पहिलेपहिले भन्ने गरेको कुरा (उत्तम खेती, मध्यम व्यापार र निर्घिणी जागिर) अब प्रमाणित होला सायद !
६) नेपालको सन्दर्भमा भन्दा न पूर्व तयारी नै थियो न अहिले चित्तबुझ्दो पाराले ¥यापिड् टेष्ट (पिसिआर) नै भैरहेको छ तर यस्तो अवस्थामा पनि नेपालमा भयावह स्थिति किन नदेखिएको होला? के नेपालीहरूमा कोरोना पचाउने शक्ति या इम्युनिटी पावर नै हाइ भएर हो कि ?
– हो, नेपालीहरूको इम्युनिटी पावर नै हाइ भएर यो अवस्था भएको हुनसक्छ । नेपालको वातावरण र हावापानी तथा वंशानु गुणको कारणले पनि होला । परीक्षणको दायरा धेरै साँघुरो भएकाले रोग लुकेर बसिरहेको अवस्था पनि हुन सक्ने सम्भावना छ ।
७) नेपालको अर्थ व्यवस्था त्यसै त संघीयता कार्यान्वयनका सिलसिलामा अनावश्यक प्रदेशका लफडाहरूले बजेटको सत्यानाश भएको थियो अहिले झन् यो महामारीका अवस्थामा के ती प्रदेश देशका लागि घाँडा सावित भएनन् र ?
– प्रदेश र जिल्लाको काम त अब के छ र ? आर्थिक भार बढाउने बिकामे निकायहरू भङ्ग गर्नु राम्रो ।
८) यो महामारीलाई यहाँ कुन रूपमा लिनु हुन्छ ? कतिले त विना हातहतियार लडिएको ‘तेस्रो विश्वयुद्ध’ सम्म पनि भन्न भ्याएका छन् । के बास्तवमा यो सुपरपावरहरूका बीच ‘को फष्ट’ हुने भन्ने लडाइँ नै हो त ?
– एक किसिमले सोच्दा यो त्यस्तै जुँगेहरूको लडाइँ हो कि जस्तो नलाग्ने होइन । तर यति साह्रो त नगर्नु पर्ने हो । कसैको कुनै आविष्कारजन्य त्रुटिले यस्तो भएको पनि हुन सक्छ । बाँचिएछ भने यसको जवाफ भविष्यले पक्कै दिने छ ।
९) अब यो कोरोनाको अन्त्य पछि ‘कोरोना अघि’ र ‘कोरोना पछि’ भन्ने मानकको विकास हुुन्छ भनेर केही मानिसहरू अहिलेदेखि नै चिच्याउन थालिसके के यो कु्रा साँचो हो त ?
– अर्थ, शिक्षा, साहित्य, प्रविधि, औषधिजस्ता हरेक क्षेत्रमा कोरोना अघि र पछिको मानक त अवश्य बन्छ नै ।
१०) यो संक्रमणले संसारको मसिहा भनिने अमेरिकालाई नै किन यति आपतमा पा¥याहोला ? प्लिज गतिलोसँग निर्मम ढंगले विश्लेषण गरिदिनुहोस् न ।
– अमेरिकाको दादागिरीलाई त यसले चकनाचुर नै पारिदियो । खै ! त त्यहाँको प्रविधि र औषधि ? पर्दा त अमेरिकाले पनि केही गर्न नसक्ने कुरा विश्वसामु घामजत्तिकै छर्लङ्ग भयो त । सत्य कुराको वकालत गर्ने विश्व स्वास्थ्य संगठनमाथि धावा बोल्नु अमेरिकाको कायरता हो । अहिले आएर बुझियो ः ‘अमेरिका त आखिर बोइलर कुखुरो नै पो रहेछ ।’
११) संसारमा महामारीको शृङ्खला केकस्ता रहेका छन् ? तपाईंलाई यो नै त्यस्तो महामारी हो जो पहिलो र अन्तिम पनि हुन सक्छ जस्तो लाग्छ कि लाग्दैन ?
– महामारी त शृङ्खलाबद्ध रूपमै आइरहेका छन् । तर यो अलिक मात्र हैन निकै भयावह् महात्रासदी र गम्भीर रहस्यमय हुन गयो । यही नै अन्तिम होला जस्तो मलाई लाग्दैन । हामीले भोग्न बाँकी महामारीहरू अझै आउलान् जस्ता लाग्छन् ।
१२) कोरोना कहरपछि नेपालको आर्थिक, सामाजिक, राजनीतिक, धार्मिक र शैक्षिक स्थिति कस्तो भएर जाने संभावना आंकलन गर्नु भएको छ यहाँले ?
– नेपालमा यी सबै क्षेत्रमा ठूलो गिरावट आउने पक्का हो । यो क्षतिको खाडल पुर्न नेपाललाई दसकौँ लाग्न सक्छ र तपाईँले भनेका क्षेत्रहरूमा व्यापक परिवर्तन पनि हुने छ ।
१३) अहिले आएर यो भाइरस अमेरिकाका एक जानीमानी प्रोफेसरले चीनको बुहान युनिभर्सिटीमा गएर पैसा लिएर बनाएको भन्ने पनि समाचार अनलाइनहरूमा देखिनथालेका छन् । के यो भाइरस मानवनिर्मित जैविक हतियार नै हो त ? फेरि अमेरिकी प्रोफेसर र चीनको विश्वविद्यालय यस्ता कन्टोभर्सी समाचार के फेक नै हुन् ? यहाँको भित्री मनले चाहिँ के भन्छ ?
– खै ! यस्तो कुरा त फेक नै जस्तो लाग्छ मलाई त । यदि यो मानवनिर्मित जैविक हतियार नै हो भने अत्यन्तै दुर्भाग्य मात्र हैन, खतराकै सङ्केत हो जैविक विश्वयुद्धको शुरूआत ।
१४) जैविकहतियारहरूको प्रयोग गरेर संसारका महाशक्तिहरू एकापसमा को ठूलो भन्ने अहम्वादी रोगले अघि नै बढ्या हुन त ?
– यो पुष्टि गर्ने अहिले नै कुनै आधार छैन । तर निकट भविष्यमै सत्य कुरा ज्ञात हुनेछ ।
१५) यो कोरोना महामारीको पटाक्षेप कसरी होओस् भन्ने कामना गर्नु हुन्छ यहाँ ?
– कोरोना महामारीको पटाक्षेप भएर मात्र के गर्नु ? यो भन्दा बढी क्षति नगरी यसको पूर्ण अन्त्य यही अवस्थामा प्राकृतिकरूपमै भैदिए हुन्थ्यो भन्ने मेरो कामना हो ।
६५) नेपालमा भुइँचालो जान्छ केही स्वनामधन्य बुद्धिजीवीहरू ‘भूकम्पविद्’ बनेर निस्किन्छन् र नेपालीहरूलाई ताई न तुईको अर्ती बुद्धि दिन्छन् अनि फेरि विश्वव्यापी कोरानाको महामारी नेपालमा पनि शुरू हुन्छ यसबेला पनि अर्काथरी स्वघोषित बुद्धिजीवीहरू ‘कोरोना विशेषज्ञ’ बनेर निस्किन्छन् । के हो यो नेपालीहरूको मानसिकता ? कि नेपालीहरूको खास काम नै नभएर हो कि ?
– बाठो पल्टेर जान्ने हुनुपर्ने हामी नेपालीहरूको बानी नै हो । कपोलकल्पित भूmट्टा कुरा गर्नमा माहीर नै छौँ हामी नेपालीहरू । अरूको त के कुरा स्वास्थ्य क्षेत्रका डाक्टरहरू नै धामीपाराले औषधि लेख्छन् यहाँ ।
१७) विश्व अर्थतन्त्र अबका दिनमा के हुन्छ ? सबै पाटालाई सूक्ष्म रूपले केलाइदिनुहोस् न ।
– सूक्ष्मरूपले त अर्थशास्त्रीहरूले केलाउलान् । बेरोजगारी र महङ्गी बढेर विश्व अर्थतन्त्र अबका दिनमा तहसनहस होला जस्तो मलाई लाग्छ । नेपाल जस्ता देशहरूमा त भोकमरीको पनि समस्या हुन सक्छ ।
१८) यो बास्तवमा मानवनिर्मित जैविक हतियार नै हो भने यसले आगामी दिनमा के सङ्केत दिन खोज्या हो ?
– यदि त्यस्तै हो भने मान्नुस् आधुनिक तेस्रो विश्वयुद्धको प्रारम्भ भयो अब । विज्ञान र प्रविधिको चरम दुरूपयोग पनि हो यो । धर्मशास्त्रले भने अनुसार कलियुगको अन्त्य भएर सत्ययुग फर्कने सङ्केत त होइन कतै ?
१९) संसारका २०८ देशहरूमा यो फैलिई सक्दा पनि भुटान र तुर्कमेनिस्तान जस्ता केही देशमा यो संक्रमण नफैलिनुको रहस्य के होला ?
– यो कुरा अलिक अनौठै छ । कोरोना संक्रमित संवाहकहरू यी देशमा नछिरेर प्रशारण हुन नपाएको हुनुपर्छ मेरो विचारमा । यी देशले रोग लुकाएको त होइन होला । पैmलावटको क्रम क्रमशः बढिरहेकाले त्यता नपुग्ला भन्ने पनि ठाउँ रहेन ।
२०) के पृथ्वीबाट मानव अस्तित्व लोप नै हुन लाग्या हो त ?
– यस्तो कुरामा ल्याप्चे लगाउनु अहिल्यै अलिक हतारको निर्णय होला । पूर्ण लोप त होइन, मानव छाँट्ने काम पक्कै हुँदै जाला कि ।
२१) यो वार्तामा हामीले सोध्न छुटाएका तर तपाईंले भन्नै पर्ने केही प्रसङ्गादि भए कृपया उल्लेख गरिदिनुहोस् न ।
– लकडाउनको यो बन्दी जीवनमा आफ्ना कुरा यसरी राख्ने मौका दिनु भएकोमा धन्यवाद् । मनमा लागेका हाइपोथेसिस कुरा मात्र मैले यहाँ राख्ने प्रयास गरेको हूँ ।
Rambikram Thapa Ram Bikram Thapa

Photos from नन्दलाल आचार्य's post

[03/25/20]   स्रोतकथा ‘हम त जनी जात छि’ को उत्तरकथा ‘आली’
–नन्दलाल आचार्य
(नेपाली साहित्य फाँटमा विशेषतः आख्यान विधामा दर्बिलो पाइला टेकेका प्रौढ चिन्तनका धनी राममणि पोखरेलले डेढ दर्जन कृति साहित्य मन्दिरमा अर्पण गरिसकेका छन् । गरिव र निमुखाहरू वर्गप्रति सहानुभूति राख्दै उनले बेजोड कथा लेखेका छन् । तराई मधेस केन्द्रित कथा लेखनमा समेत रुचि राख्ने पोखरेल यथार्थवादी चिन्तनका सफल प्रयोक्ता हुन् ।

भाषा नेपाली भए पनि शीर्षक मैथिलीमा जुराइएको यौन विषयक ‘हम त जनी जाइत छि’ कथामा बद्रीनाथ, बद्रीमाया, अमिना, रामशिव, लखन, लड्डुवती मुख्य पात्र हुन् । त्यसमा पनि लखन खलपात्र हो । उसले नै कथामा द्वन्द्व सिर्जना गर्ने काम गरेको छ । ऊ जस्ता धेरै पात्रहरू समाजमा भिन्नभिन्न अनुहारमा रहेका छन् । कथामा लखनले आफ्नी जेठी बुहारी अमिनासँग अबैध यौन सम्बन्ध राख्ने गरेको छ । अमिना आजित हुन्छे र सासू लड्डुवती र पति रामशिवसँग गुनासो राख्छे । उनीहरू समस्या सुल्झाउन सक्तैनन् या नि कठोर कदम चाल्न चाहँदैनन् । ६० वर्षे लखनको बुहारीसँग सुत्ने बानी छुट्दैन । ऊ आफ्ना मालिकमालिक्नी बद्रीनाथ र बद्रीमायाको शरणमा जान्छे । एक रात उतै विताउँछे । यता ससुरो लखन रुष्ट हुन्छ । र,

उनले लेखेको त्यही ‘हम त जनी जाइत छि’ कथालाई स्रोत कथा मानी सोही कथाका पात्रहरूको उपयोग गरेर प्रस्तुत कथा उत्तरकथाको रूपमा पुनर्सिर्जन गर्न खोजिएको छ । –नलाआ)

sharadamonthly.com

**कथा प्रकाशित गर्ने पत्रिकाहरूको इमेल (ठेगाना)**

यस अन्तर्गत कथा प्रकाशित गर्ने पत्रिकाहरूको इमेल (ठेगाना) दिने प्रयत्न गरिएको छ | कृपया तपाईंलाई पनि कथा प्रकाशित गर्ने कुनै पत्रिकाहरूको इमेल (ठेगाना) थाहा भए 'कमेन्ट'मा गएर जानकारी गराउनुहोस् | म त्यसलाई माथि 'इडिट' गरेर समावेश गर्नेछु | साथै, अरू पनि पत्रिकाहरूको इमेल (ठेगाना) जानकारी हुँदै आए अनुसार दिंदै जानेछु | यसबाट कथाकारहरूलाई आफ्ना कथा पत्रिकामा प्रेषित गर्न सहज हुने अपेक्षा राखेको व्यहोरा अनुरोध छ |

१.मधुपर्क (गोरखापत्र संस्थान, धर्मपथ, काठमाडौँबाट प्रकाशित)को इमेल : [email protected]

२.गरिमा (साझाप्रकाशन, पुल्चोक, ललितपुरबाट प्रकाशित)को इमेल : [email protected]

३.'स्वर्णगजुर' त्रैमासिक (भक्तपुर साहित्यिक समाजको प्रकाशन)को इमेल : [email protected]

४.'नेपाल' राष्ट्रिय साप्ताहिक (कान्तिपुर दैनिकको सह-प्रकाशन)को इमेल : [email protected]

५.'चरैवेति' साहित्यिक त्रैमासिक
ठेगाना : c/o एलबी क्षेत्री, भरतपुर-१३, कैलाशनगर (कविडाँडा), चितवन
फोन : ०५६-५२६४८४, ५९२३८४, मो.९८५५०६१४८४, ९८५५०६१६६१
इमेल : [email protected], [email protected]

६.'कान्तिपुर' दैनिकको शनिवारीय ‘काेसेली’को इमेल : [email protected]

७.'नागरिक' दैनिकको शनिवारीय 'अक्षर'को इमेल : [email protected]

८.'गोरखापत्र' दैनिकको शनिवारीय परिशिष्ट अंक 'शनिवार'को इमेल : [email protected] (मिति २०७२ फागुन १५ गतेको 'शनिवार'मा प्रकाशित सूचनाबाट)

९.'अन्नपूर्ण पोस्ट'को शनिवारीय 'फूर्सद'का लागि, इमेल : [email protected]

१०.'शारदा' मासिकको लागि इमेल : [email protected], [email protected]
वेब साइट : sharadamonthly.com

११.'रचना' दुई महिने साहित्यिक प्रकाशनका लागि इमेल : [email protected],
web: http://www.khasskhass.com

१२.'शब्द-संयोजन' मासिक साहित्यिक प्रकाशन (साहित्य सन्ध्याका लागि प्रकाशक/संरक्षक : वासुदेव अधिकारी)को इमेल : [email protected], website: www.shabdasamyojan.com

१३.'जनमत' साहित्यिक मासिक (प्रधान सम्पादक: मोहन दुवाल)को इमेल : [email protected], [email protected]

१४.'कल्पतरू' द्वैमासिक (कार्यकारी सम्पादक: गोकुल अधिकारी)को इमेल : [email protected], [email protected]

१५.'सुलेख' साहित्यिक मासिक (प्रकाशक : सुरभी साहित्य प्रतिष्ठान, काठमाडौँ)को इमेल : [email protected]

१६)'नव प्रज्ञापन' (सम्पादक/प्रकाशक नवराज रिजाल Nawaraj Rijal) साहित्यिक पत्रिकाको इमेल : [email protected]

१७)'शब्दाङकुर', साहित्यि प्रधान मासिक (प्रधान सम्पादक : धीरकुमार श्रेष्ठ)को इमेल : [email protected]

१८)अभिव्यक्ति, दुई महिने साहित्यिक पत्रिका (प्रधान सम्पादक : नगेन्द्रराज शर्मा Nagendra Raj Sharma, Nagendra Raj Sharma)
ईमेल : [email protected]
वेभ : www.abhibyakti.tk
अभिव्यक्ति कार्यालय : अभिव्यक्ति परिसर,
गौरीनगर, पम्बु मार्ग, चाबेल, कामपा- ८, फोन : ४४७२६३७ |

१९)हिमाली गुराँस, द्वैमासिक (सम्पादक/प्रकाशक : खिमानन्द पोखरेल Khimananda Pokharel)
ईमेल : [email protected]
पत्राचार : हिमाली गुराँस, पो.ब.न.२५२२३,काठमाडौँ | फोन : ०१-४२८२२५३

२०)वैजयन्ती, विधाकेन्द्रित साहित्यिक पत्रिका (प्रधान सम्पादक : ठाकुर शर्मा भण्डारी Thakur Sharma, प्रकाशक : शब्दार्थ प्रकाशन, चाबेल, काठमाडौँ)
ईमेल : [email protected], [email protected], [email protected]
web : http://nepalipublisher.com, http://shabdarthaprakashan.com

२१)ने.प्र.प्र.बाट प्रकाशित हुने 'समकालीन साहित्य' पत्रिका ।
कार्यकारी सम्पादक : डा.पुष्करराज भट्टको ईमेल :
[email protected]

२२)कपन बानेश्वर साहित्यिक साप्ताहिक [email protected] gmail.com

२३)शिवपुरी सन्देश साहित्यिक त्रैमासिक (शिवपुरी साहित्य समाजको तर्फबाट प्रधान सम्पादक तथा प्रकाशक वियोगी बुढाथोकी Biyogi Budhathoki)
ईमेल : [email protected]

२४) शमी साहित्यिक मासिक पत्रिका (मिति २०७६ साउन २४ मा प्रथम अङ्क विमोचन भई शुभारम्भ भएको)
संरक्षक : डोलिन्द्र प्रसाद शर्मा Dolindra Pd Sharma
प्रधान सम्पादक : प्रदीप नेपाल Pradip Nepal
सम्पादक : लव गाउँले
प्रकाशक : शमी साहित्य प्रतिष्ठान, अनामनगर, काठमाडौं ।
ईमेल : [email protected]
Website : www.shamisahitya.org.np

२५)गोलसिमल मासिक लालबन्दी,सर्लाही ईमेल : [email protected]

२६)भानु नेपाली साहित्यिक मासिक, चावहिल । संस्थापक, सम्पादक : भवानी घिमिरे, हालको सम्पादक : रमेश शुभेच्छु लुँईटेल ।
ईमेल : [email protected] .com वा, [email protected]

२७)[email protected] प्रधान सम्पादक उमेश पाण्डे

sharadamonthly.com

Photos from नन्दलाल आचार्य's post

[02/06/20]   जंगलमा एउटा काग बस्दथ्यो । ऊ निकै खुसी थियो । यत्तिकैमा एकदिन उसले एउटा सेतो हाँस देख्यो । हाँसलाई नजिकबाट नियाल्दै उसले सोच्यो, ‘यो हाँस कति सेतो छ, तर म यस्तो कालो । यो त संसारकै सबैभन्दा खुसी र सुन्दर चरा होला ।’ उसले हाँसलाई भेटेर यो कुरा सुनायो ।

कागको कुरा सुनिसकेपछि हाँसले भन्यो, ‘जबसम्म दुई रंगवाला सुगा देखेको थिइन, त्यति बेलासम्म त मलाई पनि म नै संसारको सबैभन्दा खुसी र सुन्दर छु, जस्तो लाग्दथ्यो । तर अहिले मलाई लाग्छ, त्यही सुगा संसारकै सबैभन्दा खुसी सुन्दर चरा हो ।’ त्यसपछि कागले सुगालाई पनि भेट्ने निश्चय गर्‍यो ।

सुगाको नजिक गएर उसले भन्यो, ‘तिमी त कति खुसी होलाउ है ! सायद संसारकै सबैभन्दा सुन्दर र खुसी रहने पन्छी ।’ त्यसपछि सुगाले भन्यो, ‘मयूरलाई देख्नुअघि त म पनि यस्तै सोच्दथेँ । हरेक दिन खुसीसाथ बित्दथ्यो र सुखी पनि थिएँ । तर जब मयूरलाई देखेँ, त्यसपछि लाग्यो, ‘जाबो दुईवटा रंग भएको म त के सुन्दर ! सुन्दर त त्यो मयूर हो, जससँग दर्जनौँ रंगहरु छ । कति खुसी होला मयूर !’

सुगाको कुरा सुनिसकेपछि कागले मयूरलाई पनि भेट्न चाह्यो । मयूरलाई भेट्ने उद्देश्यले ऊ नजिकैको चिडियाघरमा पुग्यो । मयूरलाई हेर्न त्यहाँ सयौँ मानिसहरु झुम्मिएका थिए । देख्दा पनि निकै सुन्दर थियो त्यो मयूर । कागले एकछिन चुपचाप बसेर सबै गतिविधि नियाल्यो । मानिसहरु गइसकेपछि ऊ मयूरको नजिक गयो ।

अनि भन्यो, ‘तिमी त कति सुन्दर छौ । यति धेरै रंग तिम्रो शरीरमा छ । तिमीलाई देख्ने जो कोही पनि मोहित् हुन्छन् । कति खुसी छौ होला है ?’ मयूर बोल्यो, ‘मलाई हमेशा लाग्थ्यो म नै संसारको सबैभन्दा खुसी र सुन्दर पन्छी हुँ । तर पछि महसुस भयो, मेरो यही सुन्दरताको कारण नै चिडियाघरमा थुनिएको छु ।

मैले यो चिडियाघरलाई निकै ध्यानपूर्वक नियालेँ । म जस्तै अन्य धेरै सुन्दर पन्छीहरु यहाँ थुनिएका रहेछन् । तर कौवालाई कतै देखिन । माथितिर हेरेँ कौवाहरु आफ्नै संसारमा मस्त थिए । जता मन लाथ्यो त्यतै पुग्थे, जे मन लाग्यो त्यही खान्थे ! त्यसपछि आजभोलि मेरो दिमागमा एउटा कुरा घुमिरहन्छ, ‘यदि म पनि कौवा भएर जन्मिएको थिएँ भने कति खुसी हुन्थेँ होला !’

मयूरको कुरा सुनिसकेपछि कौवाले निश्चय गर्‍यो, ‘म नै सबैभन्दा खुसी रहने प्राणी हुँ ।’ त्यसपछि खुसी हुँदै फर्किएको कौवाले कहिले अरुसँग आफूलाई तुलना गरेन । अनि पहिलेजस्तै सुखसाथ बस्न थाल्यो ।

सन्देश:

यो कथाले निकै राम्रो शिक्षा दिएको छ । कौवा सोच्थ्यो हाँस सबैभन्दा खुसी छ, हाँसलाई लाग्थ्यो म त के हो र त्यो सुगा पो खुसी छ, उता सुगा मयूरको सुन्दरता देखेर मोहित थियो ।

उसलाई मयूर नै सबैभन्दा खुसी छ जस्तो लाग्थ्यो । तर मयूरको नजरमा कौवा सबैभन्दा खुसी थियो । यसबाट के प्रस्ट हुन्छ भने अरुसँगको तुलनाले आफूलाई सधैँ दु:खी तुल्याउँछ । त्यसैले आफूसँग जे छ त्यसमा खुसी हुन सिक्नुहोस् । सारा समस्या र पीडाहरु विस्तारै हल हुँदै जानेछन् ।

Related Posts

[01/24/20]   साहित्यको हरियाली राजधानी बन्दै राजविराज

नन्दलाल आचार्य

साहित्यको रेगिस्थान ठानिने सप्तरी जिल्लामा पनि प्रशस्त साहित्य रहेको छ तर लेखिएको भने कमै छ । यहाँ त साहित्यिक खुराकको खानी नै रहेको छ । किनभने यहीँको भावभूमिमा टुकुटुकु हिँड्दै देवेन्द्र मिश्र, भोला झा, देवकरण माझी, विक्रमश्री, धीरकुमार श्रेष्ठ, राजेश विद्रोही, करुणा झा, किरण झा, पार्वती राउतहरू माथिल्लो कोटिमा पुगिसकेका छन् । राष्ट्रिय पहिचान बोकेका भुवनहरि कोइराला, गीता निरौला, विनोद सुवेदी, मञ्जु श्रेष्ठ, इन्द्र थापा, खिलानाथ गौतम, डिल्लीराम खतिवडाजस्ता नेपाली भाषाका सिद्धहस्त व्यक्तिहरूले सप्तरीलाई साहित्य–भाषाका दृष्टिले श्रृङ्गारपटार गरिरहेकै छन् । साङ्गीतक क्षेत्रमा मलेठका सत्यदेव यादव, डाढाका कुमार बब्लु, बसानपट्टीका वीरेन्द्र सप्तरीया, शैलेन्द्र विश्वकर्मा, कल्याणपुरका मायानन्द विश्वकर्मा, राजविराजका राजेश्वरप्रसाद साहहरूले जिल्लाको रथ हाँकिरहेका छन् । उसो त पत्रकारिता जगत्बाट श्यामसुन्दर यादव, श्रवण देव, राजेश झा, वैद्यनाथ यादव, सुधा देव, राजु विश्वकर्मा, देवनारायण यादव, जितेन्द्र झा जितु, अम्बिका दाहाल, माला कर्ण, नवीन गुप्ताहरूजस्ता दर्जनौँ युवा पत्रकारहरूले जीवनै यसै क्षेत्रमा व्यतित गरिरहेका छन् । त्यसो त शिशुप्रसाद देवकोटा, शिवहरि भट्टराई, व्यासशंकर उपाध्याय, बैद्यनाथ झा, अनिलकुमार अनल, मुरलीप्रसाद यादव, भोलारमण उप्रेती, सुरेन्द्र गुप्ता, धीरेन्द्र साह, देवराम यादव, मनोहर पोखरेल, प्रकाश खतिवडा, सतिस दत्तहरूजस्ता प्रौढ र अग्रज पुस्ताले निर्माण गरेको इतिहास यत्ति चाँडो भुल्न मिल्दैन । तिलाठीका सुधानन्द झा, वीरपुरका देवेन्द्र मिश्र, धनराज कम्पनीका स्व. बुधुरलाल जोकर, दुर्गीलाल विश्वकर्मा, विन्दीलाल विश्वकर्मा, सकरपुराका भूषण सिंह ‘भवर’, मलेखपुरका महेन्द्र मण्डल ‘वनवारी’, शम्भुश्री, बनौलीका देवकरण माझी, खुरहुरियाका डा. शिवशंकर यादव, श्यामसुन्दर यादव, कविलासाका रवेन्द्र मडर ‘रवि’, राजविराजका मीना ठाकुर, विद्या मिश्रा ‘भारती’, स्वतन्त्र विकास, गजेन्द्र माझी, ब्रह्मपुर मा.वि.का शिक्षक सागर वीर कडारी, खुरचुहियाका रामदेव चौधरी ‘अजनबी’, अशोक झा ‘सन्तोष’, महदेवाका सुजितकुमार राउत, हनुमान माझी, घोघिदाहाका घुरन चौधरी, मनोज तिवारी, पवन सायवाल, मुक्तार आलमहरूले समेत निरन्तर जसो गीतहरू लेखेर सप्तरीको स्थान उच्च तुल्याएका छन् । त्यसै गरी राजविराजकी मञ्जु श्रेष्ठ, साधना झा, बच्ची मिश्रा, करुणा झा, पार्वती राउत, कमला भंसाली, विवेकानन्द झा, बनैनियाका आनन्द झा ‘अग्निहोत्री टुहुरे’, मौवाका आयुषी झा, कमलेश झा, रूपनगरका भोजराज रेग्मी ‘मार्शेली’, लक्ष्मी रिजाल, भक्ति लामिछाने, कृष्ण तिमिल्सिना, कविलासाका अरविन्दकुमार यादव, लिटिल फ्लावर मा.वि., राजविराज मोडेल क्याम्पस र वर्ल्डभिजन क्याम्पसमा शिक्षणरत नन्दलाल आचार्य आदिले गीत, कविता, गजल लेखनमा विशेष सक्रियता देखाउँदै आएका छन् । राष्ट्रिय चिन्तनलाई समेत गम्भीरताका साथ आत्मसात् गर्दै यहाँ सयौँ सर्जकहरू भित्रभित्रै दबेर बसेको पाएको छु ।

चित्रकलाका क्षेत्रमा भने राजविराजका गोविन्द आजाद, भुवनेश्वर राउत, हरिपुरका प्रमोदकुमार वि.क., बनरझुलाका दुर्गानन्द चौधरी, रामानन्द चौधरी, हनुमाननगरका हरिओम मेहेता, मोहनपुरका जयराम वि.क., भङ्गाहाका हरि वि.क. आदिले सप्तरी जिल्लाको चित्रकला क्षेत्रमा गौरवशाली स्थान ओगटेका छन् । यी चित्रकारहरू व्यवसायिक आर्टस् र फाइन आर्टस् दुवै क्षेत्रमा सक्रिय छन् । तीमध्ये पनि हरिपुरका प्रमोदकुमार वि.क. चाहिँ फाइन आर्टस् क्षेत्रमा अग्रस्थानमा छन् । त्यसो त प्रमोदकुमार वि.क., दुर्गानन्द चौधरी, हरिओम मेहेताहरू काठमाडौँ स्थित ललितकला क्याम्पस र सिर्जना कलेज अफ फाइन आर्टस्मा अध्ययनरत् समेत छन् । यी चित्रकारहरूले नेपाल र भारतका विभिन्न स्थानहरूमा सोलो (एकल) र संयुक्तरूपमा चित्रकला प्रर्दशनी गराइसकेका छन् । गाँस, वास र कपासको मुख्य माध्यम चित्रकारितालाई नै बनाएर जीवनरथ हाँकिरहेकाहरूको सङ्ख्या समेत उल्लेखनीय छ । मैथिल नारीहरू सर्जक बनेर सिर्जना गर्ने मिथिला चित्रकला त नेपालीहरूको मौलिक सांस्कृतिक सम्पदा बनेको छ । विश्व माझ नेपालीलाई चिनाउने एउटा अनुपम कडी बनेको छ । मूर्तिकलाका क्षेत्रमा राजविराजलाई कार्य क्षेत्र बनाई कार्यरत् तापस पाल, कञ्चिराका सिम्रिकलाल चौधरी, ज्ञानबहादुर चौधरी, इन्द्रदेव वि.क., हरिपुरका नागेन्द्र वि.क. आदिले सप्तरी जिल्लाको मूर्तिकारिताको रथ हाँकिरहेका छन् । विशेषतः सहिदहरूको शालिक, धार्मिक मूर्ति, वरिष्ठ व्यक्तिहरूको प्रतिमा, कार्टुन मूर्ति, चेतनामूलक मूर्ति निर्माण क्षेत्रमा सप्तरीका मूर्तिकारहरूले आ–आफ्नो प्रतिभा देखाइरहेका छन् । यहाँ धार्मिक पर्वहरूमा देवीदेवताहरूका मूर्तिहरूको माग अत्यधिक रहेको पाइन्छ । नेपालको मिथिलाञ्चल कला–संस्कृति, रहनसहन, पर्व मेलामा धनी छ । नेपालीहरूको सांस्कृतिक सम्पत्तिको ठूलो हिस्सा ओगटेको छ ।

दुई सयौं भानु जयन्तीको पुनित उपलक्ष्यमा राजविराजमा साहित्यिक गोष्ठी सम्पन्न भयो । विश्व नारी नेपाली साहित्य समाज, सप्तरी र सामुदायिक सेवा केन्द्र, राजविराजको संयुक्त आयोजनामा उक्त गोष्ठी भएको थियो ।

सामुदायिक सेवा केन्द्रका अध्यक्ष कुमार पाठकको अध्यक्षता तथा नेपाली साहित्य समाजकी सगरमाथा अञ्चल स्तरीय उपाध्यक्ष करुणा झाको प्रमुख आतिथ्य रहेको कार्यक्रममा समाजकी जिल्ला कोषाध्यक्ष पूनम पोखरेलद्वारा स्वागत मन्तव्य व्यक्त गरिएको थियो । पार्वती राउत, बिमला देव, नन्दलाल आचार्य, सुरेन्द्र गुप्ता, गीता निरौला, बीरेन्द्र साह, श्यामसुन्दर यादव, देवकरण माझी, मञ्जु श्रेष्ठ, हितनारायणलाल दास, करुणा झा, साधना झा, कुमार पाठकलगायतका साहित्यिक सर्जक तथा अनुरागीहरूले आदिकवि भानुभक्त आचार्यको साहित्यमा गौरवशाली योगदान रहेको विशद् चर्चा गर्दै आ–आफ्ना रचनाहरू वाचन गरेका थिए ।

कार्यक्रममा नन्दलाल आचार्य र श्यामसुन्दर यादव समीक्षक रहेका थिए भने उद्घोषण अम्बिका दाहालले गरेकी थिइन् । समाजकी सप्तरी जिल्ला अध्यक्ष समेत रहेकी पार्वती राउतले प्रत्येक महिनाको अन्तिम शनिबार साहित्यिक गोष्ठी आयोजना गर्ने योजना सुनाउँदै कार्यक्रममा वाचन भएका रचनाहरू समेटेर वार्षिक साहित्यिक अङ्क प्रकाशन गरिने जानकारी गराएकी थिइन् । कार्यक्रमका अध्यक्ष कुमार पाठकले श्रावण महिनाको अन्तिम शनिबार श्रृङ्गार रस प्रधान रचनाहरू वाचन हुने भएकोले सोहीबमोजिमका रचनाहरू तयार पारेर निर्धारित समयमा कार्यक्रममा सहभागी हुन आग्रह गरेका थिए । उनले प्रत्येक महिना भिन्न–भिन्न रस प्रधान रचनाहरू वाचन हुने कुरा समेत वताएका थिए । गीता निरौलाले सर्जक सधैं सम्मानित व्यक्ति भएकाले भानुभक्त भानुझैं सदा साहित्याकाशमा झुल्किरहने र उज्यालो छरिरहने विचार व्यक्त गर्दै मुखाग्र रहेका युगसापेक्ष कवितांशहरू सुनाएर सहभागीहरूलाई मन्त्रमुग्ध पारेकी थिइन् । साहित्य सिर्जनाले समाजको समुन्नतिमा कोशेढुङ्गाको काम गरिरहेको अनुभूति समेट्दै कामहरू थाँती राखेरै भए पनि यस खाले कार्यक्रममा सहभागी हुनुपर्ने कुरामा पूनम पोखरेलले जोड दिएकी थिइन् ।

त्यसैगरी भूगोलको एकिकरणका नेतृत्वकर्ता पृथ्वीनारायण शाह भए पनि भाषिक एकिकरणद्वारा नेपाली जनतालाई एकताको सूत्रमा उन्ने महान् सर्जक भानुभक्त आचार्य नै रहेको विचार नन्दलाल आचार्यले व्यक्त गरेका थिए । भावनालाई भाषाले तगारो हाल्न नसक्ने भएकोले आफूलाई सजिलो र सहज लाग्ने भाषामा भावना पस्कन सकिने वातावरण साहित्यिक कार्यक्रममा हुनुपर्ने धारणा अम्बिका दाहालको थियो । एनजीओ/आइएनजीओ तथा अन्य राजनैतिक दलहरूका कार्यक्रमले निरस पार्ने तर साहित्यिक कार्यक्रमले सहभागीहरूमा उत्साह थपी ऊर्जावान् बनाउने अनुभव सुनाउँदै करुणा झाले साहित्यकारहरूको कुनै लिङ्ग, जाति, धर्म, भूगोल र अन्य बन्धन नहुने हुनाले जुनसुकै भाषाका साहित्यकार पनि सबैका लागि र सधैंका लागि उत्तिक्कै पुजनीय रहने विचार व्यक्त गरेकी थिइन् । राजविराज नगरीमा नियमित साहित्यिक कार्यक्रमहरू भइरहेमा नयाँ/पुराना सर्जकहरूले प्लेटफर्म पाउन सक्ने धारणा राख्दै अग्रज सर्जकको सम्मान गर्न सकेमा नै साहित्यिक माहोल तयार हुने र समाजलाई अग्रदिशा दिन सकिने विचार सुरेन्द्र गुप्ताको थियो । समाज सेवाको अर्को रूप नै साहित्य सेवा रहेको ठहर गर्दै मञ्जु श्रेष्ठले साहित्यिक जमघट विशुद्ध ज्ञानविज्ञान र सिर्जनाको संवाहक बन्ने गरेको अनुभूति सुनाएकी थिइन् । पचास जना साहित्यानुरागीहरूको जमघट रहेको उक्त कार्यक्रम राजविराजको अफिसर्स क्लवमा पाँच घण्टासम्म चलेको थियो ।

उक्त अवसरमा वाचन गरिएका रचनाहरूको सङ्क्षिप्त समीक्षा प्रस्तुत छ– सर्वप्रथम ‘भनसुनको देश’ नामक कविता कृति साहित्य भण्डारमा समर्पण गरिसकेकी र कथा सङ्ग्रह प्रकाशनमा तन्मन लगाइरहेकी सर्जक पार्वती राउतले टाउको नै मान, सानको अमूल्य अङ्ग भएको जनाउ दिँदै परिस्थितिले टाउको दुखाउने शाश्वत पक्ष ‘म टाउको’ कवितामार्फत् ओकलेकी थिइन् । उनले फुकिफुकीकन कदम सार्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै राजधानीले देश खाएको प्रति आक्रोस पोखेकी थिइन्–

हे आँखा ! सबैको दुःखलाई हेर्ने गर,
हे कान ! सबैको गुनासा सुन्ने गर ।
हे नाक ! सबैको बासना सङ्कलन गर,
हे गिदी ! सबैका लागि बराबरी सोच्ने गर ।

‘मेरो मन’ शीर्षक गीती कवितामा आफ्नो मधुरो स्वरमा कवयित्री विमला देवले प्रकृतिलाई संगिनीका रूपमा दाँजेर उसैसँग लुकामारी खेल्न चाहेको भावना व्यक्त गरेकी थिइन् । मानव नभएको भए विशाल नभमा स्वतन्त्र विचरण गरी अनगिन्ती संगिनीहरू बनाउने भावना सम्प्रेषण गर्दै मधुर स्वर निकालेकी थिइन्–

शून्य विशाल नभमा स्वतन्त्र भई उडी जाऊँ

मन लाग्छ हराउन, आफ्नै मन आँगनको पारी ।

भन्छ मेरो सुन्दर मन, नगर तिमी पागलपन

मानव हौ तिमी धराको उड्छौ कसरी पंक्षीसँग ।

उदयपुर जिल्लामा जन्मेर २०४७ सालदेखि राजविराज (सप्तरी)लाई कर्मक्षेत्र बनाई जीवनरथ हाँकिरहेका र ‘युग उचाल्ने अक्षरकर्मीको अवसान’ (०६७) नामक नाट्यकृति प्रकाशन गरिसकेका तथा कथा, कविता, समीक्षा, निबन्ध विधामा निरन्तर कलम खारिरहेका सर्जक नन्दलाल आचार्यले मुलुकका जल्दाबल्दा समस्याहरूप्रति कटाक्ष गर्दै मधेसलाई हेर्ने दृष्टिकोण बदल्नुपर्ने विचार सहितको ‘मधेसमा बसन्त बहार’ नामक पत्रात्मक निबन्ध प्रस्तुत गर्दै भने– ‘सम्माननीय प्रधानमन्त्रीज्यू ! आशय थुप्रै निस्कन्छन् । चोट दिनेले भोट पाउन्न । चोटको दर्द नमेटिउञ्जेल मनमा आदर जन्मदैन । मनको स्वभाव नै चित्रविचित्रको हुन्छ । सबैलाई सधैँ एकै खाले तुलोमा राखेर हेर्दा इतिहास झुटो बन्दो रहेछ । मन खाने कामको कुरा छाडे निष्पक्षता कहाँ पाइन्छ र ! सधैँ फलामलाई फलामले नै काट्दै आएको छ । बन्दुकलाई बन्दुकले नै पहरा दिँदै आएको छ । फलामका अघि फलाम झुक्दैन, बन्दुकका अघि बन्दुक झुक्दैन । त्यहाँ मानव मन जुट्ने हो भने फलाम पनि रूपान्तरण हुन्छ । बन्दुक पनि थान्को लाग्छ । जहाँ जति बढी द्वन्द्व छ, त्यहाँ त्यत्ति बढी मेल लुकेको छ । मेललाई झेल देख्नु विनासको सूचक हुन्छ । मधेसमा देखिएको मसिनो भावनामा मन कल्पाउने तागत पनि लुकेको पाएको छु । म यहाँ सम्पूर्ण नेपाल र नेपालीकै भोलि देखिरहेको छु । थोरै भए पनि सुनौला फूल फूलिरहेको पाएको छु । मनले मधेसलाई जित्नुपर्छ, बाँकीलाई मधेसीले नै जिताउँछन् भनिरहेछु । थोरै मधेसलाई जितेर त हेर, पूरै मधेसलाई जित्ने मौका स्वतः आउँछ । आजसम्म मधेसलाई हराएर राज भो, हारेकाले जित्न खोजेको मात्र हो । जित्नका लागि त्याग देखाउन पनि सक्नुपर्छ । विना त्यागको जितौरी दुई दिनको मात्र हो । फेरि हार्नकै लागि दुई दिन जित्नु अनिष्ट निम्त्याउनु हो । हार्न नजान्नेले जित्न पनि जान्दैन । जितलाई बचाउँन नसक्नेले हारलाई सहन पनि सक्दैन । सधैँ थिच्न जित्नु परेको छैन । सधैँ विगत विउँझाउन मनासिव पनि छैन । विगतको अध्यायलाई उल्टाएर नपढे नयाँ रोडम्याप पनि पत्ता लाग्दैन । रोडम्याप विनाको काम अँध्यारोमा बन्दुक चलाएझैँ घातक हुन्छ । मनले मधेसीलाई हृदयमा बसाउनुपर्छ । मनले मधेसीलाई नेपालीमा रूपान्तरण गर्नुपर्छ । मन नै नभएकाहरू मधेसमा मह चाट्न आउँछन् । तिनै चटुवाहरूले मधेसलाई मसानघाट बनाए । दानवीर बन्नु परेको छैन, खानी छ यहाँ । दिन परेको छैन, नखोसे भएको छ यहाँ । दयालु मनले रित्तो झोला लिएर आऊ, भरेर लैजाऊ । क्रोधी मन र षडयन्त्रपूर्ण दिमाख लिएर आऊ, मार या मरेर जाऊ । यो पनि हो–भर्ता झोला ल्याऊ, खन्याउने ठाउँ मिल्छ यहाँ । बाँकी दुःखका घर कैँटे बन्दुकहरू स्थूल मनको अघि टिक्न सक्दैन । कैँटेलाई मधेसले नै पाताल भसाउँछ । भरौटेलाई पाखा पार्दिन्छ । मधेस विवेकले ताते चैत्र, बैशाख आउँनै पर्दैन, सधैँ–सधैँ वसन्त बहार रहिरहन्छ । वसन्त फुलिरहन्छ । वसन्त फक्रिरहन्छ । म पनि फुल्छु वनैभरि लालीगुँरास भएर । म पनि फक्रन्छु, मुसहर्नियादेखि चोमोलुङ्मासम्म पुगेर ।’

‘खै ! किन दुख्दैन अब !’ शीर्षकको आफ्नो कवितामा कवि सुरेन्द्र गुप्ताले होससहितको जोसले अघि बढ्नुपर्ने आवश्यकता औल्याउँदै क्रान्ति मैदान खाली गर्न नहुने काव्यात्मक विचार राखेका थिए । भोकका अगाडि सबैले झुक्नुपरेको तीतो सत्यलाई औंल्याउँदै सर्वप्रथम भोकको समाधान हुनुपर्ने आवश्यकता प्रकट गर्ने कविता वाचन गरेका थिए–

भोकको आगोमा सारा आवाज, सबै प्रतिकार डढी सके ।
सारा मर्यादा र सारा संस्कार भोकका अगाडि नतमस्तक भइसके ।
भोकका अगाडि क्रान्तिको कद होचो देखिन थालेको छ,
आदर्श छोटा भएका छन् ।
भए एक तुर्को दाल दिलाई देऊ,
भए एक गाँस भात दिलाई देऊ ।

‘बोल्न देऊ’ शीर्षकको आफ्नो कवितामार्फत् कवि वीरेन्द्र साहले भाषाको कमजोरीले मनमा गुम्सेका भावना सार्वजनिक गर्न नसकेको वास्तविकतालाई अघि सार्दै भावना बाहिर ल्याउन सङ्घर्षरत् रहेको विचार व्यक्त गरेका थिए–

ओठ बोल्न खोज्छ तर थरथराउँछ,
दबिएका आवाज उठ्छ तर लरबराउँछ ।
ए आमा !
मलाई कस्तो समाजमा जन्म दियौ !
बुझ्छु तर बोल्न सक्दिनँ,
भाषाले आवाज अवरुद्ध पार्दिन्छ,
तर, आमा ! हार मान्न जानेको छैन,
सङ्घर्ष गर्न छाडेको छैन ।

मैथिली भाषाको ‘पढि लिख कए बानर भेलियौ’ शीर्षककोे आफ्नो कवितामा कवि श्यामसुन्दर यादवले आम नागरिकको एकनासे पीडालाई सम्बोधन गरेका थिए । उनले लेखपढ गरेका व्यक्तिहरू नै वेरोजगारी भएको र शारीरिक श्रमबाट पन्छेर हिँड्न पुगी परिवारका लागि उचित तवरले भरथेग गर्न नसक्ने गरेको विचारलाई काव्यात्मक रूप दिँदै मधुर वाणी प्रदान गरेका थिए–

पाटी पढलियौ, सिलेट पढलियौ,
करचीक कलमसँ लिखना लिखलियौ,
पत्थरखडी घँसिघँसि लिलार लिखलियौ
गे माय ! पढि–लिख कए बानर भेलियौ ।

बनौला–४, सप्तरी स्थायी ठेगाना भई हाल राजविराज–६ मा बसोबास गर्दै आएका युवा सर्जक देवकरण माझीद्वारा एकल गीती लेखन रहेको ‘पहिलो प्रेम’ नामक नेपाली गीतिक्यासेट चर्चामा छ । हुन त उनी २०६३ सालमै भूपेन्द्र रायमाझीको सङ्गीतसंयोजन र सन्तोषकुमारको स्वरमा रेकर्ड भएको ‘सरस्वती बन्दना’ भजन लेखनसँगै गीत–सङ्गीत क्षेत्रमा हाम फालेका हुन् । त्यसपछि आएर उनी ‘फैसनवाली छौंडी’, ‘प्रेमक डोर’, ‘मुठिया बचत’, ‘सजनी भेल बेइमान’, ‘दिलमे फूल फुलल’जस्ता मैथिली गीतिक्यासेटहरूमा समाविष्ट तीन दर्जनभन्दा बढी गीतका सर्जक बनेका छन् । थारू भाषाको सिनेमा ‘तोहर यादमे’, मैथिली भाषाको सिनेमा ‘सँगे जिबै सँगे मरवै’ जस्ता सिनेमाका गीतहरू पनि उनले लेखिसकेका छन् । ‘सजनी भेल बेइमान’ क्यासेटमा सङ्गीत दिने र केही गीतिक्यासेटका निर्माता समेत बनेका माझी दामको लागि नभई नामको लागि साहित्य र सङ्गीतमा होमिएको बताउँछन् । ‘प्रेमक रिस्ता’ गीतिक्यासेट र ‘माटिक घर’ लघुकथा प्रकाशनमा जुटेका माझीका ‘अमर प्रेम’ र ‘गौरव–गरिमा’ नामक दुई गीत सङ्ग्रहहरू प्रकाशनको लहरमा छन् । उनको ‘हमर मनोरथ’ नामक मैथिली भाषाको गीत/गजल सङ्ग्रह प्रकाशित छ । उनै युवा गीतकारले प्रेमप्रणयको सिलसिलालाई जोड्दै आफ्नो गीतमा विरहव्यथा समेट्ने काम गरेका थिए–

एक्लो जीवन विताऊँ कसरी, तिमीबाट धोका खाएँ,
नयनभरि आँसु हाँसूँ कसरी, चारैतिर बदनाम भएँ ।
हजार चोट छातीभित्र तिमीलाई देखाऊँ कसरी,
आँसुको सागर मेरो आँखाभित्र सुकाऊँ कसरी ।

‘भोकतन्त्र’ शीर्षकमा मुखाग्र कविता वाचन गरेकी कवयित्री मञ्जु श्रेष्ठले शिक्षिका हुँदाको शैक्षिक क्षेत्रको विकृत रूपलाई छर्लङ्ग पार्दै मधुर आवाज दिन भुलेकी थिइनन्–

कस्तो लोकतन्त्र आयो, मनतन्त्र हुने भो,
चिठ नगरी विद्यार्थी पास नहुने भो ।
ज्ञानबुद्धि खोला पारी, कुबुद्धि लिने भो,
कापी कलम पर फाली गाँजा चुरोट खाने भो ।

साझा प्रकाशन, ललितपुरले प्रकाशन गरेको मैथिली भाषाको कविता सङ्ग्रह ‘भगजोगनी’ की कवयित्री करुणा झाले समाजमा देखेको कटु–सत्यलाई काव्यात्मक रूप दिँदै पाखण्डी व्यवहारको भण्डाफोर गर्ने नीति अवलम्बन गर्ने प्रवृतिलाई आत्मसात् गरेकी छिन् । उनको अति लोकप्रिय ‘समय नहि अछि’ शीर्षकको तलको कविताको कार्यक्रममा उच्च मूल्याङ्कन भएको थियो–

समय नहि अछि, समय नहि अछि,
ई बात आइ काल्हि आम बनल
जिनका पुछियौ, समय नहि अछि,
सब कियो आइ काल्हि खास बनल ।

पढबाक लेल समय नहि,
भेटबाक लेल समय नहि
प्रातः काल उठबाक समय नहि
जन्म देनिहार माय बापक लेल समय नहि,
जिनका पुछियौ, समय नहि अछि,
सब कियो आइ काल्हि खास बनल ।

चिन्तके लेल समय नई
मननके लेल समय नई
जिन्दगी के सही ढङ्ग सँ जिबैके समय नहि अछि,
जिनका पुछियौ, समय नहि अछि ।

अपन खुशी बाँट’ के समय नहि
अपन दुःख बाँटै क समय नहि
घरमे आयल अपन अतिथि
सत्कारक बास्ते समय नहि अछि ।

लेकिन हमरा पुरा समय अछि
राति देर तक कम्प्युटर पर बैसबाके
नेट पर चैट करबा के समय अइ
फेसबुक के फेस सँ दोस्ती करबा के समय अछि
मेल आ फिमेल सँ
इमेल सँ विवाह करबाक समय अछि ।

एक दिन समय स्वयं आबि क’
पुछत हमरा अहाँ सँ
अहाँ समय के की केलउ
अहाँ के की भेटल ?
नइ जिलउ, नई दोसर के जिबै देलउ
नइ हंसलउ नई हंसेलउ
नइ जीवनमे ककरो नोर पोछलउ
जीवन समाप्त भ जायत तइयो
कहब समय नहि अछि, सब कियो ।

हिन्दी र मैथिली भाषामा कलम चलाउन पोख्त कवयित्री करुणा झाले मैथिली र हिन्दी दुबै भाषामा करुण भाव भएका कविता वाचन गरी सत्यलाई सधैं अङ्गाल्नुपर्ने र आदर्श बचाएर रहनुपर्ने कुरामा जोड दिएकी थिइन् । ‘वंश’ शीर्षकको मैथिली भाषाको कवितामा कवयित्री झाले छोरा र छोरी बीच हुने भेदभावको समूल नष्ट हुनुपर्ने आशय व्यक्त गरेकी थिइन्–

बेटाके हाथमें होइत अछि, स्वर्गक चाबी,
बेटी त मायबापक गरके फाँसी ।
आबो एहन सोचके जुनि
अपना मोनमें लाबु नई ।
जानकी के अहि पावन भूमिक महिमा,
आँहा घटाबु नई ।

‘चेरीक गाछ’ शीर्षकको भावुक कवितामार्फत् कवयित्री साधना झाले समाजको वाह्य वातावरण हराभरा राखेमा मात्र आन्तरिक परिवेशमा शुद्धिकरण सम्भव हुने विचारलाई काव्यात्मक रूप प्रदान गरेकी थिइन्–

हे पृथ्वीके भार ! तुँ सभ एकबेर जाग,
हमसभ पर्यावरण खिसियाल छी ।
पलाष्टिकक प्रकोपसँ पीडित छी,
दुषित वातावरणके सिकार छी ।

अतः रचना वाचनका दृष्टिले मैथिली, नेपाली र हिन्दी त्रिभाषाको संगम थलो भएको उक्त साहित्यिक गोष्ठीमा आदिकवि भानुभक्त आचार्यको काव्यात्मक कर्मले नेपालीलाई एउटै छातामुनि बसाएको चर्चा भएको थियो । अझ उक्त कार्यक्रममा थारू र नेवारी भाषाका वक्ता/सर्जक समेत उपस्थित भएका भए पनि रचना भने वाचन हुन सकेनन् । जे भए पनि ‘जहाँ पुग्दैनन् रवि त्यहाँ पुग्छन् कवि’ भन्ने आहानले उक्त गोष्ठीमा सार्थकता भेटेको सहभागीहरूले अनुभव गरेका थिए । राजविराज (सप्तरी)लाई साहित्यको रेगिस्थान भन्दै आएको सिलसिलामा मासिक साहित्यिक कार्यक्रम हुने, सहभागी रचनाहरूको सङ्कलन गरी सङ्ग्रह प्रकाशन हुने र मैथिली, नेपाली, थारू र हिन्दी भाषाको बाहुल्यता स्विकारिने निर्णयले रेगिस्थानको आम धारणामा परिवर्तन ल्याउने र यो क्षेत्र पनि साहित्यको हरियाली राजधानी बन्ने निश्चित छ भन्दा अतिशयोक्ति गरेको नठहर्ला ।

–नन्दलाल आचार्य, तपेश्वरी–१, गल्फडिया, उदयपुर, मो.नं. ९८४२८२९२०६/९८१७७२९५६५
हालः– लिटिल फ्लावर उच्च मा. वि., राजविराज–९, सप्तरी ।

Want your school to be the top-listed School/college in Rajbiraj?

Click here to claim your Sponsored Listing.

Videos (show all)

Location

Category

Telephone

Address


PHOKHAREL TOLE
Rajbiraj
OO9779842829206
Other Rajbiraj schools & colleges (show all)
All In One Objective All In One Objective
Rajbiraj, 00977

This is an Objective Program useful for Civil Engineers those who want to face in Public Service Commission Examination (PSC) and many others.

Jugal Akela Jugal Akela
Kajauli-1(Mahdeva)
Rajbiraj, 00977

Rejeshwary English Boarding School - REBS Rejeshwary English Boarding School - REBS
Belhi - 8 , Thilathi
Rajbiraj, 977

This is a page of REBS which is situated at BELHI BHANSAR - 8 which deals with provide education to every children of VDC THILATHI....!!!

Prashuram789 Prashuram789
Rajbiraj
Rajbiraj, 00977

Rajbiraj Academy of Higher Education (RAHE), Rajbiraj Rajbiraj Academy of Higher Education (RAHE), Rajbiraj
Siraha Road
Rajbiraj, 56400

The main thrust of RAHE is to make it a Research-cum-Teaching Institute in Science, Management, Engineering, Medical Sciences, Arts, and Education. RAHE has as objective of producing nationally and internationally competent Manpower.

•• सप्तरी  हाम्रो घर छ, हामीलाई के को डर छ•• •• सप्तरी हाम्रो घर छ, हामीलाई के को डर छ••
RAJBIRAJ
Rajbiraj, 98017715987

♥ WELCOME TO GROUP CHAT PAGE SAPTARI♥. √ Like - √ Share - √ Tag - √ Comments.... "MANAGER":- " SAPTARI ♥ GROUP

Shiva International Boarding Secondary School Shiva International Boarding Secondary School
Nepal
Rajbiraj, 56400

SIBS Educational Academy|Rajbiraj, Saptari(Nepal)

Chhinnamasta Educational Academy Chhinnamasta Educational Academy
Rajbiraj-7, Saptari
Rajbiraj, 00977

CEA is Technical Campus Programme of PCL Nursing Staff Nurse, General Medicine, Diploma In Pharmacy, Medical Lab Technology & other programme

Chhinnamasta Educational Academy & Hospital Pvt. Ltd. Rajbiraj Chhinnamasta Educational Academy & Hospital Pvt. Ltd. Rajbiraj
Rajbiraj Ward No.9,Saptari
Rajbiraj, 0056400

Chhinnamasta Educational Academy & Hospital Pvt. Ltd. Rajbiraj is one of the best college and hospitals in Nepal .

Durga Secondary School Durga Secondary School
Swarna Tole, Rajbiraj-8, Saptary, Nepal
Rajbiraj, 00977

Located at eastern development region of Nepal at Rajbiraj, Saptari Established: 2045 B.S.

Caliber Int'l College Caliber Int'l College
Adalat Road, Beside District POst Office
Rajbiraj, 031

It is a College Offering BBA & B.Ed. courses of Purbanchal University n 10+2 science, Management, Education of HSEB, nepal.

Ramkebal education consultancy Ramkebal education consultancy
Rajbiraj

we give good opportunities study in foreign countries for any faculties like medicine,management and etc.....