Law of Action and Reaction

सानो छँदा स्कूलमा हामीलाई पछि ठूलो काम गर्नुपर्छ, नाम चम्काउनुपर्छ, उडेर चन्द्र छुने उदेश्य लिनुपर्छ भनेर सिकाए । अहिले आएर मलाई feel भएको कुरा के हो भने 'अरूलाई कुनै हानी नोक्सानी नगरीकन आफू खुशी भएर बाँच्न सक्नुपर्छ ।' यो नै सबैभन्दा ठूलो नैतिक शिक्षा हो । खुशी भएर बाँच्नु नै जीवनको उदेश्य हो र सफल जीवन पनि त्यही नै हो ।
अहिले मैले जवाफ खोज्न चाहेको प्रश्न चाहिं के हो भने भ्रममा खुशी पाइन्छ भने भ्रममा बाँच्नु ठीक हो कि होइन ? यसको ठीक जवाफ मसँग छैन, तर यहाँ उल्लेख गर्न योग्य केही प्रसंगहरू चाहीं छन् ।

१. विपश्यनाको सकारात्मक पक्षबारे विशेषत: mysansar.com मा धेरै पढेपछि एकदिन म पनि विपश्यनाको कक्षा लिन्छु भन्ने लागेको थियो । तर पछि म निश्चित भएँ कि त्यो पनि एउटा भ्रम नै हो । १० दिनसम्म मनलाई एकोहोर्याएपछि प्राप्त हुने भ्रम । त्यसपछि विपश्यनाको कक्षा लिने योजना रद्द भयो ।
२. नेपालमा रक्सी धेरै खानेहरूले 'किन रक्सी खाएको' भन्ने प्रश्नको जवाफ बेलाबेलामा दिनुपर्ने हुन्छ । यहाँ चाहीँ 'किन रक्सी नखाएको' भन्ने प्रश्नको जवाफ मैले बेला बेलामा दिनुपर्ने हुन्छ । मैले उनीहरूलाई दिने जवाफ कस्तो हुन्छ भने 'रक्सीले प्राप्त हुने आनन्द भनेको भ्रम मात्र हो, म भ्रममा खुशी हुन चाहन्न' ।
३. नेपालमा रहेको मेरो ७ जनाको संयुक्त परिवारमा बुहारीलाई कोरोनाको लक्षण देखिएपछि isolation बसे । भाई र बुहारी दुबैजनाको test गरीहेर्दा दुबैलाई रोग लागिसकेको रहेछ । भाईलाई त लक्षण पनि थिएन र isolation मा पनि बसेको थिएन, सबैसँग घुलमिल थियो । यो हिसाबले परिवारको सबैलाई भाइरस सरिसक्यो भन्ने भयो । उमेर अलि गैसकेको र शरीरमा अनेक रोगहरू पनि भएकोले बुबाआमा त पहिल्यैदेखि कोरोनासँग त्रसित हुनुहुन्थ्यो । यस्तो अवस्थामा के गर्ने भन्ने निर्णय गर्न गार्हो थियो । अन्तत: बाँकी अरु कसैको test नगर्ने, भाईलाई लक्षण नदेखिएकोले isolation मा पनि नबस्ने र भाईलाई कोरोना लागेको छ भनेर आमालाई थाहा नदिने सल्लाह भयो र त्यस्तै गरियो । १९ दिनपछिको दोस्रो test मा दुवैजनाको negative आयो । त्यतिबेला भाईले भनेको कुरा सम्झन्छु 'जीन्दगीमा भ्रम पनि आवश्यक हुँदो रहेछ' । आमालाई पूर्णरुपले र बालाई आंशिक रुपले भ्रममा राख्न सकेकोले उहाँहरूको स्वस्थ्यमा पनि समस्या आएन र परिवारमा आइपरेको ठूलो टेन्सनलाई पनि सहज रूपले हल गरियो भन्ने उसको आशय थियो । बाआमालाई मात्र होइन बाँकी कसैको test नगरेर आफैलाई पनि भ्रममा राखेको हो भन्नेमा सहमति थियो । भ्रमको महत्वको चर्चा भयो । हाम्रो घरमा कोरोना भित्रिनु केही दिन अघिमात्र एकजना जेष्ठ नागरिकले आफुलाई कोरोना लागेको सुन्ने वित्तिकै त्यहीं बेहोस भएर केहिपछि नै प्राण त्याग गरेको खवर अनलाइनमा पढेको थिएँ ।
४. आमासँग कुरा गर्दा मैले धेरै पटक महशुस गरेको कुरा के हो भने उहाँ मृत्यलाई सहज ढंगले स्वीकार गर्न सक्नुहुन्न । विरामी हुँदा मृत्यु पो नजिक आइरहेको हो कि भन्ने आभाषले उहाँ धेरैपटक मसँग कुरा गर्दै रुनुभएको छ । अन्तिम दिनहरूमा उहाँसँगै हुन पाए उहाँलाई पुनर्जन्मको अनेक भ्रमपूर्ण कुराहरू गरेर मृत्युलाई सहज ढंगले ग्रहण गर्न सक्ने गरी प्रभावित गर्न सक्छु भन्ने आत्मविश्वास चाहीं आफूमा छ । यसको मतलब के हो भने भ्रममा राखेर भए पनि म आमालाई खुशी देख्न चाहन्छु ।

दर्शनशास्त्रको एउटा विध्यार्थीको लागि 'तितो सत्य रोज्ने कि भ्रमपुर्ण खुशी ?' भन्ने प्रश्न निकै जटिल हुँदोरहेछ .......

संघर्ष गर्दैमा सफल हुने होइन एउटा सत्य घटना (' क ' मेरो कान्छो भाइ भन्दा पनि कम उमेरको, उनी मकहाँ आउन कम्तिमा दुइटा बस चढ्नुपर्छ । साथी भन्दा पनि म उनलाइ भाइकै रूपम...

'Philosophy is a simple rule that applies to every aspect of the world. Plilosophy is not such complicated as it is thought to be. Former philosophers are responsible for making the philosophy a difficult subject. Just like dialecticism. Dialecticism is attractive but complicated. When we first read about dialecticism, we are so attracted toward it and we think that it is an extraordinary thought. But actually, the field of dialecticism is limited; it can't be applied to every aspect of life. Such thing which is limited in the certain area can be attractive but they can't represent the whole world. The philosophical rule that guide the whole universe is an ordinary rule that everyone can understand.'

Acknowledgement I was not outgoing as a child. When people used to hurt me with their bitter words I was unable to respond them thought there was not my f...

असफलताको सुरूवात त्यहाँबाट हुन्छ जहाँ हामी विकल्पहरू देख्न थाल्छौं । जहाँ विकल्पहरू हुन्छन, त्यहाँ इच्छाले शक्तिको रूप लिन सक्दैन । किनकी कुनै असजिलो वा अप्ठ्यारो र गाह्रो भयो भने हाम्रो मन दोस्रो विकल्पमा जान्छ । यो नभए त्यो छँदैछ नि भन्ने सोचाइले हाम्रो कार्यक्षमतामा ह्रास ल्याउँछ र सफलतालाई झन टाढा धकेल्छ ।

दर्शन, सिद्धान्त र कार्यक्रम

’नाकको विकास भएपछि मात्र बाँच्न सकिन्छ ′ भनेर कुनै नाक भएको प्राणीले सोचेर नाकको विकास गरेको होइन । बरु नाकको विकास भइसकेपछि मात्र त्यसबाट श्वास फेरेर नाक भएका प्राणीहरू बाँच्न सकेको कुरा चाहिँ साँचो हो ।

विज्ञान र आध्यात्मवाद - मूल्याङ्कन अनलाइन धेरैलाई के लाग्न सक्छ भने आत्माको अस्तित्वको कुरा गर्नासाथ आध्यात्मवादी होइन्छ । त्यसैले आत्माको कुरै नगरौं, सबै कुरा भौतिक पदार्थसँग गाँसिएका हुन्छन्, त्यसैको मात्र कुरा गरौं भन्ने उनीहरुको आग्रह हुन्छ । तर, नगरौं भन्दाभन्दै पनि हरेक क्षणमा आत्माको कुरा अगाडि आइहाल्छ । म, तिमी, तपाईं, उनी, तिनी सबै...