Ved Raj Gnawaly (वेदराज ज्ञवाली)

अहिले जेन-जी युवा आन्दोलनबाट उत्पन्न परिस्थितीले नेपालको राजनितीक आकाश रंगीएको छ । पैंतालिस देखि साठी वर्षका विचको मेरो पुस्ता जेन-एक्सले ०७ र ०१७ सालको राजनितीक परिवर्तन वा संक्रमण बारे सून्यो । ०३६, ०४६ र ०६२/०६३ को आन्दोलनमा सहभागी मात्र भएन; परिवर्तन तथा संक्रमण पनि देख्यो, भोग्यो । अहिले ०८२ को जेन-जी आन्दोलनमा मेरो पुस्ता पर्यवेक्षक वा साक्षिको भूमिकामा छ । मेरो पुस्तालाई हिजो सम्म अघिल्लो पुस्ताले भन्थ्यो “तिमीहरूको समय आएको छैन” पर्ख । आज नयाँ पुस्ता जेन-जीले भन्छ “तिमीहरूको समय सकियो” छोड ! देश सकारात्मक परिवर्तनको सम्भाबना र आसन्न संकटको सन्ध्या कालमा रहेको देख्दा मानमा प्रश्न उठिरहन्छ अब के गर्ने !? #२०८२-६-८ पू. ।

भाद्र २३ र २४ गते जेन-जी युवाहरूले युगान्तकारी आन्दोलन गरे । आन्दोलनको क्रममा सडकमा भ्रष्टाचारको विरोधमा युवाहरूले लगाएको गगन भेदि नारा एकातर्फ समाजमा सकारात्मक परिवर्तनको अमर गीत हो भने अर्को तर्फ सत्ताको केन्द्र र पेरिफेरिमा रहेका भ्रष्टाचार शिरोमणीहरूका लागी शोक गीत पनि हो । त्यसैले जेन-जी युवाहरू यो आन्दोलनको सकारात्मक पक्षको रक्षाका लागि सचेत, सजग र सकृय भइरहनु होस् । हामी तपाईंहरूको साथमा छौं । #२०८२-६-५ अ.।

जेन-जी युवाहरूको भ्रष्टाचार विरोधि अजेय आन्दोलनको धक्काले तत्कालिन सरकारको पतन भएपछि बनेको कार्की नेेतृत्वको अन्तरिम सरकारले के गर्दैछ भन्ने प्रश्न उत्पन्न हुन थालेको छ । यो सरकारको प्राथमिकता युवा आन्दोलनको प्रमुख माग भ्रष्टलाई कार्वाहि र भ्रष्टाचारको अन्त्यको आधार खडा गर्नुमा हुनु पर्ने हो। दोश्रो प्राथमिकता आन्दोलनको दौरानमा भएको हत्य, आगजनि, लुटपाट र विध्वंसमा संलग्नहरूको छानविन तथा कार्वाहि । सार्थक चुनाव त माथिका दुईवटा कार्य पछि मात्र हुन सक्छ वा हुनु पर्ने हो । तर अहिले सरकारले आन्दोलनको माग सम्बोधन गर्ने सवाललाई छोडेर चुनावमा केन्द्रित हुन खोजे जस्तो देखिंदै छ । सरकारको यो रवैयाले युवाहरूमा आक्रोश र जनतामा निराशा बढेर देश अझ गम्भिर संकटमा फस्न सक्छ । समय छँदै अन्तरिम सरकारले यस विषयमा होस् पुर्याओस्। #२०८२-६-३ अ.।

जेन-जी आन्दोलनको वज्र धक्काले तत्कालीन ओलि सरकारको पतन पछिको अन्तरिम सरकार बनेपछि आन्दोलनको कारक देशमा ब्याप्त भ्रष्टाचारको निवारण र भ्रष्टाचारिहरूलाई कार्वाहिको व्यग्रता पूर्वक प्रतिक्षा भइरहेको छ । तर कार्की नेतृत्वको अन्तरिम सरकारले आन्दोलनको माग सम्बोधन गर्नु भन्दा पनि चुनावको वाजा बजाउनमा तल्लिन हुन थालेको छ । के यो सरकारले पनि "काम कुरो एकातिर कुम्लो बोकी ठिमीतिर" भन्ने उखानलाई चरितार्थ गर्न खोजेको हो? #२०८२-५-३१ अ.।

भ्रष्टाचारीलाई कडा भन्दा कडा कार्वाहि र हाम्रो समाजका अङ्गप्रत्याङ्गमा महामारिको रुपमा फैलिएको भ्रष्टाचारलाई नियोजन नगरि फेरि केवल चुनाको कुरा गर्नु जेन-जीको भ्रष्टाचार विरोधि महान तथा विकराल आन्दोलनको सौन्दर्यमा हिलो छ्यापेर विद्रुप बनाउनु जस्तै हो । चुनाव मात्र हाम्रो समाजमा व्याप्त भ्रष्टाचारको उपचार हुनै सक्दैन । यदि भ्रष्टाचार रोक्ने शक्तिशाली व्यवस्था र भ्रष्टहरूलाई निर्मम कार्वाहि नगरि चुनावमा हामी गयौं भने चुनाव भ्रष्टहरूलाई संजिवनि वुटि बन्ने छ । त्यसैले अन्तरिम सरकार ! आदि इत्यादि होइन भ्रष्टहरूलाई कार्वाहि, कार्वाहि र कार्वाहि गर । #२०८२-५-३१ ।

सोसियल मिडिया पुस्ता अथवा जेन-जीको आन्दोलनबाट बनेको सरकारले भ्रष्टाचारि, आन्दोलनमा भएका हत्या तथा आगनि, तोडफोड र लुटपाटमा संलग्नहरूलाई छानविन गरि कार्वाहि गरोस् । साथै चुनावमा भाग लिन पाउने उमेर १८ वर्ष घटाएर १६ बर्ष बनाओस् । त्यस पछि मात्र यो देशले जेन-जीको श्रृजनात्मक ताकतको सक्कली स्वरूप देख्ने पाउनेछ । #२०८२-५-३० पू।

जेन-जीको विश्व इतिहासमा नेपाली जेन-जीको पराक्रम र सौर्यको परिणाम देखिन थालेको छ । केहि राम्रा केहि नराम्रा परिणाम देखिदै छन् । उनिहरूको आन्दोलनको कम्पनले कुम्भकर्ण निद्रामा सुतेकाहरू पनि जाग्न थालेका छन। सिंगो राष्ट्र सम्बाद र मन्थन तर्फ उन्मुख हुँदैछ । # २०८२-५-२९ ।

आधुनिक र एकिकृत नेपाल अस्तित्वमा आए देखि केहि अपवाद बाहेक नेपाली समाज प्राय सधै जसो एक प्रकारको महामारिबाट पडित हुँदै आएको छ । त्यो महामारिले अस्थिरता, अव्यवस्था र भ्रष्टाचार तथा विदेशी हस्तक्षेप वा विदेशी चलखेलको रूपमा नेपाली समाजलाई डसि रहेको वा गाँजी रहेको छ । महामारिको जड वा मूल पत्तालगाएर मूलोच्छेदन नगरे सम्म हाम्रो अवस्था सुध्रिन सम्सभव छैन । हामी आन्तरिक अस्थिरता, भ्रष्ट्राचार र विदेशी हस्तक्षेपको दुश्चक्रमा फस्न अभिसप्त भइ रहने छौं । त्यसैले हाम्रा समस्यका जडहरू मध्ये नेपाल र भारत बिचको खुला सिमानाबाट हामीलाई डसि रहेका समस्याहरू अनेकौं स्वरूपमा आइरहन्छन् । त्यसैले जेन-जी आन्दोलनबाट बनेको अन्तरिम सरकारले भ्रष्ट्राचार र बाह्य हस्तक्षेपको प्रमुख जड नेपाल-भारत विचको खुला सिमानालाई नियमन गर्नै पर्छ । अन्यथा "घुमि फिरी रूम्जाटार" भन्ने कहावत फेरि चरितार्थ हुने छ । #२०८२-५-२९।

सार्वजनिक र व्यक्तिगत सम्पत्तिमा आगजनि, तोडफोड लुपाटमा संलग्न व्यक्तिहरू जेन-जी वा अन्य जो भए पनि छानविन गरेर दोषिलाई कानुन अनुसार कार्वाहि हुनैपर्छ । तर तोडफोड र आगजनि गर्ने व्यक्तिहरू समेतको संलग्नतामा आगजनि, तोडफोड र लुटपाटबाट भएको क्षतिको सरजमिन मुचुल्का तयार नहुँदै सरसफाईको नाममा प्रमाण नष्ट गर्दै गरेको सुन्दा-देख्दा दुःख लाग्छ । यस्तै हो भने यस पटक पनि चोरलाई चौतारो र साधुलाई सूलि हुन सक्छ सम्बन्धित निकायले यस सवालमा समय मै विचार पुर्याओस् । # २०८२-५-२८ ।

Gen.-Z को युगान्तकारि आन्दोलनको परिणाम स्वरूप पूर्व प्रधान न्यायाधिस शुशिला कार्की प्रधानमन्त्रि बनेकी छन् । नेपालको इतिहासमा यस घटनाको मूल्याङ्कन कार्कीको नेत्रित्वमा बनेको वा बन्ने मन्त्रिमण्डलको कृयाकलाप र त्यसको परिणामका आधारमा गरिने नै छ । अहिलेलाई मेरो पुस्ता Gen.-X को तर्फबाट शुशिला कार्की नेत्रित्वको मन्त्रि मण्डल, आन्दोलनको नायक पुस्ता Gen.-Z र वर्तमान राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेललाई धेरै धेरै बधाई तथा शुभकामना । #२०८२-५-२८ ।

जेन-जी आन्दोलनको शकथेरापीले नेपाल राष्ट्रको अग्रगमनको सकारात्मक कम्पन उत्पन्न गर्छ कि विदेशी हस्तक्षेप र पूनरूत्थानको महामारि फैलाउँछ भन्ने कुरा समयक्रममा स्पष्ट हुँदै जाने नै छ । अहिलेको संक्रमण, अन्योल र समस्याग्रष्त महासमयमा हामी पुस्ता, जाति, वर्ग, धर्म र लिङ्ग भन्दा माथि नेपाल राष्ट्रको भावधारामा एकाकार हुन सक्नुपर्छ । अन्यथा स्वतन्त्र नेपाल राष्ट्र अतितको विषय बन्न सक्छ । समय छँदै सजग बनौं । #२०८२-५-२७ ।

जेन-जी परिकल्पित-परिचालित आन्दोलनको परिणामका शुखद (सकारात्मक) मात्र होइन दुःखद (कहालि लाग्दो गरि नकारात्मक) पक्ष पनि छन् । यस आन्दोलनका नकारात्मक परिणामका कारकहरू वा दोषिलाई छानविन गरि कार्वाहि त गर्नै पर्छ । तर अहिले आन्दोलनकारि पुस्तालाई नकारात्मक परिणामका लागी मात्र आरोपित गर्दै शासन व्यवस्थामा सकारात्मक परिवर्तन हुन नदिन षडयन्त्र हुँदै गरेको गन्ध आउन थालेको छ । खवरदार ! जेन-जी (युवाहरू) को सकारात्मक परिवर्तनको आकाँक्षा र राजनैतिक चेतमा कुठाराघात गरिएला ! जेन-जी पुस्ताको एकता अमर रहोस् । (जेन-जीमा) समाजको सकारात्मक परिवर्तको कारक बन्ने आकाँक्षा अजेय बनोस् । #२०८२-५-२६ ।