लोकसेवा आयोग तयारी ¥ समसामयिक जानकारी दैनिक

समसामयिक (पुरस्कार र उपाधी) टपिक अनुसार समसामयिक विषयबस्तु

अन्तरिक्षमा नयाँ खोज: नासाको जेम्स वेब टेलिस्कोपबाट नयाँ ग्रहको तस्बिर
वैज्ञानिक तथा खगोलीय क्षेत्रमा यो हप्ता महत्वपूर्ण उपलब्धि हासिल भएको छ। नासाको जेम्स वेब स्पेस टेलिस्कोपले हाम्रो सौर्यमण्डल बाहिर रहेको एक 'सुपर-अर्थ' प्रकारको ग्रहको प्रत्यक्ष तस्बिर खिच्न सफल भएको छ। "55 Cancri e" नाम दिइएको यो ग्रहको सतह लाभाले ढाकिएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ। यस खोजले बाह्य ग्रहहरूको अध्ययनमा नयाँ ढोका खोलेको छ।

'नाइजर नदी' कुन महासागरमा खस्छ?
a) आन्ध्र महासागर
b) हिन्द महासागर
c) भूमध्य सागर
d) लाल सागर

'जाम्बेजी नदी' कुन महासागरमा खस्छ?
a) हिन्द महासागर
b) आन्ध्र महासागर
c) दक्षिणी महासागर
d) प्रशान्त महासागर

'पराना नदी' कुन महासागरमा खस्छ?
a) आन्ध्र महासागर
b) प्रशान्त महासागर
c) हिन्द महासागर
d) क्यारिबियन सागर

'कोलोराडो नदी' कुन सागरमा खस्छ?
a) क्यालिफोर्नियाको खाडी
b) मेक्सिकोको खाडी
c) प्रशान्त महासागर
d) आन्ध्र महासागर

'ओब नदी' कुन महासागरमा खस्छ?
a) सुमेरु महासागर
b) प्रशान्त महासागर
c) हिन्द महासागर
d) आन्ध्र महासागर

भारतका प्रयागराज भन्ने स्थान निवासी शैलेन्द्र गौरेले धेरै वर्षको मेहनतपछि एउटा सिक्स–स्ट्रोक इन्जिन निर्माण गरेका छन्, जसले मात्र १ लिटर पेट्रोलमा १७६ किमि भन्दा बढी माइलेज दिन्छ । यो इन्जिनले धेरै कम प्रदूषण फैलाउने मात्र नभई पेट्रोलसँगै डिजेल, सिएनजी ग्याँस, इथेनोल लगायतका विभिन्न इन्धनबाट पनि चल्न सक्छ ।

"ल्याटिन अमेरिका" मा कुन क्षेत्र पर्दैन?
a) मेक्सिको
b) ब्राजिल
c) अर्जेन्टिना
d) क्यानडा

एसिया र अफ्रिका महादेशलाई कुन नहरले छुट्याउँछ?
a) पनामा नहर
b) कील नहर
c) स्वेज नहर
d) ग्रान्ड नहर

'गोल्डेन Triangle' (सुनौलो त्रिभुज) पर्यटन मार्गले कुन तीन शहरलाई जोड्छ?
a) काठमाडौँ, पोखरा, चितवन
b) काठमाडौँ, लुम्बिनी, पोखरा
c) पोखरा, चितवन, लुम्बिनी
d) काठमाडौँ, नगरकोट, धुलिखेल

भूगोल, वातावरण र जनसंख्या (Geography, Environment and Population) - १० अङ्क

नेपालको रामसार सूचीमा सूचीकृत सिमसार क्षेत्रहरू मध्ये क्षेत्रफलको हिसाबले सबैभन्दा ठूलो र सानो सिमसार क्षेत्र क्रमशः कुन-कुन हुन्?
A) कोशी टप्पु र माईपोखरी
B) घोडाघोडी ताल र बीसहजारी ताल
C) गोक्यो ताल र गोसाइँकुण्ड
D) कोशी टप्पु र रारा ताल

'जैविक विविधता हटस्पट' (Biodiversity Hotspot) भनेर कुनै स्थानलाई वर्गीकरण गर्नका लागि आवश्यक पर्ने मुख्य दुई मापदण्ड के-के हुन्?
A) उच्च संख्यामा वन्यजन्तु र धेरै राष्ट्रिय निकुञ्ज
B) कम्तिमा १५०० स्थानिय प्रजातिका वनस्पती र ७०% भन्दा बढी मौलिक वासस्थानको विनाश
C) घना जंगल र ठूलो नदी प्रणाली
D) पर्यटकको आकर्षण र सरकारी संरक्षण

विश्वको जलवायु प्रणालीमा 'एल निनो' (El Niño) को प्रभावले सामान्यतया कस्तो असर देखाउँछ?
A) प्रशान्त महासागरको पूर्वी भागमा तापक्रम घट्नु र एसियामा अत्यधिक वर्षा हुनु
B) प्रशान्त महासागरको पश्चिमी भागमा तापक्रम बढ्नु र अमेरिकामा खडेरी पर्नु
C) प्रशान्त महासागरको पूर्वी भागमा समुद्री सतहको तापक्रम असामान्य रूपमा बढ्नु र विश्वव्यापी मौसममा फेरबदल हुनु
D) अटलान्टिक महासागरमा आँधीबेहरीको संख्या घट्नु

नेपालमा पाइने माटोलाई भौगोलिक क्षेत्रका आधारमा वर्गीकरण गर्दा 'बलौटे पाँगो माटो' मुख्यतया कुन क्षेत्रमा पाइन्छ?
A) उच्च हिमाली क्षेत्र
B) मध्य पहाडी क्षेत्र
C) तराई क्षेत्र
D) भित्री मधेश

जनसंख्या व्यवस्थापनको सन्दर्भमा 'जनसांख्यिक संक्रमण सिद्धान्त' (Demographic Transition Theory) को तेस्रो चरणको विशेषता के हो?
A) उच्च जन्मदर र उच्च मृत्युदर
B) उच्च जन्मदर र घट्दो मृत्युदर
C) घट्दो जन्मदर र घट्दो मृत्युदर
D) न्यून जन्मदर र न्यून मृत्युदर

इतिहास र संस्कृति (History and Culture) - १० अङ्क

लिच्छविकालमा प्रयोगमा आएको 'मानांक' र 'गुणांक' मुद्रा क्रमशः कुन-कुन राजाले चलाएका हुन्?
A) अंशुवर्मा र मानदेव
B) नरेन्द्रदेव र शिवदेव
C) मानदेव र अंशुवर्मा
D) शिवदेव र नरेन्द्रदेव

जंगबहादुर राणाले जारी गरेको मुलुकी ऐन, १९१० को मुख्य सामाजिक विशेषता के थियो?
A) सती प्रथाको पूर्ण उन्मूलन
B) दास प्रथाको अन्त्य
C) छुवाछूत प्रथाको कानुनी अन्त्य
D) जातपातका आधारमा समाजको वर्गीकरण र सोही अनुसारको दण्ड सजाय

भृकुटी र अरनिकोको चीन यात्राले नेपाल र चीनबीच कुन क्षेत्रमा सम्बन्ध विस्तार गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो?
A) व्यापार र वाणिज्य
B) सैन्य र सुरक्षा
C) कला, संस्कृति र धर्म
D) कृषि र प्रविधि

काठमाडौंको हाँडीगाउँमा रहेको 'नारायण मन्दिर' कुन राजाले निर्माण गर्न लगाएका थिए भन्ने विश्वास गरिन्छ?
A) प्रताप मल्ल
B) अंशुवर्मा
C) मानदेव
D) जयप्रकाश मल्ल

नेपालको आधुनिक इतिहासमा '३८ सालको पर्व' के सँग सम्बन्धित छ?
A) जंगबहादुरविरुद्धको षड्यन्त्र
B) चन्द्रशमशेरविरुद्धको षड्यन्त्र
C) रणोद्दीप सिंहको हत्या
D) देवशमशेरको पदच्युत

आर्थिक पक्ष र विकास (Economic Aspects and Development) - १० अङ्क

अर्थशास्त्रमा 'लोरेंज वक्र' (Lorenz Curve) ले के मापन गर्दछ?
A) गरिबीको रेखा
B) मुद्रास्फीति दर
C) बेरोजगारी दर
D) आय असमानताको वितरण

नेपाल राष्ट्र बैंकले 'मौद्रिक नीति' अन्तर्गत 'बैंक दर' (Bank Rate) बढाउँदा अर्थतन्त्रमा कस्तो असर पर्छ?
A) बजारमा तरलता बढ्छ र ब्याजदर घट्छ
B) बजारमा तरलता घट्छ र ब्याजदर बढ्छ
C) बजारमा तरलतामा कुनै असर पर्दैन
D) मुद्रास्फीति बढ्छ

नेपालमा 'पुँजीगत खर्च' (Capital Expenditure) कम हुनुको प्रमुख संरचनागत कारण के हो?
A) बजेटको अभाव
B) विकास आयोजनाहरूको कार्यान्वयन क्षमतामा कमजोरी र लामो खरिद प्रक्रिया
C) दक्ष जनशक्तिको पर्याप्तता
D) निजी क्षेत्रको अत्यधिक सहभागिता

तलका मध्ये कुन एक 'प्रत्यक्ष कर' (Direct Tax) को उदाहरण हो?
A) मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT)
B) अन्तःशुल्क
C) आयकर
D) भन्सार महसुल

नेपालमा पन्ध्रौं योजनाको अन्त्यसम्ममा गरिबीको निरपेक्ष रेखामुनि रहेको जनसंख्यालाई कति प्रतिशतमा झार्ने लक्ष्य राखिएको थियो?
A) ५%
B) ९.५%
C) ११%
D) १५%

शासन पद्धति र संविधान (Governance and Constitution) - १० अङ्क

नेपालको संविधानको कुन धाराले राष्ट्रपतिको काम, कर्तव्य र अधिकारसम्बन्धी व्यवस्था गरेको छ?
A) धारा ६१
B) धारा ६३
C) धारा ६६
D) धारा ७०

कुनै विधेयक अर्थ विधेयक हो वा होइन भनी प्रमाणित गर्ने अधिकार कसलाई हुन्छ?
A) राष्ट्रपति
B) प्रधानमन्त्री
C) सभामुख
D) राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष

सुशासन (व्यवस्थापन तथा सञ्चालन) ऐन, २०६४ अनुसार 'सार्वजनिक निकाय' ले कति समयभित्र नागरिक बडापत्रमा उल्लिखित सेवा प्रदान गर्नुपर्ने व्यवस्था छ?
A) जति समय लागे पनि हुन्छ
B) नागरिक बडापत्रमा तोकिएको समयभित्र
C) १५ दिनभित्र
D) ३० दिनभित्र

संवैधानिक परिषद्मा तलका मध्ये कुन सदस्य रहँदैन?
A) प्रधानन्यायाधीश
B) सभामुख
C) राष्ट्रिय सभाको अध्यक्ष
D) महान्यायाधिवक्ता

नेपालको संघीयता कार्यान्वयनमा प्रदेश र स्थानीय तहको 'वित्तीय स्वायत्तता' को सिद्धान्तलाई केले बलियो बनाउँछ?
A) संघ सरकारको अनुदानमा मात्र निर्भरता
B) आफ्नो क्षेत्राधिकारभित्र कर लगाउन पाउने र स्रोत परिचालन गर्न सक्ने अधिकार
C) केन्द्र सरकारको प्रत्यक्ष नियन्त्रण
D) कर्मचारी व्यवस्थापनमा पूर्ण निर्भरता

अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र अन्तर्राष्ट्रिय संघ/संस्था (International Affairs and International Institutions/Organizations) - १० अङ्क

नेपालको परराष्ट्र नीतिको मुख्य आधारको रूपमा रहेको 'पञ्चशील' को सिद्धान्तमा कुन विषय पर्दैन?
A) एकअर्काको सार्वभौमिकता र भौगोलिक अखण्डताको सम्मान
B) अहस्तक्षेप
C) समानता र पारस्परिक लाभ
D) सैनिक गठबन्धन

'ओपेक' (OPEC - Organization of the Petroleum Exporting Countries) को मुख्य उद्देश्य के हो?
A) आणविक ऊर्जाको शान्तिपूर्ण प्रयोग
B) पेट्रोलियम पदार्थको उत्पादन र मूल्यमा समन्वय गरी सदस्य राष्ट्रहरूको हित संरक्षण गर्नु
C) विश्व व्यापारलाई उदार बनाउनु
D) अन्तर्राष्ट्रिय शान्ति र सुरक्षा कायम राख्नु

साफ्टा (SAFTA - South Asian Free Trade Area) को प्रमुख उद्देश्य के हो?
A) सदस्य राष्ट्रबीच राजनीतिक सम्बन्ध सुधार्नु
B) सदस्य राष्ट्रबीच व्यापारिक अवरोधहरू हटाई स्वतन्त्र व्यापार प्रवर्द्धन गर्नु
C) संयुक्त सैन्य अभ्यास गर्नु
D) आतंकवाद नियन्त्रण गर्नु

कुन अन्तर्राष्ट्रिय संस्थालाई 'सफ्ट लोन विन्डो' (Soft Loan Window) पनि भनिन्छ, जसले गरिब देशहरूलाई सहुलियतपूर्ण ऋण प्रदान गर्दछ?
A) अन्तर्राष्ट्रिय वित्त निगम (IFC)
B) अन्तर्राष्ट्रिय विकास संघ (IDA)
C) अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF)
D) एसियाली पूर्वाधार लगानी बैंक (AIIB)

नेपाल र चीन बीचको 'तातोपानी नाका' कुन जिल्लामा पर्दछ?
A) रसुवा
B) संखुवासभा
C) ताप्लेजुङ
D) सिन्धुपाल्चोक

विज्ञान प्रविधि, जनस्वास्थ्य र समसामयिक गतिविधिहरू (Science Technology, Public Health and Current Affairs) - १० अङ्क

'अप्टिकल फाइबर' (Optical Fiber) के का लागि प्रयोग गरिन्छ?
A) बिजुली उत्पादन गर्न
B) डाटा तीव्र गतिमा प्रसारण गर्न
C) तापक्रम मापन गर्न
D) पानी शुद्धीकरण गर्न

टाइफाइड रोग शरीरको कुन अंगमा संक्रमण भएर लाग्दछ?
A) फोक्सो
B) कलेजो
C) आन्द्रा
D) मिर्गौला

नेपाल सरकारले सुरु गरेको 'डिजिटल नेपाल फ्रेमवर्क' का कतिवटा स्तम्भहरू रहेका छन्?
A) ५
B) ६
C) ७
D) ८

कोभिड-१९ महामारी विरुद्ध प्रयोगमा आएको 'mRNA vaccine' ले कसरी काम गर्दछ?
A) मृत भाइरस शरीरमा पठाएर
B) शरीरका कोषहरूलाई भाइरसको प्रोटिन बनाउन निर्देशन दिएर
C) शरीरको तापक्रम बढाएर
D) भाइरसलाई सीधै नष्ट गरेर

नेपालले दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको रूपमा सञ्चालनमा ल्याएको गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल कुन जिल्लामा पर्दछ?
A) कास्की
B) रुपन्देही
C) मोरङ
D) बाँके

कार्यालय तथा सार्वजनिक व्यवस्थापन (Office and Public Management) - १० अङ्क

सार्वजनिक प्रशासनमा 'अधिकार प्रत्यायोजन' (Delegation of Authority) को सबैभन्दा महत्वपूर्ण सिद्धान्त के हो?
A) सबै अधिकार प्रत्यायोजन गर्नुपर्छ
B) अधिकार प्रत्यायोजन गर्न सकिन्छ, तर अन्तिम उत्तरदायित्व सकिँदैन
C) अधिकार प्रत्यायोजन गरेपछि अनुगमन गर्नुहुँदैन
D) कनिष्ठ कर्मचारीलाई मात्र अधिकार दिनुपर्छ

'मास्लोको आवश्यकताको सिद्धान्त' (Maslow's Hierarchy of Needs) अनुसार मानिसको सबैभन्दा उच्च तहको आवश्यकता के हो?
A) शारीरिक आवश्यकता
B) सुरक्षाको आवश्यकता
C) सामाजिक आवश्यकता
D) आत्म-सन्तुष्टिको आवश्यकता

कार्यालयमा अभिलेख व्यवस्थापन गर्दा 'धुल्याउने' भन्नाले के बुझिन्छ?
A) अभिलेखलाई सफा गर्ने
B) अभिलेखलाई वर्गीकरण गर्ने
C) निश्चित समयपछि महत्व सकिएका कागजातहरूलाई व्यवस्थित रूपमा नष्ट गर्ने
D) अभिलेखलाई डिजिटाइज गर्ने

'निर्णय प्रक्रिया' मा 'Brainstorming' विधिको प्रयोग किन गरिन्छ?
A) कुनै एक व्यक्तिको मात्र विचार लिन
B) गोप्य निर्णय गर्न
C) धेरै व्यक्तिहरूबाट छोटो समयमा धेरै विचारहरू सिर्जना गर्न
D) निर्णयलाई ढिला गर्न

सार्वजनिक सेवा प्रवाहमा 'सेवाग्राही सन्तुष्टि सर्वेक्षण' को मुख्य उद्देश्य के हो?
A) कर्मचारीको मूल्याङ्कन गर्नु
B) सेवाको गुणस्तरमा सेवाग्राहीको प्रतिक्रिया संकलन गरी सुधार गर्नु
C) बजेट बढाउनु
D) अनावश्यक तथ्यांक संकलन गर्नु

व्यवहारिक गणित (Applied Mathematics) - १० अङ्क

एउटा वस्तुको अंकित मूल्य रु. १,५०० छ । पसलेले ग्राहकलाई २०% छुट दिँदा पनि २५% नाफा कमाउँछ भने, सो वस्तुको क्रयमूल्य कति होला?
A) रु. ९००
B) रु. ९६०
C) रु. १०००
D) रु. १०५०

A, B र C ले कुनै व्यापार क्रमशः रु. २०,०००, रु. २५,००० र रु. ३०,००० लगानी गरेर सुरु गरे । यदि वर्षको अन्त्यमा कुल नाफा रु. २२,५०० भयो भने B ले C भन्दा कति कम नाफा पाउँछ?
A) रु. १,५००
B) रु. २,०००
C) रु. २,५००
D) रु. ३,०००

दुईवटा पासा एकैपटक फ्याँक्दा दुवै पासामा देखिने संख्याको योगफल ८ हुने सम्भाव्यता कति हुन्छ?
A) ५/३६
B) १/६
C) ४/३६
D) १/९

कुनै परीक्षामा ७०% विद्यार्थी अंग्रेजीमा र ८०% गणितमा उत्तीर्ण भए । यदि १०% विद्यार्थी दुवै विषयमा अनुत्तीर्ण भए भने कति प्रतिशत विद्यार्थी दुवै विषयमा उत्तीर्ण भए?
A) ५०%
B) ६०%
C) ७०%
D) ८०%

एउटा पानी ट्याङ्की भर्न पहिलो र दोस्रो धारालाई क्रमशः १० घण्टा र १५ घण्टा लाग्छ । यदि दुवै धारा एकैसाथ खोलियो भने ट्याङ्की भर्न कति समय लाग्छ?
A) ५ घण्टा
B) ६ घण्टा
C) ७.५ घण्टा
D) ८ घण्टा

सार्वजनिक संस्थान (Public Enterprises) सम्बन्धी ज्ञान - २० अङ्क

सार्वजनिक संस्थानहरूको 'स्वर्ण शेयर' (Golden Share) को अवधारणाले के जनाउँछ?
A) संस्थानको सबैभन्दा महँगो शेयर
B) निजीकरण गरिएका संस्थानहरूमा महत्वपूर्ण निर्णयहरूमा सरकारलाई भिटो शक्ति प्रदान गर्ने विशेष अधिकार
C) केवल संस्थापकहरूले राख्न पाउने शेयर
D) लाभांश नदिने शेयर

नेपाल आयल निगमले पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य समायोजन गर्दा कुन सिद्धान्त अपनाएको छ?
A) सरकारी अनुदान सिद्धान्त
B) स्वचालित मूल्य प्रणाली
C) बजार माग र पूर्ति सिद्धान्त
D) नाफा मात्र कमाउने सिद्धान्त

सार्वजनिक संस्थानमा 'संस्थागत सुशासन' कायम गर्न सबैभन्दा महत्वपूर्ण भूमिका कसको हुन्छ?
A) केवल प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको
B) सरकारको
C) सञ्चालक समितिको
D) कर्मचारी युनियनको

सार्वजनिक संस्थानलाई 'रणनीतिक संस्थान' का रूपमा वर्गीकरण गर्नुको मुख्य आधार के हो?
A) नाफाको मात्रा
B) राष्ट्रिय सुरक्षा, आधारभूत सेवा प्रवाह र आर्थिक स्थायित्वमा पर्ने प्रभाव
C) कर्मचारी संख्या
D) भौगोलिक अवस्थिति

नेपालमा सार्वजनिक संस्थान निजीकरण प्रक्रिया पहिलो पटक कुन आवधिक योजनाबाट सुरु गरिएको हो?
A) छैठौं योजना
B) सातौं योजना
C) आठौं योजना
D) नवौं योजना

"धितोपत्र" भन्नाले के बुझिन्छ?
A) बैंकमा राखेको निक्षेप
B) बीमा पोलिसी
C) कम्पनीको शेयर, डिबेन्चर वा सरकारी ऋणपत्र
D) घर जग्गा धितो

संस्थानको वित्तीय कार्यसम्पादन मापन गर्ने 'ऋण-पूँजी अनुपात' (Debt-Equity Ratio) ले के संकेत गर्छ?
A) संस्थानको नाफा क्षमता
B) संस्थानको सञ्चालन दक्षता
C) संस्थानले आफ्नो पूँजी संरचनामा ऋणको प्रयोग कति गरेको छ
D) संस्थानको बजार मूल्य

तलका मध्ये कुन संस्थान पूर्ण सरकारी स्वामित्वको वित्तीय संस्थान हो?
A) नेपाल बैंक लिमिटेड
B) राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक
C) कृषि विकास बैंक
D) माथिका सबै

सार्वजनिक संस्थानमा मानव संसाधन विकास (HRD) को मुख्य उद्देश्य के हो?
A) कर्मचारीको संख्या कटौती गर्नु
B) कर्मचारीको ज्ञान, सीप र क्षमता अभिवृद्धि गरी संस्थागत उद्देश्य प्राप्तिमा सघाउनु
C) कर्मचारीलाई दण्डित गर्नु
D) नयाँ कर्मचारी मात्र भर्ना गर्नु

नेपाल विद्युत प्राधिकरणले विद्युत चुहावट नियन्त्रण गर्न अपनाएको प्रमुख उपाय के हो?
A) विद्युत महसुल बढाउने
B) विद्युत आपूर्ति बन्द गर्ने
C) स्मार्ट मिटर जडान र हुकिङ नियन्त्रण
D) कर्मचारी संख्या घटाउने