06/05/2025
सीता जयन्ती, जसलाई जानकी जयन्ती पनि भनिन्छ, यस दिनलाई माता सीताको जन्मोत्सवका रूपमा मनाइने गरीन्छ । माता सीता भगवान् रामकी अर्धाङ्गिनी हुन्। वैशाख शुक्ल पक्षको नवमी तिथिमा मनाइने यो पर्वलाई सीता नवमी पनि भनिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार, माता सीता पुष्य नक्षत्रको संयोगमा मंगलबार जन्मिनु भएको थियो।
सीताको जन्म कथा
“सीता” शब्द संस्कृतको “सीत” बाट आएको हो, जसको अर्थ हलोले कोरेको गह्रो (खेत जोत्दा बनेको खोल्सो) हो। मिथिलाका राजा जनक खेत जोत्ने क्रममा हलोको फालिले जमिन खनेपछि त्यहाँबाट माता सीता शिशु अवस्थामा प्रकट हुनुभयो र राजा जनकले उहाँलाई छोरी अपनाएर जानकी नाम दिनुभयो।
रामायणको मुख्य पात्रका रूपमा माता सीता भक्ति, त्याग र साहसको प्रतीक हुन्। धेरै हिन्दू धर्मावलम्बीहरू उहाँलाई देवी लक्ष्मीको अवतार मान्ने गर्दछन । माता सीताको जीवन कथाले प्रेम, धैर्य र सहनशीलताको महत्त्वपूर्ण पाठ सिकाउँछ।
सीता जयन्तीको महत्त्व
सीता जयन्ती विवाहित महिलाहरूका लागि विशेष रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ। यस दिन महिलाहरू आफ्नो पतिको दीर्घायु र सुख-समृद्धिका लागि व्रत बस्छन् र पूजाआजा गर्छन्। यो पर्व माता सीताको धैर्य, प्रेम र साहस जस्ता गुणहरूको सम्मानस्वरूप मनाइन्छ।
यस दिनको आध्यात्मिक पक्षले भक्ति, त्याग र आस्थालाई उजागर गर्ने गर्दछन । माता सीतालाई आदर्श नारीको रूपमा चिनिन्छ जसले पवित्रता, सहनशीलता र बलको प्रतीकत्व गर्छिन्। नेपालमा, विशेष गरी जनकपुर क्षेत्रमा, यो पर्व ठूलो हर्षोल्लास र श्रद्धाका साथ मनाउदै आइरहेका छन् ।
