Finance Education

‘कालो सुन’ भनेर चिनिने अलैंची खेती गर्ने तरिका:

*परिचय*
*नेपाली नाम*: अलैंची
*English Name*: Large Cardamom, Black Cardamom, Nepal Cardamom
*Scientific Name*: _Amomum subulatum_
*Family*: Zingiberaceae

१. हावापानी र वातावरण
- तापक्रम: ८ देखि २०°C सबैभन्दा उपयुक्त। ४°C भन्दा कम भए बिरुवाको वृद्धि सुस्त हुन्छ
- *उचाइ*: ७००–२१०० मिटरमा सफल खेती हुन्छ। तर ६००–२३०० मिटरसम्म पनि खेती गरेको पाइन्छ
- *आर्द्रता*: ९०% वा सोभन्दा बढी आर्द्रता भएमा राम्रो उत्पादन हुन्छ। अलैंचीले चिसो र ओसिलो वातावरण मन पराउँछ
- *वर्षा*: जति धेरै वर्षा भयो त्यति राम्रो। सिंचाइभन्दा वर्षाको पानी बिरुवाका लागि बढी फाइदाजनक हुन्छ

२. जग्गा छनोट र माटो*
- *स्थान*: अलि भिरालो, घाम कम पर्ने, छहारीयुक्त खोल्सा तथा सधैँ पानी बगिरहने फेद उपयुक्त
- *मोहडा*: उत्तर-पूर्व फर्किएको जमिन सबैभन्दा राम्रो। अन्य अवस्था अनुकूल भए जुनसुकै मोहडामा पनि खेती गर्न सकिन्छ
- *माटो*: pH ४.५–६.५ भएको, पानी नजम्ने, प्राङ्गारिक पदार्थ प्रशस्त भएको दोमट माटो उत्तम। चिम्ट्याइलो रातो माटोमा पानी जम्ने र सुक्दा चर्किने भएकाले राम्रो हुँदैन

३. छहारी व्यवस्थापन*
- *आवश्यकता*: अलैंची छायाँप्रिय बाली हो। प्रत्यक्ष घामले पात डढ्छ
- *कस्तो बिरुवा छान्ने*: चाँडो बढ्ने, टुप्पोमा झुप्पो पर्ने, तल खुला रहने, बाह्रै महिना पात झर्ने, नाइट्रोजन स्थिरीकरण गर्ने बिरुवा उपयुक्त
- *उपयुक्त छहारीका बिरुवा*: उत्तिस सबैभन्दा चलनचल्तीको। यसबाहेक सिरिस, मलातु, क्यामुना, दुधिलो, चुलेत्रो पनि लगाउन सकिन्छ
- *नलगाउने*: डाले घाँस काट्दा अलैंची बगानमा नोक्सानी हुने भएकाले त्यस्ता बिरुवा छहारीका लागि उपयुक्त हुँदैनन्
- *दूरी*: १५ देखि २० फिटको फरकमा लगाउने। सुरुका ६–७ वर्ष बाक्लो रोपेर पछि पातलो पार्न सकिन्छ
- *समय*: अलैंची रोप्नु अगावै छहारीका बिरुवा लगाइसक्नुपर्छ

४. नेपालमा पाइने प्रमुख जातहरू*
रामसाई, गोलसाई, डम्बरसाई, जिर्मले, भार्लाङ, चिबेसाई, साउने, सलकपुरे, काँटीदार आदि।

*उचाइ अनुसार जातको छनोट:*
जात उपयुक्त उचाइ (मिटर) मुख्य विशेषता
**रामसाई** १५००–२१०० लाक्रा रातो र लामा, पात टुप्पोमा झुकेका, फल मझौला लाम्चा। असोज अन्तिम–कार्तिक पहिलो हप्ता पाक्छ। प्रति झ्याङ धेरै थुङ्गा
**गोलसाई, साउने** १२००–१६०० फेदैदेखि पात, पात ठाडा, फल पहेँलो, बाटुला, ठूला र पोटिला। असोजभरी टिप्न सकिन्छ
**डम्बरसाई** ७००–१२०० होचो भूभागका लागि उपयुक्त
**जिर्मले** ७००–१४०० मध्य उचाइका लागि
**भार्लाङ** १५००–२२०० लेकाली भेगका लागि
**चिबेसाई, काँटीदार** ७००–१००० तल्लो बेसीका लागि

५. बिरुवा उत्पादन तरिका*
अलैंचीका बिरुवा २ तरिकाले उत्पादन गरिन्छ:

*क. वानस्पतिक प्रजनन – गाना/पाना छुट्याएर*
*फाइदा*: रोपेको २–३ वर्षमै फल्न सुरु गर्छ। माउबोटको जातीय गुण जस्ताको तस्तै सर्छ
*बेफाइदा*: छिर्के-फुर्के जस्ता भाइरसजन्य रोग माउबाट सजिलै सर्छ

*ख. लैङ्गिक प्रजनन – बीउबाट*
*फाइदा*: भाइरसजन्य रोगबाट बचाउन सकिन्छ। बगान लामो समय उत्पादनमूलक हुन्छ
*बेफाइदा*: बिरुवा तयार हुन समय लाग्छ, उमार्न अलि गाह्रो हुन्छ

*जातीय छनोट किन आवश्यक?*
हरेक जातको फल्ने क्षमता, रोग सहने क्षमता, आयु र उचाइ अनुकूलता फरक हुन्छ। त्यसैले ठाउँ सुहाउँदो जात छान्नु जरुरी छ।

६. नर्सरी व्यवस्थापन*
- बीउ सानो हुने भएकाले प्राङ्गारिक मल प्रशस्त भएको नरम छहारीयुक्त ब्याड बनाउने
- *प्रथम नर्सरी*: बीउ उमार्ने। १८–२२ महिना राख्ने
- *दोस्रो नर्सरी*: प्रथम नर्सरीबाट सारेर हुर्काउने। १२–१४ महिना राख्ने
- यसरी बीउबाट बिरुवा तयार हुन ३२–३४ महिना लाग्छ। त्यसपछि मात्र मुख्य बगानमा सार्न योग्य हुन्छ
- बगानमा सारेको २–३ वर्षपछि बल्ल फल्न सुरु गर्छ

---

सारांश: अलैंचीले चिसो, ओसिलो, छहारीयुक्त ठाउँ मन पराउँछ। उत्तर-पूर्वी मोहडा, दोमट माटो, ९०% भन्दा बढी आर्द्रता र उत्तिस जस्ता छहारी भएमा उत्पादन राम्रो हुन्छ। उचाइ हेरेर जात छान्ने, स्वस्थ बिरुवा प्रयोग गर्ने र छहारी व्यवस्थापनमा ध्यान दिए ‘कालो सुन’ बाट मनग्य आम्दानी लिन सकिन्छ।

Nepali PM B***n Shah has been listed in “The 100 Most Influential People of 2026” by Time Magazine. He is listed among 25 leaders including Trump, Xi Jinping, Pope LEO XIV, Zohran Mamdani etc.

The Ministry of Finance will accept a total of $90 million in concessional loans for the Digital Nepal Transformation Project, $40 million from the Asian Development Bank and $50 million from the World Bank.

अब ५ लाख देखि Account payee चेक हुने।

परिपत्र नं. ९ (क,ख,ग): नेपाल राष्ट्र बैंकबाट 'क', 'ख' र 'ग' वर्गका इजाजतपत्रप्राप्त संस्थाहरुलाई जारी गरिएको एकीकृत निर्देशन, २०८१ मा संशोधन तथा परिमार्जन ।

पार्टीको नाम : राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
चुनाव चिन्ह : घण्टी
सभापति : रवि लामिछाने
चुनाव पछि ससदीय दलको नेता तथा प्रधानमन्त्रीको उमेदवार : बालेन्द्र शाह
#सहमति