18/04/2026
नेपालको आयकर ऐन, २०५८ (Income Tax Act, 2058) र प्रत्येक वर्ष जारी हुने आर्थिक ऐनले करको सीमा र दरहरूमा गर्ने परिवर्तनले गर्दा पुराना सामग्रीहरू भ्रमपूर्ण हुन सक्छन्।
तपाईँको सामग्रीलाई अझ गहिरो विश्लेषण (Deep Analysis) र परिष्कृत लेखनका साथ तल प्रस्तुत गरिएको छ:
नेपालको आयकर प्रणाली: D1, D2 र D3 फारमको विस्तृत विश्लेषण
नेपालमा व्यक्तिगत वा व्यावसायिक आय विवरण बुझाउनको लागि आन्तरिक राजस्व विभाग (IRD) ले करदाताको कारोबार र प्रकृतिका आधारमा तीन प्रकारका मुख्य फारमहरू (अनुसूचीहरू) तोकेको छ।
✅ D1 (अनुसूची १): अनुमानित कर करदाता (Presumptive Taxpayer)
यो फारम साना व्यवसायीहरूका लागि डिजाइन गरिएको हो, जसले जटिल स्रेस्ता राख्न सक्दैनन्।
✍🏿 कारोबार सीमा (Threshold): वार्षिक कारोबार ३० लाख रुपैयाँसम्म र खुद नाफा ३ लाख रुपैयाँसम्म। (स्मरण रहोस्, पहिले यो सीमा ५० लाख थियो, जसलाई हाल परिमार्जन गरिएको छ)।
✍🏿 करको गणना: यसमा खर्चको विस्तृत विवरण देखाइरहनु पर्दैन। कारोबार भएको क्षेत्र (महानगर, उप-महानगर, नगरपालिका वा गाउँपालिका) अनुसार एउटा निश्चित रकम (Fixed Amount) कर तिरे पुग्छ।
✍🏿 सर्तहरू: * भ्याट (VAT) मा दर्ता नभएको हुनुपर्ने।
• आय स्रोत व्यवसाय मात्र हुनुपर्ने (परामर्श वा अन्य व्यावसायिक आय भएमा यो लागु हुँदैन)।
✅ D2 (अनुसूची २): विशेष वा मध्यम कारोबार (Turnover-based Taxpayer)
यो फारम मध्यम स्तरका प्राकृतिक व्यक्ति (Individuals) हरूका लागि हो।
✍🏿 कारोबार सीमा: वार्षिक कारोबार ३० लाख देखि १ करोड रुपैयाँसम्म।
✍🏿 करको दर: यसमा नाफामा नभई सिधै कारोबार (Turnover) मा निश्चित प्रतिशत कर लाग्छ। सामान्यतया वस्तु बिक्रीमा ०.२५% देखि लिएर ग्यास, पेट्रोलियम जस्ता वस्तुमा फरक दरहरू तोकिएका हुन्छन्।
✍🏿 विशेषता: यसमा आय र व्ययको केही आधारभूत विवरण दिनुपर्छ तर D3 जस्तो पूर्ण लेखापरीक्षण (Audit Report) अनिवार्य हुँदैन।
✅ D3 (अनुसूची ३): पूर्ण कर विवरण (Full Tax Return)
यो सबैभन्दा विस्तृत फारम हो, जहाँ आय-व्ययको पूर्ण हिसाब बुझाउनुपर्छ।
✍🏿 कारोबार सीमा: वार्षिक कारोबार १ करोड रुपैयाँभन्दा बढी हुने व्यक्ति।
✍🏿 कम्पनीको हकमा: यदि व्यवसाय 'निकाय' (Private Limited, NGO, INGO) को रूपमा दर्ता छ भने कारोबार जतिसुकै भए पनि अनिवार्य रूपमा D3 नै भर्नुपर्छ।
✍🏿 लेखापरीक्षण: यस फारमका साथमा चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट वा दर्तावाल लेखापरीक्षकबाट प्रमाणित गरिएको Audit Report अनिवार्य रूपमा बुझाउनुपर्छ।
>>>किन यो अपडेट महत्त्वपूर्ण छ?> विशेषता>कसरी छनौट गर्ने?>छोटो सुझाव
