South Deep Academy Jhapa

SEE २०८२ पुरक परीक्षाको आवेदन फाराम भर्ने भराउने सम्बन्धी सुचना ।

एसईई उत्तरपुस्तिका परीक्षण: केन्द्रमै जाँच्ने परिपाटी र निष्पक्षताको प्रश्न

नेपालको विद्यालय शिक्षा प्रणालीमा माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (SEE) लाई विद्यार्थीको शैक्षिक यात्राको एउटा महत्त्वपूर्ण खुड्किलो मानिन्छ। यस परीक्षाको विश्वसनीयता र निष्पक्षता कायम राख्न परीक्षा सञ्चालनदेखि उत्तरपुस्तिका परीक्षणसम्मका प्रक्रियाहरू त्रुटिरहित र पूर्वाग्रहरहित हुन जरुरी छ। तर, पछिल्लो समय परीक्षा सञ्चालन भएकै केन्द्र भित्रै उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्ने प्रवृत्तिका कारण यसको निष्पक्षतामाथि गम्भीर आशंकाहरू उब्जिन थालेका छन्।

परीक्षा केन्द्रमा नै उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्दा परीक्षार्थीको पहिचान गोप्य राख्न कत्तिको सम्भव छ भन्ने मुख्य चुनौती हो। एउटै नगरपालिका भित्र कुन विद्यालयको उत्तरपुस्तिका कहाँ परीक्षण भइरहेको छ भन्ने कुरा शिक्षक वा विद्यालय प्रशासनलाई सहजै थाहा हुन सक्छ। जब परीक्षकले यो उत्तरपुस्तिका फलानो विद्यालयको वा फलानो विद्यार्थीको हो भन्ने अनुमान लगाउन सक्छन्, तब त्यहाँ सचेत वा अचेत रूपमा पूर्वाग्रह (Biasness) छिर्ने सम्भावना रहन्छ। आफ्नै क्षेत्रका वा परिचित विद्यार्थीप्रति फरक दृष्टिकोण राखेर नम्बर दिने प्रवृत्तिले वास्तविक जेहेन्दार विद्यार्थीमाथि अन्याय हुन सक्छ। गोरखाका ६ वटा विद्यालयका प्रधानाध्यापकहरूले राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डलाई संयुक्त रूपमा बुझाएको "पुनः परीक्षण गराई पाऊँ" भन्ने विषयको निवेदन ले पनि यो पुष्टि गरिसकेको छ|

वर्तमान समयमा विद्यालयहरूबीच विद्यार्थी आकर्षण गर्ने र शैक्षिक नतिजाको अहम् देखाउने तीव्र प्रतिस्पर्धा छ। कतिपय अवस्थामा एउटा विद्यालयका विद्यार्थीलाई प्रलोभनमा पारेर अर्को विद्यालयमा लैजाने जस्ता अस्वस्थ प्रतिष्पर्धाहरू पनि समाजमा देखिने गरेका छन्। यस्तो व्यावसायिक र प्रतिष्ठाको लडाइँ भएको वातावरणमा, छिमेकी वा प्रतिस्पर्धी विद्यालयको उत्तरपुस्तिका स्थानीय स्तरकै शिक्षकले जाँच्दा पूर्ण रूपमा न्यायपूर्ण र निष्पक्ष भयो होला भनेर विश्वास गर्न गाह्रो हुन्छ। सबै ठाउँमा वा सबै शिक्षकबाट नियतवश विभेद नहोला, तर प्रणालीले नै शंका गर्ने ठाउँ दिएपछि परीक्षाको गरिमामा आँच आउनु स्वाभाविक हो।

वास्तविक मूल्यांकन र न्यायपूर्ण नतिजाका लागि उत्तरपुस्तिका परीक्षण प्रक्रिया पूर्ण रूपमा 'ब्लाइन्ड' (Blind Evaluation) हुनुपर्छ। अर्थात्, उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्ने शिक्षकलाई कुन जिल्ला, कुन विद्यालय वा कुन विद्यार्थीको कपी हो भन्ने कुराको कुनै पनि संकेत थाहा हुनु हुँदैन। राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले उत्तरपुस्तिकाहरूलाई कोडिङ गरेर अन्य दुर्गम वा फरक जिल्ला वा क्षेत्रमा पठाएर परीक्षण गराउने व्यवस्थालाई कडाइका साथ लागू गर्नुपर्छ।

जबसम्म उत्तरपुस्तिका परीक्षणमा पूर्ण गोपनीयता र अभेद्य प्रणाली लागू हुँदैन, तबसम्म विद्यार्थीको वास्तविक क्षमताको कदर हुन सक्दैन। परीक्षा केन्द्र वा स्थानीय क्षेत्रमै कपी जाँच्ने हालको प्रवृत्तिलाई सुधार गरी प्रादेशिक वा राष्ट्रिय स्तरमा उत्तरपुस्तिका साटासाट गरेर परीक्षण गर्ने व्यवस्था मिलाउनु आजको आवश्यकता हो। तब मात्र विद्यार्थी, विद्यालय र समग्र शिक्षा प्रणालीप्रति सबैको विश्वास कायम रहनेछ र परीक्षा साँच्चिकै निष्पक्ष बन्नेछ।

कक्षालाई शान्त र मर्यादित बनाउन निम्न व्यावहारिक उपायहरू अपनाउन सकिन्छ:
१. तत्काल गर्ने उपायहरू (Immediate Actions)
• मौनताको शक्ति (The Power of Silence): विद्यार्थीहरूले हल्ला गर्दा तपाईं झन् ठुलो स्वरले नकराउनुहोस्। कतिपय अवस्थामा बोर्डको अगाडि एकदम शान्त र गम्भीर भएर उभिनुहोस् र उनीहरूलाई मात्र हेर्नुहोस्। शिक्षक अचानक शान्त हुँदा विद्यार्थीहरूले बिस्तारै आफैं हल्ला बन्द गर्छन्।
• संकेतको प्रयोग (Non-Verbal Cues): हल्ला हुनासाथ ताली पड्काउने (जस्तै: दुई पटक ताली बजाउने र विद्यार्थीले पनि त्यसै गर्ने), वा हात माथि उठाउने नियम बनाउनुहोस्। "हात माथि उठेपछि सबै शान्त हुनुपर्छ" भन्ने बानी बसाल्नुहोस्।
• सकारात्मक ध्यान (Positive Reinforcement): हल्ला गर्नेलाई गाली गर्नुको साटो शान्त बस्ने विद्यार्थीको नाम लिएर प्रशंसा गर्नुहोस्। जस्तै: "हेर्नुस् त, बीचको लहरका साथीहरू कति शान्तसँग बसिरहनुभएको छ, धन्यवाद।" यो सुनेर अरू विद्यार्थी पनि शान्त हुन खोज्छन्।
२. शिक्षण शैलीमा परिवर्तन (Teaching Methods)
• विद्यार्थीलाई व्यस्त राख्ने (Engage Them): विद्यार्थीहरू अक्सर त्यतिबेला हल्ला गर्छन् जब उनीहरू अल्छी मान्छन् वा उनीहरूसँग गर्नका लागि केही काम हुँदैन। लेक्चर मात्र दिनुको साटो उनीहरूलाई साना-साना समूहमा छलफल गराउने, प्रश्न सोध्ने, वा बोर्डमा लेख्न लगाउने जस्ता कार्यमा व्यस्त राख्नुहोस्।
• सिटिङ प्लान परिवर्तन (Change the Seating Plan): धेरै हल्ला गर्ने साथीहरूलाई एकै ठाउँमा बस्न नदिनुहोस्। हल्ला गर्ने विद्यार्थीलाई अगाडिको सिटमा वा शान्त स्वभावका विद्यार्थीहरूको बीचमा राख्नुहोस्।
३. नियम र सम्बन्ध स्थापना (Rules and Relationship)
• कक्षाका नियमहरू सँगै बनाउने: कक्षाको पहिलो दिन वा भोलि नै विद्यार्थीहरूसँगै बसेर कक्षाका नियमहरू तय गर्नुहोस्। "हामी हल्ला गर्दैनौँ" भन्नुको साटो "हामी पालो पर्खेर बोल्छौँ" भन्ने जस्ता सकारात्मक नियम बोर्डमा लेखेर टाँस्नुहोस्। उनीहरू आफैंले बनाएको नियम हुनाले उनीहरूले पालना गर्ने सम्भावना बढी हुन्छ।
• व्यक्तिगत सम्बन्ध (Build a Rapport): कक्षामा बढी हल्ला गर्ने र भनेको नमानी जिद्दी गर्ने विद्यार्थीहरूसँग कक्षाबाहिर एक्लै (फकाएर) कुरा गर्नुहोस्। उनीहरूको समस्या के हो (पढाइ नबुझेको, ध्यान केन्द्रित गर्न नसकेको, वा घरको कुनै समस्या) भन्ने बुझ्ने प्रयास गर्नुहोस्। जब विद्यार्थीले शिक्षकबाट आत्मीयता पाउँछन्, उनीहरूले आदर गर्न थाल्छन् र भनेको मान्छन्।

एउटा महत्त्वपूर्ण कुरा: सजाय वा गालीले विद्यार्थीमा आक्रोश मात्र बढाउँछ। त्यसैले कक्षालाई नियन्त्रण (Control) गर्नुभन्दा पनि कक्षाको व्यवस्थापन (Management) गर्नेतर्फ लाग्नु उपयुक्त हुन्छ।

Gk...

टिभी हेर्दै पढ्न सकिने !
घर मै बसी बसी बिहान तथा बेलुका आफ्ना नानीहरुलाइ पढाइ र सिकाइ मा जोडौं !
#कक्षा १ देखि १० सम्म !
----
NTV+ बाट प्रसारण हुने श्रव्यदृश्य पाठको समय तालिका (मिति २०८३।०२।०१ देखि २०८३।०२।३१ सम्म)

गरिब परिवारको जडिया बाउ”
साँझ पर्न थालेपछि
त्यो घरमा डर पनि सँगै पस्ने गर्थ्यो।
सानो टिनको छानो,
भित्तामा उम्रिएको चिसोपन,
भोकले रुँदै गरेका बालबच्चा,
र ढोकाबाहिर डगमगाउँदै आउने एउटा मान्छे—
जो कहिल्यै परिवारको सहारा बन्न सकेन।
ऊ बाउ थियो…
तर बाउको जिम्मेवारीभन्दा
रक्सीको बोतलसँग बढी नजिक भइसकेको थियो।
बिहान घरबाट निस्किँदा
छोराछोरीले सोच्थे—
“सायद आज बाउ सुध्रिनु होला…”
तर रात पर्नासाथ
उही गाली, उही हल्ला,
उही रक्सीको गन्धले
घर फेरि नरक बन्थ्यो।
आमाले चुलो निभेको लुकाउन
पानी धेरै हालेर झोल पकाउँथिन्।
आफू भोकै बसेर पनि
बच्चाहरूलाई खुवाउँथिन्।
तर त्यो बाउलाई
न त बच्चाको आँसु देखिन्थ्यो,
न त श्रीमतीको थाकेको अनुहार।
उसलाई त
संसार नै रक्सीको धुवाँभित्र हराइसकेको थियो।
धेरै रात
छोराले आमालाई च्यापेर सोध्थ्यो—
“आमा… हाम्रो बाउ किन अरूको जस्तो हुँदैन ?”
त्यो प्रश्न सुन्नासाथ
आमाको मन हजार टुक्रा हुन्थ्यो।
तर आँसु लुकाएर भन्थिन्—
“एक दिन सबै ठीक हुन्छ बाबु…”
तर त्यो “एक दिन”
कहिल्यै आएन।
घरको भाडा तिर्न बाँकी थियो,
स्कुलको फी तिर्न पैसा थिएन,
भान्सामा चामल सकिएको दिन पनि
ऊ बोतल बोकेर घर फर्किन्थ्यो।
कहिलेकाहीँ त
आफ्नै छोराछोरीको किताब बेचेर पनि
रक्सी खान पुगेको थियो।
त्यो दिन
छोरी धेरै रोएकी थिई।
किनकि उसले किताब मात्र गुमाएकी थिइन,
उसले आफ्नो सपना हराएको महसुस गरेकी थिई।
मान्छेहरूले त्यो परिवारलाई हेरेर
धेरै कुरा गर्थे।
कसैले “जडियाको घर” भन्थे,
कसैले “बिग्रिएको परिवार।”
तर कसैले पनि
त्यो घरभित्रको पीडा महसुस गरेनन्।
आमाले धेरै संघर्ष गरिन्।
अरूको घरमा भाँडा माझिन्,
कपडा धोइन्,
राति अबेरसम्म सिलाइ गरिन्।
किनकि उनलाई थाहा थियो—
यदि उनी पनि हारिन् भने,
उनका बच्चाहरूको भविष्य अन्धकारमै हराउनेछ।
समय बित्दै गयो…
बच्चाहरू ठूला भए।
उनीहरूले बाल्यकालमा खेलौना पाएनन्,
मायालु बाउ पाएनन्,
तर संघर्ष भने प्रशस्त पाए।
र त्यो संघर्षले
उनीहरूलाई समयभन्दा अघि नै ठूलो बनाइदियो।
एक दिन
त्यही जडिया बाउ बिरामी परेर ओछ्यानमा थला पर्‍यो।
साथीहरू हराए,
रक्सी सकियो,
अनि उसको वरिपरि
मौनता मात्र बाँकी रह्यो।
त्यो बेला
उसले पहिलो पटक बुझ्यो—
उसले जिन्दगीभरि बोतल समात्दा
आफ्नै परिवारको हात छोडेको रहेछ।
तर धेरै ढिला भइसकेको थियो।
छोराछोरीको आँखामा
अब डर त थिएन,
तर सम्मान पनि बाँकी थिएन।
त्यो घरले धेरै दुःख सह्यो,
धेरै आँसु बगायो,
तर एउटा कुरा सिक्यो—
गरिबीले मान्छेलाई कहिल्यै सानो बनाउँदैन,
तर खराब बानीले
पूरै परिवारको जीवन जलाइदिन्छ।

एक असफल SEE बिद्यार्थी को भाभुक पत्र 🙏❤️
゚viralシ