29/09/2024
Dr. Henk Hollaar vertelt:
Hoe in 1561 Fabri (van de Fabristraat) Schiedammers aan de hoofdprijs hielp en tegelijk hun huid redde.
De Historische Vereniging Schiedam doet opnieuw mee aan de maand van de geschiedenis, die traditiegetrouw in Schiedam plaats vindt. Het landelijk thema dit jaar is ¨Echt Nep¨. In dat kader geeft dr. Henk Hollaar op zaterdagmiddag 5 oktober in de Wilgenburg een lezing over het feit dat de Schiedamse Rederijkers in 1561 met een toneelstuk de hoofdprijs wonnen op een groot landjuweel (concours) in Rotterdam.
In die dagen kenden alle steden en zeer vele dorpen zogenaamde Rederijkerskamers. Daarin verenigden zich burgers die zichzelf en elkaar wilden beschaven door het beoefenen van de schone kunsten waarbij de nadruk lag op de poëzie en het toneel. Wij in onze eeuw zouden hun producties ¨totaaltheater¨ noemen. Landjuwelen waren enorme evenementen die een hele stad op zijn kop konden zetten en de jury´s hadden het er maar moeilijk mee de beste voorstelling te selecteren voor een van de prijzen, bijvoorbeeld een goed toebereide varkenskop. Maar elke rederijkerskamer ging natuurlijk voor de zilveren schaal of beker waarmee de uiteindelijke winnaars werden beloond. De Schiedamse deelnemers hebben de overwinning van 1561 ongetwijfeld als een hoogtepunt in hun leven beschouwd.
Maar de jaren zestig van de zestiende eeuw waren lastige tijden om op het toneel de waarheid te zeggen want in opdracht van koning Filips II werd scherp gelet op scnes die als ketterij konden worden uitgelegd. Wie verdacht werd van protestantse neigingen, kon zó op de brandstapel belanden. Toch wilden de Schiedamse Rederijkers op subtiele wijze de puntjes zetten die wat hun betreft op de i van hun tijd thuis hoorden Gelukkig had Schiedam de geleerde priester en haringreder Servaes Pietersz Fabri achter de hand, die goed tussen de klippen van de godsdienst heen kon laveren.
Het klinkt allemaal ver weg maar het is allemaal heel actueel. Je zou zelfs kunnen zeggen dat in die jaren vlak voor het begin van onze grote Nederlandse opstand de calvinisten de wokies waren, die tot woede van koning Filips en zijn aanhang de vinger op de zere plek wisten te leggen. Zo houdt het verleden ons een spiegel voor.
Dat gaat Henk Hollaar allemaal uitleggen.
Dr. Henk Hollaar, jarenlang werkzaam in het onderwijs, promoveerde in 2006 aan de Universiteit van Amsterdam op een studie naar zestiende-eeuwse Hollandse rederijkerkamers.
Locatie: Centrum Noot voor de redactie niet voor publicatiede Wilgenburg, Land van Ris 6, Schiedam. Dat is achter de Singelkerk op de hoek van de Christiaan Huygensstraat.
Zaal open: 13.00 uur, aanvang lezing 13.30 uur.
