Ukulele in de klas is een interactief digitaal lesprogramma om muziekonderwijs weer terug te krijgen op de basisscholen in Rotterdam en zo onder andere ook een belangrijke bijdrage te leveren aan de verbetering van de reken- en taalvaardigheden. Kinderen in aanraking brengen met muziek is daarom waardevol. Maar muziek is meer dan dat. Zingen en muziek maken is een instrument voor de ontwikkeling v
an jonge hersenen . Hoe jonger je ermee begint, hoe meer effect het heeft op latere leeftijd. Toch zijn er heel weinig basisscholen die muziekles geven aan hun leerlingen. Hier zijn verschillende oorzaken voor. De belangrijkste is het grote belang dat wordt gehecht aan taal- en rekenonderwijs, hier worden scholen tenslotte op afgerekend. Maar ook veel juffen en meesters vinden het lastig om muziekles te geven. Ook op de lerarenopleidingen is muziekles een ondergeschikt onderdeel in het curriculum. Amerikaanse hersenonderzoekers maken zich zorgen over deze ontwikkeling. Augustus 2010 waarschuwden ze in Nature Reviews dat de trend om zang en muziek op te offeren aan andere schoolvakken ‘op de lange termijn onze academische prestaties kan aantasten’. Het wetenschappelijk onderzoek naar de effecten van muzikale training op de hersenontwikkeling van kinderen is nog in volle gang, maar de belangrijkste conclusies kunnen al getrokken worden. Zelf muziek maken heeft aanzienlijk meer impact dan passief luisteren naar muziek. Door de invloed op de ontwikkeling van het auditieve systeem raakt muzikale training bij kinderen aan primaire functies als luisteren, taalverwerving, leesvaardigheid en emotionele intelligentie. Ook ondersteunt muzikale training de behandeling van dyslexie. Volgens vooraanstaand muziekonderzoekster Nina Kraus kan de vereiste grootschalige inspanning om muzikale training op jonge leeftijd aan te bieden alleen worden bereikt op school. Waarom interactief? Met een interactief muziekprogramma dat via een smartboard gegeven kan worden hoeft een meester of juf niet p***e muzikaal te zijn om toch op een heel leuke manier muzieklessen te kunnen geven en zelf muziek weer leuk te kunnen vinden. Een interactief lesprogramma is zeer eenvoudig: je klikt op een liedje, dit gaat spelen en de ukulele op het scherm laat zien wat je moet doen en hoe je een akkoord moet pakken. Een voorproefje van het interactieve lesprogramma is te zien op http://www.ukuleleplayalong.nl/school/. Dit is ontwikkeld voor het ‘ukulele op school’ project in Groningen. Het lesprogramma wordt langzaam opgebouwd in moeilijkheidsgraad en kan met verzoeknummers van kinderen zelf worden aangevuld. Waarom de ukulele?! Het is een klein, goedkoop en eenvoudig te bespelen instrumentje (gitaartje met 4 snaren), waar je ook goed samen muziek mee kunt maken, waar je bovendien bij kunt zingen en wat je in een paar lessen onder de knie hebt. Na 1 les kun je al vader Jacob spelen. Is er al ervaring met interactieve ukulele lessen in het onderwijs? Door het ukulele in de klas team is al op een aantal scholen buiten Rotterdam lesgegeven en in Groningen is aan een groot 'ukulele op school' project meegewerkt. Kinderen vinden het ontzettend leuk en doen erg gemotiveerd mee. In vooral Angelsaksische landen als Canada, Australië en Nieuw Zeeland zijn er vele ‘ukulele at school’ projecten met als uitvloeisel vele schoolorkesten en uitwisseling van leerervaringen via websites. In Groot Brittannië zijn muzieklessen met ukulele op basisscholen inmiddels onderdeel van het nieuwe nationale onderwijs curriculum. Waarom een projectaanpak voor ukulele in de klas? De basisscholen in Rotterdam kunnen natuurlijk ook zelf één voor één benaderd worden, maar ukulele in de klas leent zich veel meer voor een projectaanpak. Op die manier kunnen alle scholen in één keer worden voorzien van de instrumenten en het interactieve lesprogramma verder ontwikkeld worden. Docenten kunnen het programma na introductie workshops namelijk zelf uitvoeren. Juist de (wetenschappelijke) bewijzen dat muziek luisteren en meer nog het zelf beoefenen positief bijdraagt aan de realisatie van de kerndoelen in het Rotterdamse basisonderwijs vraagt om een grootschalige introductie, maar het wetenschappelijke onderzoek is nog zo recent dat veel scholen, beleidmakers en bestuurders hier niet van op de hoogte zijn. Ukulele in de klas wil daarom samen met de kenniskring Opgroeien in de stad van de Hogeschool Rotterdam gaan monitoren welke effecten het programma heeft op de schoolprestaties van kinderen in Rotterdam. Noot: Uit de recente publicatie : “Muziek en kinderhersenen” waarin Mark Mieras, fysicus en wetenschapsjournalist, gespecialiseerd in hersenonderzoek in opdracht van het Jeugdcultuurfonds Nederland in kaart bracht welk wetenschappelijk onderzoek inmiddels is verricht naar de invloed van muziek luisteren en maken op kinderhersenen (te downloaden via http://www.mieras.nl/)
