02/01/2017
Energie zuinig? Of zuinig in comfort?
In het noorden van het land heeft een echtpaar een nieuwe woning aangekocht. Volgens de verkoopbrochure een spiksplinternieuwe woning met het hoogst haalbare energielabel, hightech installaties, een lage energierekening met een optimaal wooncomfort. Wie wil dat niet? Echter, de eerste winter werd duidelijk dat het optimale wooncomfort verkooppraat was, want het blijkt verre van comfortabel.
De woning is opgeleverd in de zomer waarbij de bewoners erg veel plezier hadden van de grote glazen pui met deur in de achtergevel. Het terras werd hierdoor als een verlenging van de woonkamer gezien. De eerste maanden na oplevering waren de bewoners ook erg tevreden met hun nieuwe woning.
Die tevredenheid werd steeds minder, naarmate de koudere periode naderde.
De eerste keer dat het buiten kouder werd en het verwarmingstoestel in bedrijf werd gesteld, was merkbaar dat de zithoek in de woonkamer niet behaaglijk aanvoelde.
Dit terwijl de klokthermostaat toch echt aangaf dat de ruimte 21 graden Celsius was. De klokthermostaat werd door een aannemer vervangen, want deze moest wel verkeerde waardes aangeven. De nieuwe thermostaat bleef echter een ‘afwijkende’ temperatuur aangeven. Het was immers toch echt kouder dan 21 graden! De woonkamer is bij het inschakelen van de verwarming heel snel op temperatuur en de kamer blijft ook op temperatuur. De enige radiator in de woonkamer houdt de ruimte dus op de juiste temperatuur, maar warm voelt het niet. Zeker zodra er voor de mooie pui op de bank wordt gezeten, is de kou niet te negeren. Er wordt een deken om de schouders geslagen om het enigszins warm te krijgen en warm te houden.
De woning is opgeleverd met een houtskelet voor- en achtergevel.
De bouwmuren zijn van beton en de begane grond bestaat uit een betonvloer met een dik isolatiepakket. De houtskelet gevels zijn voorzien van een dik pakket isolatie met een Rc-waarde van 4.0m²K/W. Vanwege de hoge isolatiewaarde is er in de woonkamer weinig verwarmingscapaciteit geïnstalleerd. De woning is op de begane grond voorzien van één grote radiator die de woonkamer moet verwarmen. De radiator is naast de pui tegen de woningscheidende wand geplaatst. De achtergevel bestaat uit een grote glazen pui. Zodra het verwarmingstoestel wordt ingeschakeld, schiet de temperatuur in de het vertrek omhoog en komt een duidelijk voelbare luchtstroming op gang.
Een opwarming van 18 graden tot 21 graden Celsius wordt in een mum van tijd behaald, zo valt af te lezen op de kamerthermostaat. De woning is voorzien van mechanische afzuiging en natuurlijke toevoer door ventilatieroosters boven het glas. Feitelijk zijn er geen problemen of zichtbare gebreken, maar toch is het niet behaaglijk in de woonkamer.
Om de luchtstroming binnen de woonkamer bij verwarming van de ruimte beter in beeld te krijgen is een test uitgevoerd waarbij een rookpatroon onder de radiator is geplaatst. Voor de test is de ruimte afgekoeld door de deuren tegenover elkaar open te zetten. Hierop zijn de deuren en ventilatieroosters gesloten en is de thermostaat ingesteld op een extra hoge temperatuur van 25 graden Celsius. Bij het inschakelen van de rookpatroon is direct te zien dat de enige radiator in de woonkamer een sterke luchtstroming op gang helpt die zich, langs de woningscheidende wand omhoog, langs het plafond, direct in de richting van de thermostaat en het daarboven aanwezige afzuigpunt van de mechanische ventilatie beweegt. In enkele minuten tijd staat de kamer vol met rook.
De thermische schil (het warmtebeeld) vertoont nauwelijks noemenswaardige gebreken, luchtdichting en isolatiewaarde. De radiator heeft volgens de berekening voldoende capaciteit om de woonkamer te verwarmen. Ook als er wel zou worden geventileerd zou van voldoende capaciteit sprake zijn. Waar wordt de onbehaaglijkheid dan door veroorzaakt?
Door de plaats van de radiator zal de woonkamer slechts beperkt door straling worden verwarmd. Om deze reden is een radiator met meer platen toegepast. Deze zorgt dat een sterke warme luchtstroming op gang komt om daarmee de lucht in de ruimte te verwarmen. Door de continue afzuiging van het ventiel en de overstroom (kier) onder de deur door en de niet geheel sluitende ventilatieroosters in de pui wordt deze warme luchtstroming aangetrokken richting de thermostaat. Hierdoor warmt de thermostaat snel op en gaat de verwarmingsketel uit. Het type radiator heeft een geringe hoeveelheid water in zich waardoor deze snel afkoelt. De aanzuigende werking van het ventilatiesysteem blijft aanwezig waardoor de onder de roosters geplaatste bank de koude luchtstroming die nog aanwezig is over zich heen krijgt. De warme luchtstroming heeft de bank dan nog niet bereikt.
Door de goede thermische isolatie van de buitenschil, de snelle opwarming van het midden van de ruimte, rond de thermostaat zal dit proces zich in een opwarmperiode vaak herhalen waardoor steeds hinderlijke luchtstromingen in de buurt van de bank aanwezig zijn. Daarnaast warmt juist de plaats waar de bank staat langzamer op daar deze opgesteld staat voor de slechtst geïsoleerde constructie, de pui, en daardoor de opwarming van de lucht achter de bank sterk vertraagt. Onbehagen gegarandeerd.
In deze situatie kan het herindelen van de woonkamer een verbetering opleveren. Hierbij moet de ruimte ter plaatse van de pui en ter plaatse van de radiator zo vrij mogelijk worden gehouden van obstakels. Naar verwachting zal dit de problemen niet geheel kunnen wegnemen.
Ingrijpender maar meer kans op voldoende verbetering is het vervangen van de radiator door lage convectoren op de vloer over de gehele breedte van de pui.
Dit zorgt ervoor dat de warmte beter wordt verdeeld over de ruimte en beter wordt gemengd met de koudere ventilatielucht in de ruimte voordat deze de ruimte in komt.
