Tracé - Limburgs Samenlevingsarchief

𝗠𝗮𝗮𝘀𝘁𝗿𝗶𝗰𝗵𝘁 𝟭𝟵𝟵𝟮: 𝗛𝗲𝗿𝗶𝗻𝗻𝗲𝗿𝗶𝗻𝗴𝗲𝗻 𝗮𝗮𝗻 𝗲𝗲𝗻 𝗘𝘂𝗿𝗼𝗽𝗲𝗲𝘀 𝗸𝗲𝗲𝗿𝗽𝘂𝗻𝘁

Ons Jaarboek 2025 is verschenen en volledig online te lezen. Af en toe delen we een artikel uit ons jaarboek. Deze editie markeert bovendien een bijzonder moment: voor het eerst verschijnt het jaarboek onder de naam Tracé – Limburgs Samenlevingsarchief!

𝘿𝙚𝙯𝙚 𝙬𝙚𝙚𝙠 𝙞𝙣 𝙛𝙤𝙘𝙪𝙨: 𝘓𝘪𝘮𝘣𝘶𝘳𝘨𝘴𝘦 𝘩𝘦𝘳𝘪𝘯𝘯𝘦𝘳𝘪𝘯𝘨𝘦𝘯 𝘢𝘢𝘯 𝘩𝘦𝘵 𝘷𝘦𝘳𝘥𝘳𝘢𝘨 𝘷𝘢𝘯 𝘔𝘢𝘢𝘴𝘵𝘳𝘪𝘤𝘩𝘵 (𝟣𝟫𝟫𝟤): 𝘌𝘦𝘯 𝘨𝘦𝘩𝘦𝘶𝘨𝘦𝘯𝘭𝘢𝘯𝘥𝘴𝘤𝘩𝘢𝘱 – geschreven door Joep Leerssen. Hoe leeft het Verdrag van Maastricht – dat de EU vormgaf – voort in de stad zelf? Oral history-interviews onthullen een herinneringslandschap van veiligheid, gastvrijheid en afstand: waar de open Europese Conferentie van 1981 feestelijk was, was de top van 1991 gesloten en streng beveiligd. Een symbool van Europese eenheid, maar ook van de groeiende kloof tussen politiek en publiek.

𝗟𝗲𝗲𝘀 𝘃𝗲𝗿𝗱𝗲𝗿: https://shcl-jaarboek.nl/issue/view/1916/512
Afbeelding: Tentoonstelling "Eutopia, Mail-Art from the West”, inzending Peggy Verstraeten.

𝗣𝗮𝗻𝗶𝗲𝗸!

Zo heet het periodiek verschijnend blaadje dat onlangs aan Tracé werd geschonken. Uitgegeven door het Paniekkollektief, een studentengroep uit Schinnen die actie ondernam tegen het onrecht in de wereld. Via het gestencilde tijdschrift wilde het Paniekkollektief de Schinnense bevolking informeren over zaken die in de krant niet of nauwelijks aan de orde kwamen. De eerste nummers gingen vooral over Derde Wereldzaken, later kwamen er steeds meer lokale zaken aan de orde. In dit tijdschriftje, dat gedurende enkele jaren huis aan huis bezorgd werd, werd de provocatie niet geschuwd, wat heel wat commotie in het dorp teweegbracht en soms zelfs in de landelijke pers.

𝗟𝗶𝗺𝗯𝘂𝗿𝗴𝘀 𝗩𝗲𝗿𝗹𝗲𝗱𝗲𝗻: 𝗝𝗮𝗰 𝗟𝗲𝗺𝗺𝗲𝗻𝘀

In de 33e aflevering van Limburgs Verleden is gemeentearchivaris Jac Lemmens te gast. Na zijn studie geschiedenis in Nijmegen en archiefwetenschappen in Amsterdam bouwde hij een indrukwekkende loopbaan op binnen de wereld van archieven, erfgoed en geschiedschrijving. Sinds 2009 is hij gemeentearchivaris van Weert en sinds 2021 vervult hij diezelfde functie ook in Roermond.

In deze aflevering spreken we over zijn opleiding, zijn onderzoek en publicaties, en zijn werkzaamheden als gemeentearchivaris. Daarbij gaan we uitgebreid in op zijn bijzondere belangstelling voor de Joodse geschiedenis van Limburg en de manier waarop historische bronnen nieuwe perspectieven kunnen bieden op bekende en minder bekende verhalen uit het verleden.

Daarnaast bespreken we de waarde van archieven en de belangrijke rol die zij spelen in onze maatschappij. Hoe worden keuzes gemaakt over wat bewaard blijft voor toekomstige generaties? Wat kunnen archieven ons leren over onze geschiedenis, identiteit en gemeenschap? Tijdens het gesprek staan we ook stil bij het recent onthulde Sinti-monument in Roermond en de betekenis ervan voor herinnering, erkenning en historisch bewustzijn.

Een gesprek over geschiedenis, erfgoed, collectieve herinnering en het belang van archieven als fundament van ons historisch bewustzijn.

👁️ 𝘽𝙚𝙠𝙞𝙟𝙠 𝙙𝙚 𝙥𝙤𝙙𝙘𝙖𝙨𝙩 𝙝𝙞𝙚𝙧: https://www.youtube.com/watch?v=htxi2gfZ1-Q
🎧𝙇𝙪𝙞𝙨𝙩𝙚𝙧 𝙝𝙞𝙚𝙧 𝙩𝙚𝙧𝙪𝙜: https://open.spotify.com/episode/4JQA6W4wa551mJI73KFt29?si=4HEZQMLMQcCGnIbrBchkng

𝗕𝗲𝗱𝗮𝗻𝗸𝘁 𝗩𝗲𝗿𝗮!

De stage van onze stagiair Vera zit erop. Vera studeert Liberal Arts and Sciences aan Leiden University College The Hague. Tijdens haar studie specialiseerde zij zich in vroegmoderne en moderne cultuurgeschiedenis, arbeidsgeschiedenis en migratiegeschiedenis.

"Gedurende mijn stage bij Tracé heb ik onderzoek gedaan naar de levensstandaard van verschillende beroepsgroepen in Kerkrade aan het einde van de achttiende en aan het begin van de negentiende eeuw. Ik heb me hierbij gericht op mijnwerkersfamilies en landbouwfamilies. Ik heb gebruik gemaakt van doop-, trouw- en begrafenisregisters en van aktes van de burgerlijke stand rond deze tijd om van deze families demografische gegevens als huwelijksleeftijd, huwelijksvruchtbaarheid en leeftijd van overlijden te achterhalen. Uit dit bronnenonderzoek en een vergelijking met secundaire literatuur volgde dat mijnarbeiders rond deze tijd waarschijnlijk een lagere levensstandaard hadden dan boerenfamilies. Dit onderwerp interesseerde me vooral omdat de plaats van mijnarbeiders in de Limburgse maatschappij rond deze tijd nog niet op deze manier onderzocht is, terwijl hun arbeidsomstandigheden bijzonder waren. Ik heb veel geleerd over onder andere het werken met achttiende- en negentiende-eeuwse bronnen en kwantitatief historisch onderzoek."

Tracé is Vera dankbaar voor haar inzet en interesse. Veel succes Vera – en tot ziens! 🍀🎓

Fotocollectie Tracé, Herenweg-Heerlen Gedeelte Woninggroep Heksenberg, fotograaf onbekend.

𝗝𝗮𝗮𝗿𝗯𝗼𝗲𝗸 𝟮𝟬𝟮𝟱

Met veel genoegen bieden wij julie het jaarverslag 2025 van Tracé - Limburgs Samenlevingsarchief aan. Het verslag laat zien dat we opnieuw een actief en productief jaar achter de rug hebben, met mooie resultaten op onze drie kerngebieden: collecties, publiek en onderzoek.

𝗕𝗲𝗻𝗶𝗲𝘂𝘄𝗱? 𝗟𝗲𝗲𝘀 𝘃𝗲𝗿𝗱𝗲𝗿 𝘃𝗶𝗮: https://www.tracelimburg.nl/over-trace/organisatie/statuten-en-jaarverslagen

𝗧𝗲𝗿𝘂𝗴𝗯𝗹𝗶𝗸 𝗗𝗶𝗴𝗶𝘁𝗮𝗹 𝗛𝘂𝗺𝗮𝗻𝗶𝘁𝗶𝗲𝘀 𝗕𝗲𝗻𝗲𝗹𝘂𝘅 𝟮𝟬𝟮𝟲

Vorige week dinsdag vond bij Tracé – Limburgs Samenlevingsarchief een bijzondere sessie plaats tijdens Digital Humanities Benelux 2026: "𝘔𝘰𝘳𝘦 𝘵𝘩𝘢𝘯 𝘈𝘤𝘤𝘦𝘴𝘴: 𝘞𝘩𝘢𝘵 𝘥𝘰 𝘳𝘦𝘴𝘦𝘢𝘳𝘤𝘩𝘦𝘳𝘴 𝘢𝘯𝘥 𝘩𝘦𝘳𝘪𝘵𝘢𝘨𝘦 𝘪𝘯𝘴𝘵𝘪𝘵𝘶𝘵𝘪𝘰𝘯𝘴 𝘳𝘦𝘢𝘭𝘭𝘺 𝘯𝘦𝘦𝘥 𝘧𝘳𝘰𝘮 𝘦𝘢𝘤𝘩 𝘰𝘵𝘩𝘦𝘳?"

Digitale erfgoedcollecties barsten van het potentieel. Musea, archieven en culturele organisaties stellen hun digitale schatten open voor de wereld, terwijl Digital Humanities-onderzoekers klaarstaan met geavanceerde tools. Maar de dialoog tussen deze twee werelden? Die mag best wat levendiger.
Tracé en Netwerk Digitaal Erfgoed/Huis voor de Kunsten Limburg brachten onderzoekers en erfgoedprofessionals samen rond één centrale vraag: wat hebben we écht van elkaar nodig om samenwerking te laten vliegen?
Directeur Nico Randeraad trapte af met een presentatie van Tracé’s meest innovatieve digitale projecten. Daarna gingen panelleden uit de onderzoeks- en erfgoedwereld met elkaar in gesprek onder leiding van moderator Joris Roosen.

De panelleden waren: Wouter Daemen (Huis voor de Kunsten Limburg), Nico Randeraad (Tracé), Claartje Rasterhoff (Universiteit Maastricht), Melvin Wevers (Universiteit van Amsterdam), Rebecca Henzel (Limburgs Museum), Weixuan Li (Rijksmuseum & Universiteit van Amsterdam).

Met dank aan MACCH - Maastricht Centre for Arts and Culture, Conservation and Heritage

𝗘𝘅𝗰𝘂𝘀𝗲𝘀 𝘃𝗼𝗼𝗿 𝗼𝘂𝗱-𝗯𝗲𝘄𝗼𝗻𝗲𝗿𝘀 𝗦𝘁𝗼𝗸𝘀𝘁𝗿𝗮𝗮𝘁𝗸𝘄𝗮𝗿𝘁𝗶𝗲𝗿!

Afgelopen maandagavond kregen de oud-bewoners en familieleden van het Stokstraatkwartier excuses van de Gemeente Maastricht. Zij moesten in de jaren vijftig en zestig gedwongen verhuizen omdat de gemeente van de verpauperde buurt - in de volksmond de wijk van het crapuul - weer een sjieke buurt wilde maken. In de buitenwijken waar zij een nieuw thuis moesten vinden, werden de oud-bewoners van het Stokstraatkwartier nog lang gezien als minderwaardig.

Auteur Frank Bokern maakte er een boek over, want de gebeurtenis was voor velen traumatisch. Een aantal maanden geleden schonk Frank Bokern de oerversie van zijn boek 𝘊𝘳𝘢𝘱𝘶𝘶𝘭. 𝘒𝘳𝘰𝘯𝘪𝘦𝘬 𝘷𝘢𝘯 𝘦𝘦𝘯 𝘬𝘳𝘰𝘵𝘵𝘦𝘯𝘸𝘪𝘫𝘬 aan Tracé. Deze oorspronkelijke versie is ruim twee keer zo dik als het gepubliceerde boek, bevat veel meer verhalen en is tot in detail voorzien van noten, zodat alle bronnen door iedereen kunnen worden geraadpleegd. De aanvraagcode van het boek is: PAH 893

𝘓𝘦𝘦𝘴 𝘩𝘦𝘵 𝘢𝘳𝘵𝘪𝘬𝘦𝘭 𝘷𝘢𝘯 𝘙𝘛𝘝 𝘔𝘢𝘢𝘴𝘵𝘳𝘪𝘤𝘩𝘵 𝘩𝘪𝘦𝘳:
https://rtvmaastricht.nl/nieuws/artikel/excuses-voor-oudbewoners-stokstraatkwartier

𝘍𝘰𝘵𝘰:
Fotocollectie Tracé - Limburgs Samenlevingsarchief
ZijActief. Een meisje, op de stoep gezeten in de Stokstraat Maastricht, 1958. Fotograaf onbekend. Foto- Pers- en Filmbureau Het Zuiden, Den Bosch – Maastricht

𝗪𝗶𝘀𝘀𝗲𝗹𝗶𝗻𝗴 𝗯𝗲𝘀𝘁𝘂𝘂𝗿𝘀𝘃𝗼𝗼𝗿𝘇𝗶𝘁𝘁𝗲𝗿

Ernst Homburg heeft afscheid genomen als bestuurslid en voorzitter van Tracé. Ernst heeft het Tracébestuur de laatste vier jaar met veel verve geleid en heeft de organisatie mee helpen verjongen. Sophie Vanhoonacker leidde op 26 mei j.l. haar eerste bestuursvergadering als zijn opvolger. Zij is de eerste vrouw ooit bij Tracé die voorzitter is. Sophie is opgeleid als historica en al heel wat jaren hoogleraar politieke wetenschappen aan de Universiteit Maastricht. Zij heeft veel bestuurservaring, onder andere als decaan van de Faculteit Cultuur- en Maatschappijwetenschappen. Met haar historische interesse en brede ervaring wil ze Tracé en zijn medewerkers graag vooruithelpen.

𝗣𝗿𝗶𝘃𝗮𝘁𝗶𝘀𝗲𝗿𝗶𝗻𝗴 𝘃𝗮𝗻 𝗹𝗲𝗲𝗻𝗴𝗼𝗲𝗱𝗲𝗿𝗲𝗻 𝗶𝗻 𝗕𝗿𝗮𝗯𝗮𝗻𝘁 𝗲𝗻 𝗟𝗶𝗺𝗯𝘂𝗿𝗴 (𝟭𝟲𝟮𝟲–𝟭𝟲𝟲𝟭): 𝗳𝗶𝗻𝗮𝗻𝗰𝗶𝗲𝗹𝗲 𝗿𝗲𝗱𝗱𝗶𝗻𝗴 𝗼𝗳 𝗯𝗲𝘀𝘁𝘂𝘂𝗿𝗹𝗶𝗷𝗸𝗲 𝗴𝗶𝗳𝗽𝗶𝗹?

Ons Jaarboek 2025 is verschenen en volledig online te lezen. Af en toe delen we een artikel uit ons jaarboek. Deze editie markeert bovendien een bijzonder moment: voor het eerst verschijnt het jaarboek onder de naam Tracé – Limburgs Samenlevingsarchief!

🔎 𝘿𝙚𝙯𝙚 𝙬𝙚𝙚𝙠 𝙞𝙣 𝙛𝙤𝙘𝙪𝙨: 𝘗𝘳𝘪𝘷𝘢𝘵𝘪𝘴𝘦𝘳𝘪𝘯𝘨 𝘷𝘢𝘯 𝘩𝘦𝘦𝘳𝘭𝘪𝘫𝘬𝘩𝘦𝘥𝘦𝘯 𝘪𝘯 𝘩𝘦𝘵 𝘩𝘦𝘳𝘵𝘰𝘨𝘥𝘰𝘮 𝘉𝘳𝘢𝘣𝘢𝘯𝘵, 𝘩𝘦𝘵 𝘩𝘦𝘳𝘵𝘰𝘨𝘥𝘰𝘮 𝘓𝘪𝘮𝘣𝘶𝘳𝘨 𝘦𝘯 𝘥𝘦 𝘭𝘢𝘯𝘥𝘦𝘯 𝘷𝘢𝘯 𝘖𝘷𝘦𝘳𝘮𝘢𝘢𝘴, 𝟣𝟨𝟤𝟨-𝟣𝟨𝟨𝟣. 𝘎𝘪𝘧𝘱𝘪𝘭 𝘰𝘧 𝘱𝘢𝘯𝘢𝘤𝘦𝘦? – geschreven door Henk W. Hanneman.
Tijdens de financiële crisis na de Twaalfjarige Wapenstilstand verkocht koning Filips IV van Spanje leengoederen in Brabant, Limburg en de Overmaaslanden om inkomsten te genereren. Deze privatisering van bestuurlijke en gerechtelijke bevoegdheden was controversieel en had verstrekkende gevolgen voor het bestuur, de rechtspraak en de machtsverhoudingen tussen monarchie en regionale standen.

📖 𝗟𝗲𝗲𝘀 𝘃𝗲𝗿𝗱𝗲𝗿: https://shcl-jaarboek.nl/issue/view/1916/512

Afbeelding: Portret van koning Filips IV van Spanje door Diego Velázquez, 1644. [https://collections.frick.org/view/objects/asitem/items%240040:271, objectnummer 1911.1.123] (Henry Clay Frick Bequest)