20/08/2021
| Schelpen snacken voor de wetenschap! |
Sinds afgelopen zaterdag zijn veel van onze leden weer druk aan het werk in Swifterkamp. Naast verschillende reparatiewerkzaamheden stond er dit jaar nog een speciale klus op de planning: voor het onderzoek van dr. Jos Kleijne moest er een heuze 'shell midden' worden nagemaakt!
Shell middens (schelpenhopen) zijn bergen huishoudelijk afval waarvan een groot deel uit lagen schelpmateriaal bestaat. Deze middens zijn op talloze kustlocaties ontdekt, en variëren flink in hun datering - Europese voorbeelden dateren echter voornamelijk in de late Steentijd.
Op basis van observaties in het veld wordt vaak aangenomen dat de schelpenhopen niet in één keer zijn gedeponeerd, maar dat de middens over langere tijd zijn ontstaan, in meerdere fasen van afvaldepositie. Deze langzame opbouw kunnen we zien wanneer er verschillende lagen in een shell midden kunnen worden onderscheiden. Dit kan met het blote oog, maar ook - zoals in het onderzoek van dr. Kleijne - onder de microscoop.
Een manier om meer te weten te komen over de opbouw van een shell midden, is door te zoeken naar aanwijzingen voor loopoppervlakken. Immers, wanneer je een afvalhoop in fasen ophoogt, zou het best kunnen dat er in de tussentijd mensen of dieren over de berg hebben gelopen. Voor zijn onderzoek focust Jos Kleijne zich hier op gebroken schelpen - zou je op basis hiervan iets kunnen zeggen over de bereidingswijze van schelpen, of over de mogelijkheid dat er mensen over de midden heen zijn gelopen?
Om hier achter te komen, hebben we materiaal nodig om de archeologische schelpenresten mee te kunnen vergelijken. Dit is waar de WEAG heeft kunnen helpen, in de vorm van het volgende experiment (zie ook de foto's):
1. 8 kg kokkels (+ zeekraal en lamsoor) is in tweeën gedeeld en op twee verschillende manieren bereid
2. De eerste groep kokkels is op een open vuur gekookt, de tweede groep geroosterd door middel van de overgebleven hete as en kooltjes
3. Een kleine groep deelnemers heeft (teveel) kokkels gegeten. Alle schelpen zijn bewaard, nog steeds apart gehouden in twee groepen
4. De schelpen zijn, wederom in twee groepen, in een vrijgemaakt vierkant van 50x50cm gedeponeerd. Steven van Ens is vervolgens 1500 keer over 1 helft van de mini-afvalhoop heen gelopen. De andere helft is intact gehouden
Morgen zullen de eerste monsters voor microscopisch onderzoek worden genomen. We zijn heel benieuwd: zien we verschillen in de manier waarop geroosterde en gekookte schelpen breken? Zitten er nog intacte schelpen in de helft van de 'shell midden' waar iemand op heeft gestaan?
Na morgen laten we onze mini-midden een jaar met rust, om volgend jaar opnieuw monsters te nemen. We houden jullie natuurlijk op de hoogte van dit interessante experiment!
Heb je nog vragen over het onderzoek van Jos Kleijne? Laat het hem dan vooral weten.
Verder natuurlijk ook veel dank aan Swifterkamp, voor de perfecte experimenteerlocatie en de goede sfeer!