01/08/2021
De mist ingaan
Soms sta je op een kruispunt in je leven en blik je even terug. Na 12 jaar afwisselend werkzaam te zijn geweest voor SCPO Lelystad en de Almeerse Scholengroep, ben ik per vandaag officieel in dienst bij Codenz. In 2009 stopte ik in de financiële dienstverlening, waarin ik 12 jaar werkzaam was geweest en startte ik met de PABO verkorte deeltijd. Niet zo'n vanzelfsprekende keuze. Mijn vader was onderwijzer en mijn ouders opperden toen ik een puber was al dat het onderwijs ook wel iets voor mij zou kunnen zijn. Kennelijk hadden ze daar toen meer kijk op dan ik, want op dat moment wilde ik alles behalve leerkracht worden. Mijn vaders collega's waren aardige mensen die ik vaak op zijn verjaardag zag en waar ik tegen op keek, maar ik vond hen op die leeftijd niet heel inspirerend. De open dag op de PABO was de nekslag voor het idee van mijn ouders: er werd een filmpje getoond van een kleuterleerkracht die met haar kleutergroep door de gymzaal liep met haar ogen dicht en haar handen vooruit en zich zo een weg baande door de imaginaire mist. Die mist vormt misschien wel een prachtige metafoor voor mijn onwetendheid destijds. Ik tastte wat het onderwijs betreft volledig in het duister en bedacht dat ik zakenvrouw wilde worden. Na het Atheneum naar de HEAO. Niet echt een boeiende opleiding, vond ik na enkele maanden, maar goed te doen en dan had ik tenminste een diploma. Daarna werkte ik voor verschillende organisaties in de buitendienst, zoals dat destijds heette. Ik kwam in de zakelijke dienstverlening terecht. Een echte mannenwereld, met targets die gehaald moesten worden en opleidingen die met goed gevolg afgelegd moesten worden. Leuke arbeidsvoorwaarden, zeker voor zo'n jonkie als ik. Zo mocht ik bijvoorbeeld vijf maanden een interne opleiding volgen, waarbij ik doordeweeks in een hotel verbleef. Auto van de zaak en natuurlijk een telefoon en fax. Ik ben altijd met veel plezier naar mijn werk gegaan. Maar toen gebeurden er twee dingen: ik was inmiddels moeder geworden en de oudste ging naar school en de kredietcrisis brak uit. Dat de oudste naar school ging, maakte dat ik vaak met groepjes kinderen in de weer was om hen, op verzoek van de leerkracht, wat extra aandacht te geven. Ik merkte dat dat veel voldoening gaf. De kredietcrisis maakte dat er minder werk was in financiële sector. De overstap was snel gemaakt. Die tijd als "zakenvrouw" had ik niet willen missen, het maakt dat ik door een bepaalde bril naar onderwijs kijk. Zo verbaast het me tot op de dag van vandaag dat je met de PABO op zak 40 jaar les mag geven, zonder de plicht van permanente educatie, die ik in de financiële sector wel had. Wat mij betreft onbestaanbaar. Ons mooiste goed (de kinderen) vertrouwen we toe aan passievolle mensen met een PABO-opleiding die vervolgens niet meer (formeel) bij hoeven te leren. Gelukkig heb ik heel veel collega's die zichzelf graag ontwikkelen en dat ook doen, maar wat mij betreft slaat de overheid de plank volledig mis door ten aanzien van geld wel permanente educatie op te leggen, maar ten aanzien van kinderen niet. Nu heb ik zelf natuurlijk PABO verkorte deeltijd gedaan, dat maakt dat ik minder heb geleerd dan collega's die de voltijds opleiding hebben gedaan, maar toch. Ik voelde me dusdanig vaak handelingsverlegen dat ik daarna de Master Educational Needs heb gevolgd. Daarna voelde ik me pas echt handelingsbekwaam.
Een andere opvallendheid is de manier van kijken naar resultaten. Als je core business onderwijs is, dan heb je je op dat vlak te verantwoorden. Dan is het je dure plicht te zorgen dat de leerlingen zich ontwikkelen naar hun potentie en te zoeken naar aansluiting als dit soms minder goed lukt. Je moet je targets immers halen. Zo hoorde ik een collega eens zeggen (inmiddels wel tien jaar geleden): "50% van deze groep haalt jaar in jaar uit een slechte score op spelling, dat kan ik echt niet veranderen". Daar hoef je in het bedrijfsleven niet mee aan te komen, en terecht wat mij betreft. Je bent leerkracht geworden om het verschil te maken. Hoge verwachtingen leiden tot betere resultaten. Gelukkig wordt zo'n denkwijze met de invoering van het handelingsgericht werken weerlegd.
De afgelopen 12 jaar heb ik zowel met veel doorgewinterde leerkrachten als zij-instromers mogen werken. Ik vind dat een enorme verrijking. Vanuit verschillende perspectieven naar onderwijs kijken en daarover een dialoog aangaan maakt dat je elkaars drijfveren leert kennen en dat je met z'n allen naar een gezamenlijke visie toe kunt groeien die recht doet aan alle kwaliteiten van leerlingen, ouders en leerkrachten. En wat die mannenwereld betreft, die mis ik soms. Want het onderwijs is echt een vrouwenwereld, met name het basisonderwijs. En ik kan alleen maar concluderen dat die vrouwen met alles wat zij in zich hebben de huidige uitdagingen in het onderwijs dag in dag uit aangaan. Als leerkracht ben je een duizendpoot. Een leerkracht dient interpersoonlijk sterk te zijn naar leerlingen, ouders, collega's en externen. Een leerkracht dient pedagogisch en didactisch sterk te zijn; oog hebben voor het kind en het leerproces en het hebben van expertise op deze twee vakgebieden is een must. Een leerkracht moet organisatorisch sterk zijn: veel hangt af van goed klassemanagement. Een leerkracht moet goed kunnen reflecteren op eigen overtuigingen en handelen en kunnen inschatten of deze helpend zijn voor de ontwikkeling van het kind. Daarnaast is een onderzoekende houding onontbeerlijk: op zoek gaan naar evidence based-methodes om leerlingen verder te helpen. Ga er maar aan staan!
Bij mij is de mist opgetrokken. Ik ben blij dat ik de switch naar het onderwijs heb mogen en kunnen maken en hoop dat er velen volgen. En als het daarvoor nodig is dat de arbeidsvoorwaarden verbeterd worden, lijkt me dat heel legitiem.
Hoe lezen jullie deze overdenkingen? Herkenbaar of juist helemaal niet?
