Wat zijn de openingstijden?

Maandag 08:30 - 17:00 Dinsdag 08:30 - 17:00 Woensdag 08:30 - 17:00 Donderdag 08:30 - 17:00 Vrijdag 08:30 - 17:00

Meertens Instituut

Startpagina
Nederland
Amsterdam
Meertens Instituut

Onderzoek en documentatie van taal en cultuur in Nederland & Nederlandse taal en cultuur in de wereld

01/09/2026

Hoe kus je in dialect?

Het antwoord vind je binnenkort in de ‘Atlas van het dialect in Nederland’ (Uitgeverij Lannoo). Dit mooi geïllustreerde boek maakt de wereld van het dialect toegankelijk aan de hand van vijftig prikkelende vragen – en dat alles wetenschappelijk onderbouwd. Op 25 september is de boekpresentatie in het Trippenhuis (KNAW) in Amsterdam.

Meertens-onderzoeker Kristel Doreleijers is een van de vier auteurs. Samen met de andere auteurs (Alexia Kerkhof, Sterre Leufkens en Marc van Oostendorp) is ze tijdens de presentatie aanwezig om meer te vertellen over het boek. Ook presenteren ze de resultaten van de Grote Dialectvragenlijst, uitgezet via het Meertens Panel. Met deze vragenlijst is gepeild hoe het staat met het dialectgebruik in Nederland. Bevlogen dialectkenners, geïnteresseerde liefhebbers maar ook mensen die juist weinig met dialect hebben, gaven massaal antwoord op vragen zoals:

Gebruik je weleens dialect?
Wat is je favoriete woord?
Wat vind jij het mooiste dialect van Nederland?

Benieuwd naar de resultaten van de Grote Dialectvragenlijst en wil je als een van de eersten een exemplaar van de Atlas van het dialect in Nederland mee naar huis nemen?

Geef je dan voor 15 september op voor de boekpresentatie!
🗓 25 september 2026
🕜 15.00-18.00 uur
📍 Tinbergenzaal, Trippenhuis, Amsterdam
Meer info: https://meertens.knaw.nl/meertens-event/25-september-2026-boekpresentatie-atlas-van-het-dialect-in-nederland/

21/08/2026

Weekend leestip!
Floris Nijhuis, promovendus bij het Meertens Instituut, sprak met Roeliene Bos voor National Geographic over de zeven eigenaardigheden in Nederlandse dialecten.

Bijvoorbeeld over het veelvuldige gebruik van verkleinwoordjes door Nederlanders, het fenomeen dat Nijhuis momenteel onderzoekt:

‘De connotatie die met verkleinwoordjes gepaard gaat, is heel moeilijk te leren. Als je die niet beheerst, kun je per ongeluk heel lomp uit de hoek komen.’

🔗 Lees het hele artikel op nationalgeographic.nl 👉 https://www.nationalgeographic.nl/cultuur-samenleving/a73391638/nederlandse-dialecten-belgie-vlaanderen

12/08/2026

📢 Wandel mee met Bandje: een locatievoorstelling over de betekenis en inhoud van cassettebandjes

De bijzondere locatievoorstelling Bandje neemt je mee door de stad, cassette in de hand, naar een in de stad verborgen cassettespeler waarmee je de speciale verhalen op je bandje kunt horen. Bandje heeft zes unieke wandelroutes, ieder met een eigen verhaal. Op twee van de zes bandjes is Meertens-onderzoeker Sophie Elpers te horen: op het roze bandje legt ze als wetenschapper het belang van cassettes als immaterieel erfgoed uit, en op het rode bandje vertelt ze als ervaringsdeskundige.

Elpers is, samen met onderzoeker Leonie Cornips, onderdeel van de klankbordgroep van het project. Het verzamelde audio-materiaal uit het project wordt aan Elpers geschonken voor onderzoek.

Bandje (Stichting Laudio) is iedere keer weer anders door de verschillende wandelroutes en de bijzondere plekken waar je als publiek komt.

📅 Nederlandse première: 12 september 2026
🕐 Ochtend | middag | avond
📍 Maaspoort, Oude Markt 30, Venlo

Wandel je mee?

🔗 Meer informatie 👉 https://meertens.knaw.nl/meertens-event/onderzoeker-sophie-elpers-in-theaterproductie-bandje/

27/07/2026

🌟 Herbestemde kerken, cosplay catwalks en 'boekproeven'. Wat hebben erfgoed, religie en fantasy met elkaar gemeen?

Meertens-onderzoeker Welmoed Wagenaar neemt je in een nieuwe blog voor MAKEBELIEF mee op veldwerk tijdens fantasyfestival Novio Magica. Daar onderzoekt ze hoe erfgoed, religie en fandom samenkomen en vraagt ze zich af: waarom zijn juist erfgoedlocaties zo vaak het decor van fantasyfestivals?

Het project MAKEBELIEF onderzoekt hoe immersieve media worden ingezet door musea en themaparken om religie, erfgoed en nationale identiteit te verbeelden. Op makebelief.nl nemen de onderzoekers je mee in hun veldonderzoek in China, Turkije, Nederland en de Verenigde Staten.

🔗 Lees de blog 👉 https://makebelief.nl/2026/07/07/in-the-beginning-there-was-imagination/

15/07/2026

📰 Maxxing, mogging, Wrijving en een bijzondere briefwisseling
De afgelopen tijd waren onze onderzoekers en collecties weer volop in de media te vinden. Een kleine selectie 👇

🔹 Wrijving van Peter Jan Margry
De Volkskrant en NRC besteedden aandacht aan Wrijving, het nieuwe boek van gastonderzoeker Peter Jan Margry over Johan Mezger, lijfarts van de Europese elite, ook wel "de knijpert" genoemd. "Een heerlijk gesuikerd boek," aldus de Volkskrant.

🔹 Het Wilhelmus
Op NEMO Kennislink vertelde liedexpert Martine de Bruin over de geschiedenis van het Wilhelmus. "De combinatie van de tekst en melodie van het Wilhelmus maakt het tot het oudste volkslied dat nog steeds in gebruik is."

🔹 Een bijzondere briefwisseling
Het Parool schreef over een bijzondere jarenlange briefwisseling uit het Nederlands Dagboekarchief, dat wordt beheerd door het Meertens Instituut. Duizenden ansichtkaarten vormen samen een gedeeld dagboek op papier.

🔹 Mogging, maxxing en meer
In Trouw vertelde jongerentaalonderzoeker Kristel Doreleijers over de nieuwste taaltrends onder jongeren. "Jongerentaal, een parapluterm voor internetslang, studentenjargon en straattaal, bestaat al zolang jongeren zich als zodanig onderscheiden."

🔗 Alle links en meer Meertens in de media vind je op onze website 👉 https://meertens.knaw.nl/bericht-type/in-de-media/

08/07/2026

💬 "Zodra je begint te praten, is jouw taal daarna jouw krachtigste indruk."

Meertens-onderzoeker Stef Grondelaers vertelt in NRC over vijftien jaar onderzoek naar taal, accenten en de vooroordelen die ze oproepen. Met experimenten laat hij zien hoe het onze beeldvorming beïnvloedt wanneer iemand Standaardnederlands spreekt met een herkenbaar accent, zoals Limburgs, Gronings of Marokkaans.

🔗 Lees het hele interview in NRC 👉 https://www.nrc.nl/nieuws/2026/07/05/zeg-jij-hun-hebben-dan-profileer-je-jezelf-als-een-coole-stoute-wat-non-conformistische-jongen-a4929849 (paywall)

07/07/2026

🎉 Het is de zevende van de zevende: de Dag van de Zachte G! De Brabantse feestdag staat in het teken van de Brabantse taal, cultuur en gezelligheid.

Meertens-taalonderzoeker Kristel Doreleijers sprak bij Omroep Brabant met Carlijn Kösters over de toekomst van het Brabants. Waarom verdwijnt het dialect niet, ook al verandert het? En welke Brabantse woorden en uitdrukkingen gebruiken jongeren nog altijd?

🔗 Lees meer en bekijk het interview 👉 https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/6016115/de-zachte-g-is-verbonden-met-het-brabants-dialect-maar-blijft-dit-zo

02/07/2026

📢 De verborgen q***rverhalen van Amsterdam
Studenten van de UvA doken de afgelopen maanden in ons Dagboekarchief, op zoek naar ervaringen van 'q***r Amsterdam' door de tijd heen. Op 3 juli brengen zij, samen met de verhalenvertellers van Badass Tours, de ervaringen van de dagboekenschrijvers tot leven.

📅 3 juli 2026
🕒 19.30 uur (deuren open 19.00 uur)
📍 VOX-POP, UvA
🎟 Gratis toegang, maximaal 100 gasten

🔗 Meer info 👉 https://meertens.knaw.nl/meertens-event/3-juli-de-verborgen-q***rverhalen-van-amsterdam/

01/07/2026

"Nu is Keti Koti een groot nationaal feest, maar toen moesten ze enorm hun best doen om serieus genomen te worden."

Het Meertens Instituut is gestart met de ontsluiting van het archief van Roy Ristie (1953–2021), radiopionier, politicus en cultureel organisator uit Amsterdam-Zuidoost. De collectie met radio-opnames, persoonlijke correspondentie, vergadernotulen en foto's documenteert decennia van Surinaams-Nederlandse gemeenschapsgeschiedenis.

Ristie was medeoprichter van het Comité 30 juni/1 juli, dat jarenlang streed voor erkenning van de Surinaamse herdenkingsdag in Nederland. Student-assistent Ceriel Wekker werkt momenteel aan de inventarisatie van Risties nalatenschap, als onderdeel van de ontsluiting van de collectie onder leiding van antropoloog Markus Balkenhol.

Op termijn moet de collectie zo breed mogelijk toegankelijk worden. Samen met de gemeenschap wordt bepaald welke vorm dat krijgt.

🔗 Lees meer 👉 https://meertens.knaw.nl/2026/06/29/ontsluiting-archief-roy-ristie-de-stem-van-amsterdam-zuidoost/

📸 Roy Ristie bij het tv-programma Barend en Witteman, uit het archief van Ristie zelf, datum onbekend

📸 Eén van de vele bandopnames uit het archief van Roy Ristie

30/06/2026

"Iedere keer als je je naam zegt, vertegenwoordig je de geschiedenis."

Gastonderzoeker Jules Rijssen (NL-Lab, Imagine IC) verzamelt al jaren voorbeelden uit het Sranantongo, de lingua franca van Suriname. Wat hij vindt, zijn sporen van de slavernijgeschiedenis die nog altijd doorwerken in de taal van alledag, zonder dat de meeste mensen het weten.

Spreekwoorden en uitdrukkingen waarin sporen van het slavernijverleden bewaard zijn gebleven. Een kinderspelletje dat gaat over het brandmerken van tot slaafgemaakten. En familienamen die voormalige tot slaaf gemaakten bij de afschaffing van de slavernij in Suriname in 1863 niet zelf kozen, maar toegewezen kregen door slavenhouders, waaronder de naam Rijssen.

Rijssen wil geen woorden afschaffen en zoekt geen schuldigen. Hij wil het gesprek voeren. “Ik wil dat mensen zich afvragen hoe de geschiedenis zich heeft verweven met de taal die ze elke dag spreken.”

🔗 Lees het uitgelichte artikel hier 👉 https://meertens.knaw.nl/2026/06/26/brand-mij-niet-hoe-sporen-van-de-slavernijgeschiedenis-doorklinken-in-taal/

Adres

Oudezijds Achterburgwal 185
Amsterdam
1012DK

Openingstijden

Maandag	08:30 - 17:00
Dinsdag	08:30 - 17:00
Woensdag	08:30 - 17:00
Donderdag	08:30 - 17:00
Vrijdag	08:30 - 17:00

Telefoon

+31204628500

Website

http://www.meertens.knaw.nl/

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Meertens Instituut nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact De Scholen

Stuur een bericht naar Meertens Instituut: