SMA Midden Nederland

De menstruatiecyclus en haar betekenis voor je gezondheid en sportprestaties.

De menstruatiecyclus krijgt in de context van sport nog niet altijd de aandacht die zij verdient. En dat terwijl je cyclus juist waardevolle informatie kan geven over je algehele gezondheid, belastbaarheid en herstelvermogen. Veranderingen in je cyclus kunnen bovendien een vroeg signaal zijn van onderliggende gezondheidsproblemen.

De cyclus (en sport) uitgelegd
De vrouwelijke hormooncyclus is een complex, dynamisch proces, waarbij de spiegels van oestrogeen en progesteron alternerend stijgen en dalen. Deze hormonen leiden tot allerlei veranderingen in het vrouwenlichaam (logischerwijs van de baarmoeder maar bijv. ook van vaten, spieren, pezen, banden, metabolisme en lichaamstemperatuur). Na de eerste ongesteldheid op puberleeftijd (gemiddeld tussen 11-14 jaar), is de cyclus vaak enkele jaren onregelmatig. Daarna stabiliseert deze meestal vanzelf tot een gemiddelde cyclus 21-35 dagen. Bestaande uit 3 fasen:

Folliculaire fase (rijpen van de eicel) – dag 1 van de cyclus tot de ovulatie
Deze fase begint met de menstruatie, die gemiddeld 4-7 dagen duurt. Hierna in de late folliculaire fase, stijgt het oestrogeen en rijpt (of meer dan) één eicel. Er zijn wetenschappelijke aanwijzingen dat de hogere oestrogeen-spiegels in deze fase kleine fysiologische voordelen geven: zoals een efficiënter energieverbruik en verbeterde aansturing, herstel en spieropbouw. De invloed hiervan op daadwerkelijke sportprestaties is nog niet overtuigend aangetoond, maar lijkt beperkt en sterk individueel bepaald.

Ovulatie (eisprong) gemiddeld rond dag 14 van de cyclus, voor 1-2 dagen
Er zijn aanwijzingen dat het risico op blessures m.n. bandletsel zoals een voorste kruisband (VKB)-ruptuur, rond de ovulatie mogelijk iets verhoogd is. Dit wordt in verband gebracht met de relatief hoge oestrogeenspiegels in deze fase, die invloed kunnen hebben op de laxiteit (soepelheid) van ligamenten en de neuromusculaire controle. Tegelijkertijd is het bewijs hierover niet eenduidig en spelen factoren als vermoeidheid, techniek en belasting waarschijnlijk een grotere rol. Desondanks kan het zinvol zijn om in deze fase extra aandacht te besteden aan techniek, stabiliteit en coördinatie, vooral bij sporten met veel draai-, sprong- en landingsbewegingen (zoals bijv. voetbal, handbal of skiën).

Luteale fase (vanaf de eisprong rond dag tweede helft)
Na de eisprong daalt het oestrogeen en stijgt juist het progesteron. Hierdoor gaat het baarmoederslijmvlies verdikken, om zich voor te bereiden op een innesteling van een bevruchte eicel: een zwangerschap.
Wanneer er géén bevruchting plaatsvindt verandert een onbevruchte eicel in het ‘’gele lichaam’’. Deze wordt samen met het verdikte baarmoederslijmvlies- afgestoten (in de vorm van bloed-/weefselverlies), resulterend in de menstruatie: en daarmee de start van een nieuwe cyclus. De lichaamstemperatuur stijgt t.g.v. de toename van progesteron. En ook de hartslag is (in lichte mate) verhoogd (tot volgende menstruatie). Sommige vrouwen ervaren dat inspanning zwaarder aanvoelt en dat sportprestaties en herstel iets (iets) minder (of wisselender) zijn. Echter wisselt dit erg per individu, de ander benoemt juist beter te presteren.

De cyclus als gezondheidsindicator
Nog belangrijker dan de invloed op prestaties is wat de menstruatiecyclus zegt over je gezondheid. Een regelmatige cyclus is een teken dat je lichaam voldoende energie beschikbaar heeft en dat hormonale processen goed functioneren.
Bij sporters die te veel trainen, te weinig eten of een te laag lichaamsgewicht of vetpercentage hebben, kan de cyclus verstoord raken. Dit kan zich bijv. uiten in onregelmatige menstruaties (oligomenorroe), of het zelfs volledig uitblijven van de menstruatie (amenorroe). Dit is geen ‘onschuldig’ gevolg van hard trainen maar een belangrijk signaal van het lichaam. Het kan wijzen op een relatief energietekort (RED-S) waarbij er onvoldoende energie beschikbaar is voor essentiële lichaamsfuncties. Dit kan gevolgen hebben voor o.a. botgezondheid (risico op stressfracturen), hormonale balans, energielevels, herstelvermogen en prestaties.
De invloed van de cyclus op de sportprestaties verschilt per vrouw en per cyclus. Daarom is er geen standaardadvies, behalve het advies om de cyclus te monitoren. Dit kan helpen om patronen te gaan herkennen in de cyclus en in diens relatie tot de sport(prestaties); bovendien kunnen evt. afwijkingen hiermee tijdig worden gesignaleerd. Indien nodig kunnen trainingen hierop worden aangepast en in het geval van klachten, kan een arts (bijv. huisarts, sportarts of gynaecoloog) worden geraadpleegd.

Let op: (geen) cyclus bij hormonale anticonceptie!
Bij gebruik van hormonale anticonceptie (zoals de pil of een hormoonspiraal) verloopt de cyclus anders. Er is geen natuurlijke ovulatie en hormonale schommelingen zijn vlakker. Hierdoor ervaren vrouwen vaak minder variatie in klachten of sportprestaties.
Logischerwijs kan de cyclus in dit geval niet zoals hiervoor beschreven, worden gebruikt als gezondheidsindicator.

Sporten tijdens de menstruatie
Sporten tijdens de menstruatie is in principe veilig en kan zelfs helpen om klachten zoals buikpijn en een opgeblazen gevoel te verminderen. Toch kan het per persoon en per cyclus verschillen hoe je je voelt. Enkele praktische tips:

Luister naar je lichaam en pas zo nodig intensiteit of duur van je training aan.
Blijf in beweging: (lichte tot matige) inspanning kan klachten verlichten.
Houd rekening met energie en hydratatie: bloedverlies en hormonale schommelingen kunnen hierop invloed hebben.
Gebruik wat voor jou prettig werkt: tampons, menstruatiecups of sportondergoed kunnen helpen om comfortabel te blijven bewegen.
Voor veel vrouwen geldt dat zij prima kunnen trainen en wedstrijden kunnen spelen tijdens de menstruatie, terwijl anderen juist baat hebben bij wat meer rust. Ook hierin is het herkennen van je eigen patroon het belangrijkst.

Onze visie
Bij ons zien we de menstruatiecyclus als een belangrijke graadmeter voor de algehele gezondheid, belastbaarheid en sportprestaties. Veranderingen hierin zijn signalen die serieus genomen moet worden. Twijfel je over je cyclus in relatie tot sport, voeding of belasting? Bespreek dit, wij denken graag met je mee.

Sporten boven de 35 jaar is gevaarlijk!?

Pakkende titel toch? Blij dat ik wel even jullie aandacht heb, want de nieuwsberichten over het onderzoek van Thijs Eijsvogels heeft een groot deel natuurlijk gelezen de afgelopen weken. Sinds dit nieuwsbericht zijn er veel ongeruste wielrenners, hardlopers, triathleten in onze mailbox en op het spreekuur verschenen, dus laten we eens kritisch kijken naar de inhoud van dit artikel en ook naar wat je zelf kan doen.

Sporten is gezond!
Regelmatig sporten verlaagt het risico op hart- en vaatziekten, je wordt fitter en functioneler ouder, en gemiddeld leef je langer. Onderzoeken laten zien dat deelnemers aan georganiseerde evenementen lager risico hebben op mortaliteit dan de niet-sporters en dat met name intensievere sporters (hardlopen wielrennen etc.) deze voordelen hebben tegenover wandelaars. De groep waar het onderzoek over gaat, is niet de gemiddelde sporter. Het gaat om ‘master athletes’ die jarenlang intensief trainen en meerdere keren per week stevig belastend sporten. Maar wat is dan intensief? En wie zijn dan die ‘master athletes’?

Zoals hierboven te zien is gaat het om sporters van 35+, die als doel hebben sneller of beter te worden en meer dan 300 minuten per week sporten. Veel van jullie zullen je hier wel in herkennen.. Dus waarop is het risico dan precies groter?

Het gaat om aandoeningen die ontstaan door intensief gebruik van het hart en de hoge volumes bloed welke door het hart en de omliggende bloedvaten worden gepompt.

Hartritmestoornissen
Met name boezemfibrilleren komt iets vaker voor. Dat heeft waarschijnlijk te maken met langdurige belasting van het hart waardoor onder andere een verwijding (dilatatie) van de boezem optreedt. Ook kan er fibrose, soort littekenweefsel, ontstaan en verandert de aansturing van de elektrische signalen door het vele sporten. Denk bijvoorbeeld aan de lagere rusthartslag. Door deze veranderingen kunnen er vaker ‘foutjes’ ontstaan waardoor de boezems niet het juiste ritme volgen. Deze aandoening is in principe ongevaarlijk, maar wel vervelend voor prestatiesporters. Behandelingen zijn minder sporten, remmende medicatie of een ablatie. Dit klinkt niet aantrekkelijk.. Symptomen zijn hartkloppingen in rust en bij inspanning, soms net na de inspanning. Kwaadaardige ritmestoornissen zijn de ventriculaire ritmestoornissen, deze komen uit de kamers. Deze worden vaak PVC’s genoemd. In rust komen deze regelmatig voor bij duursporters en zijn dan ongevaarlijk, maar als ze bij inspanning toenemen of als er veel achter elkaar komen dan wordt het wel gevaarlijk.

Aderverkalking
En de aderverkalking dan? Dat wil je toch niet?! We weten dat deze aderverkalking sneller optreedt bij ongezonde keuzes zoals verkeerde voeding, roken en weinig bewegen. Een verhoogd cholesterol, bloeddruk en suikers/bloedglucose maken het risico hoger. Het lijkt dat het risico op aderverkalking afneemt als je meer sport, maar dat dit risico weer groter wordt bij extreem sporten, met name bij mannen. Het voordeel is dat deze ‘plaques’ zoals we ze noemen vaker gecalcificeerd zijn. Waarom weten we nog niet, maar dit is juist een gunstig gegeven tegenover niet-gecalcificeerde plaques. Dat maakt ze stabiel en geven ze dus minder vaak acute problemen. De bovenstaande aandoeningen zijn het meest voorkomend. Ook zien we soms een verdikte hartspier en een verwijde aorta bij de master athletes. Dit alles maakt dat we zeker alert moeten zijn bij klachten, maar dat het ook goed is om preventief zaken te controleren. Hoe doe je dat dan?

Verstandig sporten
Op hogere leeftijd erg intensief sporten lijkt dus nadelen te hebben. Probeer dus de intensiteit wat terug te schroeven. Dit houdt in dat je meer in de rustige duurzame kan trainen en ook minder lange ritjes kan maken.
Ook kan je deze risico’s in kaart brengen met een screening of preventieve test, zodat je je lijf goed kan monitoren en je verantwoord kan blijven sporten.

Screening
Wanneer moet je alerter zijn en wanneer is screening zinvol?
Als je ouder bent dan 35, jarenlang intensief traint, veel uren maakt (>5–10 uur/week) of risicofactoren hebt zoals hart- en vaatziekten of familieleden met hart- en vaatziekten is het zinvol je regelmatig te laten screenen. Ook voor de sporters onder de 35 is het zinvol. De kans op aderverkalking is erg klein op deze leeftijd, maar aangeboren hartafwijkingen of ritmestoornissen kunnen wel gevangen worden.

Signalen die je niet moet negeren:

Onverklaarbare prestatieachteruitgang of plots slechter herstel.
Hartkloppingen of overslagen, zeker bij inspanning.
Duizeligheid rondom inspanning.
Druk op de borst bij inspanning (bij vrouwen is dit vaker atypisch)

Wat kan je dan doen?
Mocht je duidelijke klachten hebben bij inspanning dan kan je via de huisarts een verwijzing vragen naar een sportarts of cardioloog voor verdere onderzoeken zoals een inspanningstest.

Heb je wat minder uitgesproken klachten of wil je graag klachten voor zijn, dan is een sportmedisch onderzoek het meest geschikt. Een sportmedisch onderzoek bestaat uit het in kaart brengen van risicofactoren door middel van een vragenlijst, meten van lichaamssamenstellingen, bloeddrukmetingen, een rust-ECG, inspanningstest en eventueel aanvullend onderzoek zoals bloedonderzoek en longfunctietesten. Een inspanningstest kan hartritmestoornissen en significante aderverkalkingen aan het licht brengen. Ook kan je bij deze inspanningstesten met ademgasanalyse nog meer inzicht krijgen in je gezondheid van het hart en ook je trainingszones en prestatievermogen.

Blijf als oudere (boven de 35 is blijkbaar al oud..) dus zeker sporten vanwege alle voordelen die het heeft, maar wees wel extra alert op signalen en laat regelmatig even onder de motorkap kijken.

Veel sportplezier!

Trots op een innovatieve nieuwe samenwerking!

Sportgeneeskunde Midden Nederland en BEAT Cycling Club p/b SAXO slaan de handen ineen als nieuwe performance-partners. Een samenwerking waarin innovatie, topsport en ontwikkeling centraal staan.

Bij Sportgeneeskunde Midden Nederland geloven we in voortdurende groei en het blijven verleggen van grenzen binnen de duursport. In BEAT hebben we daarvoor de ideale partner gevonden: een vooruitstrevende en wereldwijd toonaangevende wielerclub met leden op alle niveaus van de sport.

Met deze samenwerking bundelen we onze medische en sportieve expertise om het eerste team van BEAT optimaal te ondersteunen bij het realiseren van hun ambities en prestaties. En uiteraard brengen wij deze kennis en expertise ook terug naar al onze patiënten en klanten, zodat iedere renner – van amateur tot topsporter – het maximale uit zijn of haar prestaties kan halen.

Onze nieuwe collega-sportarts, Luuk Walta, vervulde al de rol van teamarts bij BEAT en zal dit vanaf nu namens Sportgeneeskunde Midden Nederland voortzetten. Daarnaast zullen wij met hele team klaarstaan bij blessures, onderzoeken en bikefits. Door deze samenwerking profiteren ook de leden van BEAT van aantrekkelijke voordelen, zoals speciale deals op inspanningstesten en bikefits.

Wij kijken enorm uit naar deze inspirerende samenwerking en alles wat we samen gaan bereiken!

VO2max

De VO2max staat voor het maximaal zuurstof opnemend vermogen van de spieren om energie van te maken. Het getal wordt bepaald door enerzijds de hoeveel bloed wat het hart per hartslag het lichaam in kan pompen, en anderzijds hoe efficiënt de zuurstof van de bloedbaan naar de spieren overgeleverd kan worden. Dit getal wordt vaak beschouwd als het “conditie getal”. Sporthorloges geven regelmatig inschattingen van de VO2max aan de hand van de trainingen of wedstrijden, maar de enige manier van het meten van de VO2max is door middel van een maximale inspanningstest met ademgasanalyse.

Er is veel onderzoek gedaan naar de relatie tussen fitheid en gezond oud worden. Recent onderzoek laat zien dat cardiovasculaire fitheid (gebaseerd op de VO2max) een lineair verband vertoont met een verhoogde levensverwachting. Hierin werd geen bovengrens gevonden aan de beschermende werking van een optimale conditie. De atleten in dit onderzoek met de beste cardiovasculaire fitheid, hadden de grootste kans op gezond oud worden. Hoewel we onze genetisch bepaalde maximale levensduur niet direct kunnen oprekken, zorgt een hoge VO2max ervoor dat de ‘functionele capaciteit’ van organen (hart, longen, spieren) langer behouden blijft.

Ander onderzoek wat gedaan is naar de relatie tussen fitheid en lichaamsgewicht laat zien dat dit laatste niet als enige bepalend is voor hoe fit we zijn. In dit onderzoek wordt de “Fat but Fit paradox” besproken. Het artikel geeft weer dat een gezond gewicht of BMI alleen niet voldoende is voor gezond oud worden. Mensen met een hogere fitheid in combinatie met een hoger gewicht hebben een langere levensverwachting dan mensen met een laag gewicht en een lage fitheid. Dit geeft dan ook aan dat bij overgewicht niet alleen het eetpatroon veranderd moet worden, maar vooral de fitheid van de persoon omhoog moet.

Benieuwd naar jouw VO2max, en hoe je deze verder kan verbeteren? Laat dit meten tijdens een van onze sport medische onderzoeken. Samen met de sportarts of bewegingsdeskundige kunnen we kijken naar een passend advies om verder aan de conditie te werken.

Ben jij een Hyrox atleet?
Wil je écht weten hoe sterk jouw motor is én hoe snel jij kunt (en zou moeten) hardlopen tijdens een Hyroxwedstrijd?

Met een inspanningstest mét ademgasanalyse of een uitgebreid sportmedisch onderzoek (USMO), krijg je uitgebreid inzicht in je conditie, uithoudingsvermogen en (toekomstige) topprestaties. De test voeren wij uit op de loopband, zodat je resultaten direct toepasbaar zijn op jouw Hyroxrace.

Gedurende de maximale inspanningstest vindt er ademgasanalyse plaats. Met deze waarden worden nauwkeurig de anaerobe drempel en de VO2-max bepaald. Hierdoor kunnen er trainingszones worden opgesteld om jouw prestatie naar een hoger niveau te tillen!
Tijdens de test wordt de intensiteit/snelheid elke 3 minuten verhoogd onder continue ECG-/hartslagregistratie totdat de anaerobe drempel is bereikt, hierna wordt de weerstand/snelheid per minuut verhoogd tot maximale inspanning.
Aansluitend ontvang je advies omtrent het optimaliseren van uw trainingen.

Kijk snel verder op onze website voor meer informatie!

Welk onderzoek is voor mij het meest geschikt?

U kunt bij Sportgeneeskunde Midden Nederland terecht voor een groot aantal onderzoeken, maar welke is nu voor u het meest geschikt? Wij hebben een keuzehulp voor u ontwikkeld om u op weg te helpen.

Mocht u er alsnog niet helemaal uitkomen dan kunt u ons natuurlijk ook altijd even bellen of mailen voor een persoonlijk advies!

Ik heb een blessure en wil een afspraak met de sportarts?
De sportarts wordt ook wel eens medisch specialist in beweegzorg genoemd. De sportarts is er voor een heel aantal uiteenlopende klachten. In tegenstelling tot dat wat de naam doet vermoeden is de sportarts er ook voor patiënten die niet aan (top-)sport doen. De sportarts ziet diverse patiënten met uiteenlopende klachten, onderstaand een korte uiteenzetting:

Patiënten met (chronische) klachten aan het houdings- en bewegingsapparaat.
- patiënten met beginnende artrose.
- patiënten met a-specifieke inspanningsgebonden klachten én
- patiënten met een chronische ziekte waarbij de opbouw van de fysieke fitheid achterblijft.

Vaak gaat het om patiënten waarbij fysiotherapie geen of onvoldoende effect heeft gehad en/of een aanpalend medisch specialisme geen indicatie ziet om verder te behandelen. In veel gevallen zal uw huisarts dan besluiten om naar de sportarts te verwijzen.

Ik wil mijn gezondheid in kaart brengen.
Bent u een recreatieve duursporter en bent u minder geïnteresseerd in trainingszones? Traint u niet gericht op hartslag of met een vermogensmeter, maar wilt u wel weten of u verantwoord bezig bent? Dan is een groot sportmedisch onderzoek voor u de beste keuze. Een groot sportmedisch onderzoek wordt geadviseerd om eens in de 2 jaar te laten uitvoeren. Bent u jonger dan 35 jaar, doet u niet aan intensieve duursport en wilt u een preventief sportmedisch onderzoek? Kies dan voor het basisplus sportmedisch onderzoek.

Ik wil mijn prestaties verbeteren.
Bent u een prestatieve (duur-)sporter die graag ook informatie wilt over trainingszones, anaerobe drempel en VO2Max? Traint u met hartslagmeter en/of vermogensmeter? Dan adviseren we u om een van onderstaande onderzoeken te kiezen.

Een uitgebreid sportmedisch onderzoek wordt voor prestatiegerichte (duur-)sporters eens in de 2 à 3 jaar geadviseerd. Tussentijds kunt u 1 à 2 maal per jaar de anaerobe drempeltest laten uitvoeren. Alle onderzoeken kunnen op de (eigen) fiets en loopband worden uitgevoerd. Maak uw voorkeur kenbaar bij het maken van de afspraak, zodat de juiste testruimte kan worden ingepland.

Ik wil een loop/wandel-analyse of een fietspositiemeting/bike-fit.
Er zijn verschillende redenen om een afspraak te maken voor een fietspositiemeting of een loopanalyse. We zien bijvoorbeeld veel patiënten die worden doorverwezen door de sportarts om het looppatroon in kaart te brengen, maar de fysiotherapeut kan dit ook doen als ondersteunende analyse voor zijn of haar behandeling. Daarnaast zien we ook lopers die uit voorzorg of om de prestaties te verbeteren rechtstreeks een afspraak maken. Daarom bieden wij twee verschillende loopanalyses aan; een loopanalyse bij klachten én een performance loopanalyse.

Vooral bij klachten aan het bewegingsapparaat die verband houden met fietsen, is het raadzaam om een afspraak te make voor een professionele fietspositiemeting. Al vele wielrenners en triatleten hebben de weg naar ons gevonden om hun fietspositie te optimaliseren en het meeste uit hun prestaties te halen! Wij bieden deze bike-fit aan vor iedere fietser, van recreatieve wielrenners tot professionele triatleten.

Mocht u vragen hebben over bovenstaande, dan staan wij voor u klaar op telefoonnummer: 033-3030085 of op e-mailadres: [email protected]

Afstelling van je gravelbike: hetzelfde als je racefiets?

Gravelbike vs. racefiets.

Zet een racefiets en een gravelbike naast elkaar en je ziet vaak als snel dat het familie van elkaar is. Waar een gravelfiets het broertje is van de racefiets, is een MTB meer het achterneefje: er zijn overeenkomsten maar de verschillen zijn duidelijker. Het lijkt daarom logisch om je gravelfiets qua afstelling op dezelfde manier te benaderen als je racefiets, maar is dat eigenlijk wel zo logisch? We duiken erin!

In veruit de meeste gevallen schaffen mensen een gravelbike aan nadat ze al in het bezit zijn van een racefiets. Niet zo gek als je je realiseert dat de verkoop van gravelfietsen pas sinds 2018 echt een vlucht heeft genomen en tijdens de coronapandemie nog een extra boost heeft gekregen. Wat dat betreft is gravelfietsen nog een jonkie vergeleken met wielrennen, en toch is het al niet meer weg te denken uit de fietssport. Inmiddels zijn de technische ontwikkelingen in deze discipline zeer snel gegaan en wordt er, net als bij de racefiets, onderscheid gemaakt in verschillende soorten frames: performance (aero), allround en trekking (endurance). Dit gegeven alleen al laat zien dat het niet altijd vanzelfsprekend is om de afstelling van je racefiets over te nemen op je gravelbike, bijvoorbeeld als je een aero racefiets hebt en een trekking-gravelbike.

Onafhankelijk van welk type gravelbike je hebt, zou je kunnen stellen dat de geometrie vergeleken met die van een racefiets wat minder veeleisend is: het balhoofd is hoger, de reach vaak wat korter (met soms ook een kortere stuurpen), de wielbasis breder en het frame robuuster en iets beter in staat trillingen te verwerken. En niet te vergeten: dikkere banden en bredere velgen. Allemaal om de fiets wat minder ‘nerveus’ te maken en meer stabiliteit te geven. Dat zien we ook terug in wat bredere sturen die met flair uitlopen.

Al deze verschillen kunnen een rol spelen bij de afstelling van je fiets. Voeg daarbij ook nog de intentie en het doel waarmee je de fiets hebt gekocht, en je hebt soms een wezenlijk andere bikefit dan bij je racefiets. Wil je drie maanden gaan bikepacken door Zuid-Amerika, dan levert dat waarschijnlijk een andere positie op dan wanneer je je wilt kwalificeren voor het WK gravel. En in beide gevallen is die positie weer niet vergelijkbaar met de afstelling van je racefiets. Ben je meer een technische rijder en ga je veel afdalingen rijden, dan kan het zinnig zijn je zadel wat lager te zetten om het zwaartepunt meer naar het midden van de fiets te brengen. Dit geeft meer stabiliteit.

Er zijn dus genoeg redenen om terughoudend te zijn met het één-op-één overnemen van je racefietsafstelling. Als leidraad is het prima om een vertrekpunt te nemen, maar realiseer je dat het type fiets en het doel ervan sterk bepalend kunnen zijn voor de definitieve afstelling.

Meer informatie kunt u vinden op onze website: https://smamiddennederland.nl/fietspositiemetingen/

De kracht van de sportvrouw.

Wereldwijd, en zo ook bij Sportgeneeskunde Midden Nederland Amersfoort, zien we de sportwereld steeds vrouwelijker kleuren. Van fanatieke (ultra)loopsters en hockeysters tot boogschietsters en Hyrox’sters; vrouwen bewegen meer dan ooit. Een fantastische ontwikkeling, maar ook één die tegelijkertijd vraagt om specifieke aandacht.

Lange tijd was sportmedisch advies namelijk met name gebaseerd op onderzoek bij mannen. Echter zijn er natuurlijk wezenlijke verschillen tussen mannelijke en vrouwelijke sporters: van de lichaamsbouw- en werking tot de hormoonhuishouding. Deze verschillen hebben o.a. invloed op blessurerisico’s, trainingsleer, sportprestaties en herstel.

Een vrouw-gerichte benadering in onderzoek, behandeling en trainingsadvies is daarom essentieel!

De vrouwelijke bouw
Het vrouwelijk skelet kent specifieke kenmerken, waaronder een breder be**en. Dit beïnvloedt de zogenaamde Q-hoek (de hoek tussen de heup en knie), wat bij sporten als hardlopen en springen een andere belasting op de gewrichten en banden geeft. Gerichte stabiliteitstraining kan helpen om blessures -zoals voorste kruisbandletsel- te voorkomen.
Ook de lichaamssamenstelling verschilt: vrouwen hebben van nature een relatief lagere spiermassa en hoger vetpercentage. Deze grotere vetmassa speelt o.a. een belangrijke rol in het immuunsysteem, de hormoonregulatie en energievoorziening, en is daarmee van invloed op prestaties en herstel. Gewicht en vetpercentage kunnen daarom als waardevolle indicatoren dienen bij in het ontstaan en behandelen van klachten, zoals bij het uitblijven van menstruaties of bij vaak/langdurig ziek zijn). Trainings- en voedingsadviezen dienen hier vanzelfsprekend goed op te worden afgestemd.

Het vrouwen hart
Vrouwen hebben over het algemeen een kleiner hart en slagvolume dan mannen. Ook de adaptatie van het hart aan sport(belasting) verschilt: waar de hartspierwand bij mannen door intensieve training vaak dikker wordt (hypertrofie), reageert het vrouwelijke hart doorgaans met een vergrote hartkamer-omvang, terwijl de wanden relatief soepel en dun blijven.

De vrouwelijke verbrandingsmotor
Waar mannen over het algemeen een hogere (maximale) zuurstofopname (VO2max) hebben, blinken vrouwen uit in metabole efficiëntie en het gebruik van de vetverbranding tijdens de (duur)inspanning. Vrouwen kunnen vaak langer een stabiel tempo volhouden. Dit verklaart mede dat de 'prestatiekloof' tussen mannen en vrouwen kleiner wordt naarmate de afstanden langer worden.

De vrouwelijke hormonen
Waar mannen relatief stabiele testosteronspiegels hebben, is de vrouwelijke hormooncyclus een dynamisch samenspel tussen oestrogeen en progesteron. Deze hormonen beïnvloeden allerlei processen en structuren in het lichaam; onder meer vaten, spieren, pezen, banden, het metabolisme en de lichaamstemperatuur. Daarbovenop verandert dit dynamische proces ook nog in verschillende levensfasen, zoals tijdens de menstruerende periode, zwangerschap of (peri)menopauze.

Nader uitgelegd:
Oestrogeen: Stijgt tijdens de eerste helft van de menstruatiecyclus (folliculaire fase, vanaf dag 1 t/m ca. 14), met een piek vlak vóór de eisprong. Tijdens de zwangerschap is het oestrogeen langdurig verhoogd (in 3e trimester concentraties tot wel 100x hoger dan vóór zwangerschap). Het oestrogeen daalt juist tijdens de menopauze. Hogere oestrogeenspiegels hebben een gunstig effect op het opbouwen van spiermassa en kracht, spierherstel, en peesstijfheid (à kleiner risico op een peesruptuur). Hét moment voor een zware kracht-/intervaltraining of een nieuw PR?! Let wel op: hoger oestrogeen maakt ook bindweefsels iets soepeler, met een iets hoger risico op bandletsel.

Progesteron: Stijgt in de tweede helft (de luteale fase) van de cyclus (na de eisprong). Hogere progesteron-spiegels verhogen licht de rusthartslag en de lichaamstemperatuur (ca. 0,5°C). Hierdoor kan inspanning soms zwaarder aanvoelen. Er is enig, maar beperkt en niet eenduidig, bewijs dat de sportprestaties dan ook wat minder kunnen zijn in deze fase.

Onze visie
Bij Sportgeneeskunde Midden Nederland geloven we dat elke sportster een uniek advies verdient, dat past bij haar leeftijd, levensfase, hormonale situatie en trainingsniveau. Door vrouwspecifieke factoren mee te nemen in onze aanpak en besluitvorming, proberen we vrouwen, van recreant tot topsporter, te helpen om op een slimme manier te trainen, optimaal te presteren én beter te herstellen.

Heb je vragen over training, herstel of veranderingen van je lichaam(s)(behoeften) in relatie tot sport?

Ons team denkt graag met je mee! Voor vragen kijk bij onze contactgegevens op de website. https://smamiddennederland.nl/contact//

Hartproblemen, kijk eens onder de "motorkap".

Preventief
Stel, je begint de middelbare leeftijd te bereiken en bent 45 jaar, en je wilt toch een keer laten nakijken of alles onder de motorkap nog goed werkt. De zogenaamde “APK” van het menselijk lichaam. In zo’n geval is een preventief medisch onderzoek bij Sportgeneeskunde Midden Nederland bij uitstek geschikt. Een minimaal toereikend sportmedisch onderzoek is dan het inspannings- (0f X-) ECG (“hartfilmpje”) te verrichten. Ook als je jonger dan 35 jaar bent kan je je zorgen maken om je hart. Bijvoorbeeld omdat er in je directe familie of vrienden/kennissenkring iemand plots overleden is aan het hart. Vaak is het op die leeftijd dan voldoende om een rust ECG te laten maken waarvoor je uiteraard bij ons ook aan het juiste adres bent.

Zelf ervaren klachten.
De sportarts kan ook wat voor je doen als je denkt mogelijk klachten aan het hart te hebben. Bijvoorbeeld overslagen van het hart welke niet duidelijk minder worden tijdens inspanning of een vreemd gevoel voor op de borst of lichtheid in het hoofd die je niet direct aan te weinig eten of hitte kan relateren. Bij klassiekere symptomen zal de huisarts eerder geneigd zijn je rechtstreeks naar een cardioloog te sturen. Bij sporters en ook niet-sporters hoeven klachten van het hart zich niet altijd even specifiek te uiten.

Bij sporters zie je nog wel eens dat zuurstofgebrek van de hartspier door vernauwing van de kransslagaders zich als eerste uit door een forse knik in de conditie naar beneden die niet te verklaren is door infectieziekte of minder training. “Ik kwam in de Ardennen altijd als eerste boven in mijn fietsgroepje en kom nu ineens in de middenmoot boven”.

We hebben door middel van het maken van een ECG de mogelijkheid om te zien of er aanwijzingen zijn voor zuurstofgebrek van de hartspier tijdens de inspanningstest en eventueel het optreden van hartritmestoornissen en zo ja welke. En ook of deze wel of geen kwaad kunnen.
Meer info kunt u vinden op onze website of op, smamiddennederland.nl/diverse-sportmedische-onderzoeken/