KlassenKracht

"Volgend jaar begint de groep weer opnieuw."

Ik hoor het leerkrachten weleens zeggen. En ik begrijp wat ze bedoelen. Maar ik denk dat het niet klopt.

Kinderen nemen namelijk zoveel mee naar het nieuwe schooljaar. Ervaringen, gewoontes, vriendschappen, onzekerheden, succeservaringen. Alles wat ze geleerd hebben over samenwerken en samenleven. Een nieuwe leerkracht krijgt dus geen blanco groep. Hij of zij krijgt een groep met een geschiedenis.

Hoe beter jij dat verhaal kunt doorgeven, hoe makkelijker het wordt om voort te bouwen op wat er al is.

Dus wat is voor jouw collega waardevol om te weten?
Niet alleen welke leerlingen extra aandacht nodig hebben, maar ook:
wat zijn de kwaliteiten van deze groep? Wat werkt?
Wat heeft de groep geleerd over zichzelf?
Waar zijn de kinderen trots op?

Dat vind je niet terug in een leerlingvolgsysteem. Dat weet alleen jij.

Tag iemand die dit ook mag weten. Misschien geeft het net een ander perspectief.

Foto's door aim52_photography

Je hebt dit schooljaar zoveel opgebouwd met je groep. Een groepsmissie misschien. Afspraken die echt van de kinderen werden. Kinderen die iets durfden wat ze eerst niet durfden.
En nu staat de overdracht voor de deur.

Maar wat vertel jij eigenlijk over de groep als geheel? Niet alleen over individuele leerlingen en hun toetsscores, maar over het verhaal van deze groep. Want jouw groep heeft een verhaal. Een eigen geschiedenis. Een eigen cultuur.

En dat verhaal verdient het om doorgegeven te worden.

In deze blog schrijf ik over waarom een goede overdracht zoveel meer is dan een administratieve verplichting, en wat je concreet mee kunt nemen naar dat gesprek: https://klassenkracht.nl/de-overdracht-wat-is-het-verhaal-va

Foto's van de geweldige Aimee Giles.

Kamp is natuurlijk geweldig. Maar weet je wat kamp in groep 8 eigenlijk is? Het is één groot afscheidsritueel.

Het is het laatste grote avontuur dat ze samen beleven. En ergens voelen kinderen dat ook. Na kamp verandert er iets in de groep. Het einde komt dichterbij. De band wordt losser. En soms ontstaan er ineens nieuwe vriendschappen, met kinderen die straks naar dezelfde school gaan. Of verdwijnt er juist afstand, omdat duidelijk wordt dat wegen zich gaan scheiden.

Je hoeft daar als leerkracht weinig aan te doen. Maar je kunt het wel benoemen. "Dit kamp is voor jullie het laatste grote avontuur samen. Dat is bijzonder." Meer hoeft het niet te zijn. Kinderen weten dan dat jij ziet wat er speelt. En dat helpt.

Deel dit met een collega die straks met groep 8 op kamp gaat.

Een leerling komt één minuut te laat binnen. Normaal doet hij dat nooit, dus ik stuur even een berichtje naar zijn ouder. Hij komt binnen en zucht diep: "Het is maar één minuut."

Ik moest even schakelen. Want ja, ik voelde ook wel iets van irritatie. Maar tegelijkertijd zag ik ook wat er écht gebeurde. Dit kind is aan het oefenen. Met loskomen. Met de gedachte dat hij straks niet meer op de basisschool zit.

In groep 8 krijgen sommige kinderen vlak voor de zomervakantie ineens iets over zich. Alsof ze een puberteitsspuit hebben gehad. Ze morrelen aan routines. Ze stellen vragen bij dingen die jarenlang vanzelf gingen. En soms reageren ze op een manier waarvan jij even moet bijkomen.

Hoe je daar als leerkracht mee omgaat, schrijf ik over in het volgende blog: https://klassenkracht.nl/groep-8-neemt-afscheid-over-vitten-klitten-grote-emoties-en-kinderen-die-ineens-puber-lijken/

De Volkskrant belde. 📞

Eerlijk gezegd moest ik even knipperen toen ik de mail van Anna van den Breemer zag. Een journalist van de Volkskrant die mij wil spreken voor de opvoedrubriek? Ik zat op dat moment gewoon in mijn camper ergens in Slovenië. Met mijn man, koffie binnen handbereik en een uitkijkpunt dat wachtte.

Want ja, vakantie is bij mij niet helemaal vakantie. Intakegesprekken doe ik gewoon door, ook als ik op locatie werk. Slovenië of Almere, een goed gesprek over groepsdynamiek voer je overal.
En dus schoof ik even aan voor de Volkskrant.

Anna had een vraag gekregen van een juf die worstelt met kinderen die altijd haantje-de-voorste zijn. Altijd als eerste die vinger omhoog, altijd vooraan in de rij, het altijd goed voor zichzelf regelend. En tegelijk die andere kinderen, de stillere, die daardoor minder aan bod komen.

Het gesprek dat daarop volgde was precies het soort gesprek waar ik warm van word. Want dit gaat niet over lastige kinderen. Dit gaat over groepsdynamiek, over het onderwaterprogramma dat in elke klas speelt, en over wat jij als leerkracht kunt doen om ervoor te zorgen dat ieder kind gezien wordt.

Vandaag staat het in de krant. 🗞️

Lees het hier: https://www.volkskrant.nl/opvoeden/kinderen-die-altijd-haantje-de-voorste-zijn-hoe-ga-je-daarmee-om~b09b37e5/

Na een camping waar we letterlijk met drie gezinnen op één postzegel stonden - geen privacy, raam open en je zat bijna bij de buren op schoot - waren we er eigenlijk wel een beetje klaar mee.
Iemand schreef in een review:
“Als ze van elke 3 plekken er eentje zouden maken, zou het best een fijne camping zijn.”
Nou… diegene had helemaal gelijk.

Dus snel weg daar en op zoek naar deze boeren camping: Ruimte. Rust. Fluitende vogels. Gras onder je voeten. Een boekje in de schaduw. Geen overprikkeling, geen rijen, geen hutjemutje. Gewoon ademhalen. Heerlijk!!!

Je hebt de laatste weken van het schooljaar al van verre zien aankomen. Maar toch is er ineens dat moment waarop je denkt: waarom wordt het hier eigenlijk zo onrustig?
Kinderen die sneller mokken. Vriendjes die ineens overal ruzie over maken. Of net andersom: die ene leerling die zich veel stiller terugtrekt dan normaal. En die kleuter die ineens weer heel erg aan jou hangt.

Dat is geen toeval. En het is ook geen "moeilijk gedrag."
Het heeft alles te maken met de laatste fase van groepsvorming. De fase die we het minst bespreken, terwijl die eigenlijk precies nu volop speelt in jouw klas.

In het nieuwste blog op klassenkracht.nl schrijf ik over de adjourningfase: wat er bij kinderen gebeurt als een groep uit elkaar gaat, waarom sommigen "vitten" en anderen "klitten", en hoe je daar als leerkracht bij kunt zijn.

Lees het volledige blog via https://klassenkracht.nl/afscheid-over-de-adjourningfase-in-groep-8-kleuters-en-alles-daartussenin/

Wist je dat kinderen in groep 8 soms meer ruzie maken naarmate het einde nadert? Of juist ineens onafscheidelijk zijn en iedereen uitnodigen voor hun verjaardag?

Dat is geen toeval. In de groepsdynamica noemen we dit de adjourning-fase. De groep voelt, vaak onbewust, dat het einde eraan komt. En dat roept iets op: onzekerheid, een beetje rouw, en de behoefte om vast te houden of juist te ontladen.

Wat jij als leerkracht kunt doen, is eigenlijk heel simpel: benoem het. Leg de groep uit wat er speelt. Vertel dat vitten of klitten manieren zijn om met afscheid om te gaan. Je zult verbaasd zijn hoeveel opluchting dat geeft. Kinderen voelen vaak al wat er gebeurt, maar kunnen het zelf nog niet plaatsen. Als jij het woord geeft aan dat gevoel, voelen ze zich gezien.
Je kunt dit koppelen aan alles wat ze dat jaar al doorgemaakt hebben als groep: hoe ze begonnen, hoe ze botsten, hoe ze er doorheen kwamen. En nu dit. Het is het sluitstuk van iets moois.

Tag een collega die nu ook een groep 8 heeft. Want deze weken vragen iets extra's van je, en het helpt om te weten dat het klopt wat je ziet.