18/08/2026
Yadda Col. Sani Bello ya zama daya daga Cikin Mataimaka (ADCs) Huɗu Na Aguiyi-Ironsi.
"Shekaru biyu da s**a wuce, Col. Sani Bello ya ba da labari mai ban sha'awa kan yadda, duk da kasancewarsa matashi, jami'in da bai da gogewa mai shekaru 23, ya zama daya daga cikin mataimaka (ADCs) hudu na Janar Johnson Aguiyi-Ironsi, wanda ya kasance Shugaban Kasa a watan Janairun 1966.
Ga amsarsa ga hirar da Daily Trust ta yi da shi:
Bayan kusan wata daya (bayan da Johnson Aguiyi-Ironsi ya karbi ragamar Shugabancin Najeriya), an kira ni na koma Enugu, inda na zauna na 'yan makonni kafin a sake tura ni wani wajen aiki. Sai aka ce in je don a yi min hira don zama ADC ga babban kwamanda.
Wannan ya ba ni mamaki sosai. Ban cancanci zama ADC ga babban kwamanda ba ko kadan. Ni Laftanar na Biyu ne, kuma suna buƙatar Kyaftin, wanda ke wurin Kyaftin ne. Haka kuma, ban yi wata guda ba a rukunin sojoji (battalion); a dukkan alamu, ban cancanta ba. Ni da Shehu (Yar’Adua) zamaninmu daya ne. Shi ma Laftanar na Biyu ne k**ar ni. Adjutant ne, mutum mai ƙarfi sosai a rukunin sojojin, don haka na yi mamakin dalilin da ya sa za a zaɓe ni. Na tafi can, kuma s**a ba ni Land Rover, sannan na nufi Legas washegari.
Da na isa Legas, na tafi Babban Hedikwatar (Supreme Headquarters), wanda shi ne Tsohuwar Gidan Gwamnati a Marina. Na sadu da wani Kyaftin Sylvester, kuma na gaishe shi cikin ladabi saboda ya kasance a ƙarshen karatunsa a Sandhurst lokacin da nake shiga. Kuma da sa'a a gare ni, mun kasance a kwaleji ɗaya. Ya yi mamaki ganina. Ya tambaye ni dalilin zuwana, kuma na gaya masa cewa an umarce ni in halarci hira don zaɓen ADC. Ya ce na makara, domin an riga an yi hirar kuma kowa ya tafi.
Na gaishe shi cikin ladabi, kuma na ce zan koma Enugu. Ban san abin da ya yi tunani ba, amma ya ce in bari ya yi magana da shugaban ma’aikata (Chief of Staff). Ya kira shugaban ma’aikata a kan wayar cikin gida, kuma ya ce wani Laftanar na Biyu Sani Bello daga rukunin sojoji na farko ya zo don zaɓen ADC.
Ogundipe Brijediya-Janar ne, kuma Sylvester Kyaftin ne, yayin da ni Laftanar na Biyu ne; dubi yadda ake da tazara. Ya ce ba su da lokacin Laftanar na Biyu a wannan wajen. Na ce babu matsala, don haka zan koma. Ina shirin komawa, ba zato ba tsammani, Ogundipe ya sake kiran Sylvester, kuma ya ce in jira. Ya ce ya gaji da kwamandan rukunin sojoji na farko saboda bai yi aiki mai kyau ba. Ya ce za su ba ni takarda (korafi) in kai wa kwamandana.
A wannan lokacin, kafafuna suna rawa. Idan ya ba ni takarda, ta yaya zan je wurin kwamandan in gaya masa cewa na karɓi takarda don shi daga babban kwamanda? Don haka, na zauna na jira. Bayan wani lokaci, Janar Ironsi ya fito, ya faɗi wani abu ga Ogundipe, sannan s**a koma ofishin. Bayan 'yan mintuna kaɗan, sai ya sake kira ya ce ADC ya kawo ni.
Don haka, na shiga ofishinsa. Yayin da nake shiga ofishinsa, yana neman wani abu; ban san abin da yake nema ba. Daga baya na gano cewa yana karanta wani abu, watakila wani abu game da ni. Na gaishe shi cikin ladabi. Ya juya zuwa ga Sylvester ya tambaye shi ko ya nuna mini dakina, yana mai cewa zan karɓi ragamar aiki a wurinsa. Ya ce a kai ni wurin Madam don gabatarwa, kuma ya tambaye ni ko zan iya fara aiki ranar Litinin. Asabar ce.
Na gaya masa cewa na zo ne don hira, wanda s**a ce ya ƙare kafin in isa wurin. Sai dai, ya ce zan iya zuwa ranar Laraba ko Juma'a. Ni da Kyaftin Sylvester mun gaishe shi kuma muka fita. Ya kai ni wurin Madam.
Na koma Benin ranar Asabar, kuma na zauna da (David) Ejoor saboda ya sanni. Ya tambaye ni, kuma na ce hakan ya tafi da kyau. Daga nan, na yi zargin abin da ya faru; watakila sun tattauna a kaina, amma ba a gaya mini ba. Gwamnan soja ne. Washegari da safe, na tafi Enugu na tattara kayana da sauri. Bayan kwana uku, na koma Legas.
Da na isa Legas, na gano wani abu da yake ɗan baƙon abu. Janar Ironsi yana da ADCs hudu – na sojojin kasa, na ruwa, na sama, da na 'yan sanda, kuma duka an sanya musu ayyuka.
Duk da cewa ni ne mafi ƙaranci a cikinsu kuma mafi sabo, har yanzu an ba ni alhakin aiki... a duk lokacin da babban kwamandan zai fita, tare da ni yake. Ni ne aka sanya a kusa da shi a cikin motar.
Dole ne in yarda cewa ni ne wanda bai cancanta da aikin ba saboda ban shirya masa ba. Na yi ƙarami. Ina da shekaru 23 kacal a ƙarƙashin wani rukuni a matsayin jami'i, kuma ina karɓar aiki daga Kyaftin. Tazara tsakanin Kyaftin da Laftanar na Biyu tana da faɗi."
An haife shi ranar 27 ga Nuwamba 1942, Col. Sani Bello ya zama Gwamnan Kano a 1975 yana da shekaru 33. Yana da shekaru 83 a yau.
Madogara: Daily Trust
