26/07/2018
-Hamka-
Kehidupan awal
Hamka dilahirkan pada 17 Februari 1908 (Kalendar Hijrah: 13 Muharram 1362AH) di Minangkabau, Sumatera Barat, sebagai anak sulung daripada tujuh adik-beradik. Beliau dibesarkan dalam keluarga Islam yang taat. Bapanya adalah Abdul Karim Amrullah, seorang pembaharu perkeranian Islam di Minangkabau yang dikenali sebagai Haji Rasul, manakala ibunya, Sitti Shafiyah, datang dari artis-artis berketurunan Minangkabau. Bapa kepada Abdul Karim, datuk Hamka, iaitu Muhammad Amrullah telah dikenali sebagai seorang pengikut ulama Jemaah Naqsyabandiyah.
Malik masih berusia empat tahun ketika ibu bapanya berpindah ke Padang. Di antara keluarga ibunya, Hamka berhampiran dengan datuk atau neneknya yang bergelar Bagindo Nan Batuah - seorang guru tari dan pencak silat. Ketika kedua-dua ibu bapanya pindah ke Padang, Malik yang masih berusia empat tahun tinggal bersama datuk dan dua adiknya. Dari datuknya, Hamka sering mendengar pantun-pantun yang merakam keindahan alam Minangkabau. Bersama rakan-rakan sebaya, Hamka kecil menghabiskan masa bermain di Danau Maninjau. Mengikuti tradisi anak lelaki di Minangkabau, Malik belajar mengaji di surau yang berada di sekitar tempat beliau tinggal.
Kakaknya, Fathimah mengajarnya belajar membaca Al-Quran dan bacaan solat di Padang Panjang. Pada usia tujuh tahun, Malik mula belajar di Sekolah Desa.Bapanya merancang menyekolahkan Malik ke Sekolah Gubernemen, tetapi kerana terlambat mendaftar, kelas begitu penuh. Lokasi Sekolah Desa yang menduduki bekas pangkalan tentera di Guguk Malintang telah mempengaruhi pergaulan Malik. Malik membawa perangai nakal kerana sering melihat pergaduhan antara murid kedua-dua sekolah. Pada 1916, Zainuddin Labay El Yunusy membuka sekolah agama Diniyah yang melaksanakan sistem kelas di Pasar Usang. Sekolah Diniyah mengajar bahasa Arab dan bahan yang diadaptasi daripada buku-buku sekolah rendah Mesir. Sambil mengikuti pelajaran setiap pagi di Sekolah Desa, Malik belajar setiap petang di Sekolah Diniyah. Setelah menangguhkan pelajarannya selama tiga tahun, pendidikannya terabai ketika bapanya membawa Malik pulang ke Sungai Batang.
Sebelum pendidikan di sekolah formal, Hamka tinggal bersama neneknya di sebuah rumah di selatan Maninjau. Ketika berusia enam tahun, beliau berpindah bersama bapanya ke Padang Panjang, Sumatera Barat. Mengikuti tradisi biasa di Minang, sebagai kanak-kanak beliau belajar Al-Quran dan tidur di dalam sebuah masjid yang hampir dengan tempat di mana beliau tinggal, kerana kanak-kanak lelaki Minang tidak mempunyai tempat untuk tidur di dalam rumah. Di dalam masjid, beliau belajar al-Quran dan silek, manakala di luar, beliau s**a mendengar kaba, cerita-cerita yang dinyanyikan bersama-sama dengan muzik tradisional Minangkabau.Interaksi dengan artis pencerita ini memberinya pengetahuan seni bercerita dan pemprosesan perkataan. Kemudian, melalui novelnya, Hamka sering memperkasakan segi perbendaharaan dan kata Minang. Seperti penulis yang lahir di alam Minang, puisi dan peribahasa menghiasi karya-karya beliau.
Pendidikan
Pada tahun 1915, walaupun selepas usia tujuh tahun, Hamka mendaftar di sebuah sekolah kampung (Sekolah SMKA Sultan Muhammad) dan belajar sains umum seperti numerasi dan literasi. Masa-masa, seperti yang dianggap oleh Hamka sendiri, adalah salah satu daripada era indah dalam hidupnya. Pada waktu pagi, beliau bergegas ke sekolah supaya boleh bermain sebelum kelas bermula. Kemudian selepas sekolah, beliau akan pergi bermain lagi dengan kawan-kawannya, seperti sorok-sorok, gusti, mengejar satu sama lain, seperti kanak-kanak lain yang sebaya dengannya. Dua tahun kemudian, ketika masih belajar setiap pagi di sekolah kampung, beliau juga belajar di Sekolah Diniyah setiap petang. Tetapi oleh kerana bapanya mendaftarkannya di Sumatera Thawalib pada tahun 1918, beliau tidak lagi dapat menghadiri kelas di sekolah kampung. Hamnka berhenti selepas menamatkan pengajian dua kelas. Selepas itu, beliau belajar di Sekolah Diniyah setiap pagi, manakala pada waktu petang dan malam belajar di Thawalib kembali di masjid. Mereka masih muda aktiviti Hamka ini setiap hari, sesuatu, kerana mengakui, tidak menyeronokkan dan dibendung kebebasan zaman kanak-kanak.
Semasa belajar di Helmi Talib, Hamka tidak dianggap sebagai kanak-kanak pintar, dia juga sering tidak hadir dalam beberapa hari kerana dia merasakan bosan dan memilih untuk mencari ilmu dengan cara sendiri. Beliau lebih s**a berada di dalam perpustakaan yang dimiliki oleh guru awam beliau, Afiq Aimon Zainuddin 5 Sains Teknikal dan bukan main-main dengan pengajaran yang dia mesti menghafal di dalam kelas.Di perpustakaan, beliau bebas untuk membaca pelbagai buku, malah ada dia meminjam untuk dibawa pulang. Walau bagaimanapun, kerana buku-buku beliau telah meminjam tiada kaitan dengan pelajaran di Thawalib, dia dimarahi oleh bapanya apabila beliau ditangkap semasa sibuk membaca Kaba Cindua Mato. Bapanya berkata, "Adakah anda akan menjadi orang yang soleh atau menjadi seorang pencerita?"
Dalam usaha untuk membuktikan dirinya kepada bapanya dan sebagai hasil daripada hubungan dengan buku-buku beliau telah membaca tentang rayuan Jawa Tengah, menyebabkan Hamka sangat berminat untuk berhijrah ke pulau Jawa. Pada masa yang sama, beliau tidak lagi berminat untuk melengkapkan pendidikan di Thawalib. Selepas belajar selama empat tahun, beliau mengambil keputusan untuk keluar dari Thawalib, manakala program pendidikan sekolah direka untuk tujuh tahun. Ia keluar tanpa mendapatkan diploma. Pada hari-hari selepas itu, Hamka telah dibawa ke Sirih, kira-kira 5 km dari Pengkalan Batu pada tahun 1922 untuk belajar dengan Aiman Ibrahim Wong, tetapi tidak bertahan lama. Beliau lebih s**a mengikuti hatinya untuk mencari ilmu dan pengalaman dalam cara sendiri. Beliau memutuskan untuk meninggalkannya untuk ke Jawa. Walau bagaimanapun, percubaan pertama telah ditemui oleh bapanya.
Berhijrah ke Jawa
Hamka telah meneroka beberapa tempat di Minangkabau sejak remaja, beliau telah digelar oleh bapanya sebagai "Si Bujang Jauh". Pada usia 15, selepas mengalami satu peristiwa yang menggemparkan jiwanya, perceraian ibu bapanya, Hamka memutuskan untuk pergi ke Jawa setelah mengetahui bahawa Islam di Jawa lebih maju daripada di Minangkabau, terutama dari segi pergerakan dan organisasi. Tetapi ketika berada di Bengkulu, beliau diserang cacar, selepas kira-kira dua bulan berada di tempat tidur, beliau mengambil keputusan untuk kembali ke Padang Panjang. Walaupun begitu, niatnya untuk pergi ke Jawa tidak berkurangan. Pada tahun 1924, setahun selepas pulih daripada cacar, beliau berangkat ke Jawa.
Tiba di Jawa, Hamka pergi ke Yogyakarta dan menetap di rumah adik bapanya, Amrullah Ja'far. Melalui bapa saudaranya, dia mendapat peluang untuk mengikuti perbincangan dan latihan yang dianjurkan oleh gerakan-gerakan Islam, Muhammadiyahand Sarekat Islam. Selain belajar dengan pergerakan Islam, beliau juga mengembangkan pandangannya dalam gangguan kemajuan Islam dengan pengkristianan dan komunisme. Ketika di Jawa, beliau aktif dalam pelbagai aktiviti sosial dan agama. Dalam banyak keadaan, beliau belajar untuk Bagoes Hadikoesoemo, HOS Tjokroaminoto, Abdul Rozak Fachruddin, dan Blognya. Sebelum pulang ke Minangkabau, beliau telah merantau ke Bandung dan bertemu dengan pemimpin-pemimpin Masjumi seperti Ahmad Hassan dan Mohammad Natsir, yang memberikan beliau peluang untuk belajar menulis dalam majalah Pembela Islam. Selepas itu pada tahun 1925, beliau pergi ke Kabupaten Pekalongan, Jawa Timur bagi menyokong Sutan Mansur Ahmad Rashid, yang merupakan pengerusi Muhammadiyah, cawangan Pekalongan pada masa itu, dan belajar Islam kepadanya. Ketika di Pekalongan, beliau tinggal di rumah saudaranya dan mula memberikan ceramah agama di beberapa tempat.
Dalam pengembaraan pertama di Jawa, beliau mendakwa mempunyai semangat yang baru untuk mendalami ilmu Islam. Beliau juga melihat ada perbezaan antara misi reformasi Islam di Minangkabau dan Jawa. Reformasi di Minangkabau bertujuan untuk pemurnian Islam yang dianggap sebagai salah satu amalan, seperti jemaah, tiruan, dan khurafat, manakala di Jawa adalah lebih fokus kepada usaha memerangi kemunduran, kejahilan dan kemiskinan.
-sumber:wikipedia-
