Хас охь групп ХХК

gg

ХУВИЙН ХЭВШЛИЙН ЭМНЭЛГҮҮДИЙН ТАТВАРЫН ОРЧИН, ТҮҮНИЙ ХЭРЭГЖИЛТ
Эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ үзүүлж байгаа хувийн хэвшлийн аж ахуйн нэгжийг МУ-ын ААНОАТ-ын тухай хуулийн 21.1.9 -д Эрүүл мэндийн тухай хуулийн 15,1-д заасан байгууллагын үйл ажиллагааны орлого татвараас чөлөөлөгдөх тухай заасан байдаг. Татварын Ерөнхий Газарт хандан татвараас чөлөөлөгдөх тухайд тодруулга авахад МУ-ын Эрүүл мэндийн тухай хуулийн 15.2 заалтыг авч чөлөөлөгдөхгүй байх талаар дурьдсан байна. Нийтийн эрх зүйн зарчимын нэг нь хуулийг шууд утгаар ойлгох явдал юм. ТЕГ-аас өгч байгаа тодруулгууд энэ зарчмыг хэрэгжүүлээгүй байна.
Монгол Улсад эрүүл мэндийн салбарын төрийн бодлого, үндсэн зарчмыг тодорхойлж, иргэний эрүүл мэндийг хамгаалах, эрүүл мандийн тусламж үйлчилгээ авах эрхийг хангах, энэ үйл ажиллагаанд оролцогч талуудын эрх ашгийг хамгаалах, тэдгээрийн харилцан үйл ажиллагааг зохицуулах нь эрүүл мэндийн тухай хуулийн үндсэн зорилго оршин байна гэж үзэж байна. Харин эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний тухай хууль нь эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг зохион байгуулах, удирдах, санхүүжүүлах, хяналт тавих үйл ажиллагааг зохицуулах зорилготой гэж ойлгож байна.
Мөн эрүүл мэндийн тухай хуулийн 3.1.5."эмнэлгийн мэргэжилтэн" гэж анагаах ухааны боловсрол олгох их, дээд сургууль, коллежийг төгссөн, мэргэжлийн үйл ажиллагаа эрхлэх зөвшөөрөл бүхий хүний их, бага эмч, шүдний их эмч, уламжлалт анагаах ухааны их эмч, сувилагч, эх баригч, эм зүйч, эм найруулагч, сэргээн засах чиглэлийн мэргэжилтэнг; мөн “ 3.1.23."төрөлжсөн мэргэшил" гэж анагаах ухааны боловсрол олгох сургууль төгссөн эмнэлгийн мэргэжилтний анагаахын шинжлэх ухааны нэг салбарын нарийвчилсан төрлөөр ажиллах мэдлэг, чадвар, дадлыг” гэж тус тус заасан байна. .
Мөн эмнэлгийн тусламж үйлчилгээний тухай хуулийн 3.1.1."эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ" гэж өвчин эмгэг, гэмтэл бэртэл, хүний биеийн үйл ажиллагааны алдагдлыг орчин үеийн болон уламжлалт анагаах ухаанд тулгуурлан оношлох, эмчлэх, сувилах, хөнгөвчлөх, сэргээн засах цогц үйл ажиллагааг; мөн 3.1.2."эмнэлэг" гэж эмнэлгийн мэргэшсэн тусламж, үйлчилгээ үзүүлэх чиг үүрэг бүхий хуулийн этгээдийг;хэмээн тус тус заасан байна.
Монгол Улсын ААН-ын тусгай зөвшөөрлийн тухай хуулийн 7.1 заасны дагуу энэ хуульд зааснаас өөрөөр хуульд заагаагүй бол төрийн захиргааны холбогдох төв байгууллага олгоно хэмээн заасан байна. Мөн МУ-ын Эрүүл мэндийн тухай хуулийн 19.2 заалтаар эрх бүхий төрийн захиргааны байгууллагууд хувийн хэвшлийн эрүүл мэндийн байгууллагуудад 19.3 заасан чиглэлээр тусгай зөвшөөрлийг олгох тухай заасан байна.
Ялангуяа шүдний эмнэлгүүдийг ААНОАТ-аас чөлөөлөхгүй гэсэн хариултуудыг өгсөн байх юм. Хуулийг давсан журам гэж байхгүй ба нийтийн эрх зүйн хуулийг шууд утгаар нь ойлгох учиртай.
ТМЗ, ТШ Г.Нэргүй

ХУВЬ ХҮНД ОЛГОСОН ОРЛОГЫГ ТАЙЛАГНАХАД ГАРЧ БАЙГАА ХҮНДРЭЛ БЭРХШЭЭЛИЙН ТАЛААР САНАЛ СОЛИЛЦОХ ГЭСЭН ЮМ. ТА БҮХЭН САНАЛ БОДЛОО БИЧНЭ ҮҮ.
Нийгмийн даатгалын тухай хуулийн 32-р зүйл заалтанд хамрагдах цалин хөлс түүнтэй адилтгах хөдөлмөр эрхлэлтийн орлого нь нийгмийн даатгалын шимтгэл ногдуулах орлогод хамаарагдаж хуулинд онцгойлон заасан Иргэний хуулийн 343 -р заалт / ажил гүйцэтгэх гэрээ / болон 359-р заалт / хөлсөөр ажиллах гэрээ/ гэх заалтуудад нийгмийн даатгалын шимтгэлийг заавал суутган тайлагнахыг заасан байдаг.
Энэ хуулийн заалт нь дараахь байдлаас болж хэрэгжилтэнд асуудлууд урган гарч байна.
Иргэний хуулийн 343-р заалт буюу ажил гүйцэтгэх гэрээ нь ялангуяа бригадын системээр ажиллаж байгаа хэсэг бүлэг хүмүүстэй гэрээ хийсэн тохиодолд хэрэгжих магадлал нь маш хүнд байдаг. Нийгмийн даатгалын байцаагч нар үүнийг заавал шимтгэл тооцож авахыг шаарддаг боловч бригадын дарга нь ажил олгогч бөгөөд энэ иргэн нь НД—ын тухай хуулийн 4,2 заасны дагуу НДШ-ийг нь суутган тайлагнах үүргийг ААНБ-ын нэгэн адил хүлээх ёстой. Гэтэл НДБ нь зөвхөн ажил олгогч гэдэгт аж ахуйн нэгж байгууллагуудыг хамруулан ойлгож байгаа нь буруу юм. Уг хуулинд
өмчийн бүх хэвшлийн аж ахуйн нэгж, байгууллага, төрийн бус, шашны болон бусад байгууллага, иргэнтэй байгуулсан хөдөлмөрийн гэрээ болон Иргэний хуулийн 343, 359 дүгээр зүйлд заасан гэрээний дагуу ажиллаж байгаа Монгол Улсын иргэн, гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн;
хэмээн заахдаа бусад байгууллага гээд таслал тавиад иргэнтэй байгуулсан гэж орсон нь иргэн иргэнтэйгээ хөдөлмөрийн болон бусад төрлийн гэрээг байгуулсан байхад нийгмийн даатгалын шимтгэлийг нь суутган тооцож тайлагнана гэсэн заалт хамааралтай гэж ойлгож байна. Мөн нийгмийн даатгалын байгууллага болон татварын байгууллага нь хуулиа сурталчилах болон хэрэгжүүлэхэд нь зөвхөн хуулийн этгээдийн тухай хуулийн дагуу байгуулагдсан ААНБ-уудад даалгадаг нь үнэхээр учир дутагдалтай байна.
Мөн Иргэний хуулийн 359 залт буюу хөлсөөр ажиллах гэрээг байгуулан хаалганы нугас солиуулах болон бусад тухайн ААНБ-ын ажилтан гүйцэтгэхэд боломжгүй үйлчилгээг авсны хариуд олгож байгаа төлбөрөөс нийгмийн даатгал суутгах нь бас л хэрэгжихэд маш хүнд заалт байдаг. Иймэрхүү ажил үйлчилгээ нь нэг удаагийн шинж чанартай байдаг ба төлбөрийн хувьд бага байдаг.
Дээрхи үйл ажиллагааны улмаас олсон орлого нь иргэний хувьд МУ-ын ХХОАТ-ын тухай хуулийн 8,1,2 заалтын дагуу үйл ажиллагааны орлогыг олж байгаа бөгөөд түүнийгээ иргэн өөрөө тухайн хуулийн 15-р заалтын дагуу тодорхойлон 21,2,4 заасан хувь хэмжээгээр тооцон 22-р заалтын дагуу хөнгөлөлт чөлөөлөлтөө эдлэн 26,1,1 -р зүйл заалтын дагуу өөрөө тодорхойлон татвараа төлж 27,2 зүйл заалтын дагуу тайлагнах үүргийг хүлээдэг гэж ойлгож байна.
Гэтэл Монгол Улсын Их хурлаас соёрхон баталсан Нийгмийн даатгалын тухай хууль болон ХХОАТ-ын тухай хуулийн тухайлсан заалтууд хэрэгжихэд хэцүү, уялдаагүй болсон байна. Мөн хувь хүнд хөдөлмөрийн гэрээ, ажил гүйцэтгэх гэрээ, хөлсөөр ажиллах гэрээнүүдээс бусад төрлийн гэрээгээр олгосон татварын суутгагчийн суутгаагүй тайлагналыг цахим төлбөрийн баримтаар баталгаажуулаагүй гэдэг үндэслэлээр ААНОАТ-ын хасагдах зардалд оруулахгүй байхаар ААНОАТ-тухай хуулийн 13,1,3 болон 13,1,4 заалтанд тусгасан байна.
ХХОАТ-ын тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангахад татварын байгууллагаас хуулийг иргэдэд таниулах, ААН-ээс ирсэн суутгагчийн суутгаагүй тайлангийн дагуу татвар төлөгчийн үүргийг хангуулах ажлыг сайтар зохион байгуулах нь зүйтэй байна.
Ковидын нөхцөл байдлаас хамааран сүүлийн үед хувиараа худалдаа эрхлэгч нар ч цахим төлбөрийн баримтаа өгөхөөс татгалзах хандалгууд ажиглагдаж байгаа нь ААНБ-ын хувьд баримтаар нотлогдохгүй зардал өсөх хандлагатай байна.
Татварын байгууллага ярихдаа татвар төлөгчийн татварын дарамт буурсан энэ тэр гэх боловч тайлагналын асуудал нь татварын дарамтыг шууд үүсгээд л байна даа.
ТИНБ Г.НЭРГҮЙ 2021.12.26

ТӨРИЙН БУС БАЙГУУЛЛАГА НЬ ААНОАТ-ЫГ ТАЙЛАГНАХ ТУХАЙ
АЖ АХУЙН НЭГЖИЙН ОРЛОГЫН АЛБАН ТАТВАРЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН 4.1.1 ДЭХ ЗААЛТАНД :
“аж ахуйн нэгж” гэж улсын бүртгэлд бүртгэгдэж, аж ахуйн үйл ажиллагаа эрхэлж байгаа компани, нөхөрлөл, хоршоо, төрийн болон орон нутгийн өмчит аж ахуйн тооцоотой үйлдвэрийн газар, тэдгээртэй адилтгах орлогын албан татвар төлөх үүрэг бүхий хуулийн этгээд, хуулийн этгээдийн эрхгүй этгээд болон үндсэн үйл ажиллагаа нь ашгийн бус боловч бараа борлуулах, ажил гүйцэтгэх, үйлчилгээ үзүүлж орлого олсон дотоод, гадаадын хуулийн этгээдийг;
ГЭЖ ЗААСАН БАЙНА. МӨ ТӨРИЙН БУС БАЙГУУЛЛАГЫН ТУХАЙ ХУУЛИЙН 23,1ЗААЛТАНД:
1.Төрийн бус байгууллага нь зохих журмын дагуу жилийнхээ тайлан тэнцлийг гаргаж дараа оны 2 дугаар сарын 15-ны дотор Татварын албанд өгнө. ХЭМЭЭН ЗААСАН БАЙНА . ҮҮНИЙ ДАГУУ ТӨРИЙН БУС БАЙГУУЛЛАГА НЬ ААНОАТ-ЫН ТАЙЛАГНАХДАА МӨН ХУУЛИЙН 21.1.10 ДАХ ЗААЛТЫН ДАГУУ ЧӨЛӨӨЛӨГДӨН ТАЙЛАГНАХ ЮМ.
ТӨРИЙН БУС БАЙГУУЛЛАГЫН ҮЙЛ АЖИЛЛАГААНЫ САНХҮҮЖИЛТЫГ ААНОАТ-ЫН ТАЙЛАНГИЙН ЧӨЛӨӨЛӨЛТИЙН ТАЙЛАНД ТУСГАЖ ТАЙЛАГНАНА.