Гэрэлт Цох

Сэтгэл зүйч Г.Наранбаатар: Таны хүүхэд юм цохиж, шидэж уурладаг уу?

- Уурлахдаа өөрийгөө хянаж чаддаггүй юу?
- Уурлахдаа орилж чарладаг уу?
- Уурлах үедээ таны танихгүй, мэдэхгүй хүн шиг болдог уу? Хэрэв тийм том бол анхаарлаа нааш хандуулаарай.
1. Анхаарлаа зөв зүйлд "зарцуулах"
Бид хүүхдийг зүгээр байхад нь анзаардаггүй атлаа, уурлаад эхлэнгүүт нь загнаж, аргадаж бүх анхаарлаа өгдөг.
Тархи үүнийг "Уурлавал хүмүүс намайг анхаардаг юм байна" гэж ойлгодог.
✅Шийдэл: Өөрийгөө барьж чадсан, жаахан ч гэсэн хүлээцтэй зан гаргасан, тайван байсан мөч бүрийг нь алдалгүй анзаарч "Миний хүү ямар мундаг хүлээж чадав аа" гэж урамшуулаарай. Таны анхаарал хаана байна, хүүхдийн зан үйл тийшээ л хөгжнө.
2. "Хагарал ба Эвлэрэл"
Уурласных нь төлөө шууд шийтгэх нь хүүхдийг зөвхөн "айдаст" сургадаг.
Харин тайвширсны дараах "ярилцлага" нь тархийг хөгжүүлдэг.
✅Шийдэл:
"Яг юунаас болоод хэцүү байв?",
"Дараагийн удаа яавал дээр вэ?" гэж хамтдаа гарц хайгаарай.
Энэ нь хүүхдийн тархинд "алдаа гаргасан ч засаж болдог" гэсэн шинэ мэдрэлийн холбоос үүсгэдэг.
3. Өөрийнхөө тайван байдлыг "халдварлуулах"
Хүүхэд өөрийгөө удирдаж чадахгүй "гал асч" байх үед та өөдөөс нь дүрэлзэх биш, харин өөрийнхөө тогтвортой байдлыг түүнд дамжуулах хэрэгтэй.
✅Шийдэл:
Дуугаа намсгаж, хөдөлгөөнөө удаашруулж, хүүхдийнхээ нүд рүү харахаар доош суугаарай. Таны тайван амьсгал, зүрхний цохилт хүүхдийн тархинд "Аюулгүй" гэсэн дохио өгч, биологийн түвшинд тайвшруулж эхэлнэ.
4."Тэсрэх" шалтгааныг олж тогтоох
Хүүхдийн уур хэзээ ч зүгээр гэнэт илэрдэггүй.
Ямар үед хүүхэд илүү их бухимдаж байна вэ?
✅Шийдэл:
Ажиглах. Өлссөн, ядарсан, эсвэл дуртай зүйлээсээ өөр зүйл рүү шилжих (тоглоомоо зогсоож хоолонд орох, зурагт унтраах г.м) үед тэсрэлт их болдог.
"Одоо 5 минутын дараа хоолоо иднэ шүү" гэх мэтээр урьдчилан анхааруулж, сэтгэл зүйг нь бэлдэх нь тэсрэлтийг 70% бууруулна.
5. Тэвчээрт дасгалжуулах.
Уурлаж байгаа үед нь тэвчээртэй бай гэж шаардах нь утгагүй. Харин тайван, баяртай байгаа үед нь "хүлээж сурах" дасгалыг тоглоом хэлбэрээр хийлгээрэй.
✅Шийдэл:
- "Дарааллаа хүлээх": Гэр бүлээрээ тоглож байхдаа "Одоо аавынх нь ээлж, дараа нь чинийх" гэх мэтээр өөрийнхөө ээлжийг хүлээх жижиг дасгал хийх.
- "Цай хөртөл хүлээх": Халуун хоол, цайг үлээж хөргөөд идэх хүртэлх тэрхүү богино хугацаа нь хүүхдэд өөрийгөө хянах том сургуулилт болдог.

"Шар гэрэл асаасан салаа замын уулзвар дээрх хүүхдүүд"
Эцэг эхээс авсан асуулга судалгаанаас харвал:
- Нялх дүүтэй
- Өвчлөмтгий, удаан хугацаагаар эмнэлэгт хэвтдэг
- Гэр бүлийн үл хайхралд өртдөг
- Алслагдмал байршил
- Нийгэмшихүйн чадвар сул
- Хоол ундны харшил, хэт мэдрэг зэрэг шалтгаанаас хүүхдүүд маань боловсролын үйлчилгээг хүртэж чадахгүй, танин мэдэхүйн хөгжлийн хоцрогдолд ордог байна. Үүнтэй зэрэгцээд цэцэрлэгтээ ирсэн хэдий ч хөгжүүлэх үйл ажиллагаанд оролцдоггүй "шахуу" хүүхдүүд маань ч дээрх бүлэгт хамрагдана.
Тэдэнд жаахан дэмжлэг, зөв чиглүүлэг, хүнлэг хандлага хамгаас чухал гэсэн үг.
Бид өнөөдөр нэг хөтөлбөрөөр, нэг төлөвлөгөөгөөр, нэг арга зүйгээр бүгдийг сургаж болохгүй цаг үед ирсэн нь гарцаагүй үнэн юм. Хүүхдийн сурах эрхийг хангаж, боловсролын үйлчилгээг "тохируулгат" загвараар дутууг нь нөхөх, дундуурыг нь гүйцээх, илүү сайныг нь ахиулах барил руу яаралтай хөрвөж, эрс өөрчлөлт хиймээр. Үүний тулд үндсэн шалтгааныг тодруулж, бүртгэлтэй байгаа цэцэрлэгүүд нь ирээгүй хүүхэд нэг бүрийн хоцрогдож буй агуулгыг гэрт нь хүргэх, эцэг эхийг судалж, хүүхдээ хөгжүүлэхэд чиглүүлэн чадавхжуулахад анхаарах хэрэгтэй. ЕБС-ийн сурагчдын мэдлэгийн хоцрогдол бол СӨБ-ын чанартай шууд холбоотой байдаг.
Одоо бид хэдэн хүүхэд хамрагдсан бэ гэдэг тоог ярихаас илүү Сургуулийн өмнөх суурь боловсролынхоо чанарт анхаарах цаг нь нэгэнт болжээ.
Насандаа тохирсон -
-эрүүл бие бялдартай,
- танин мэдэхүйн боловсролтой,
-гэмтэл шархгүй сэтгэл тээсэн хүүхдийн ирээдүй гэрэлтэй байх нь дамжиггүй юм.
Хүүхдийн сэтгэл зүйч, Ж.Мөнхнасан Ph.D