16/06/2026
💐💐АШУҮИС-ийн Нийгмийн Эрүүл Мэндийн Сургуулийн ТҮҮХТ 70 ЖИЛИЙН ОЙ энэ жил тохиож буй. Ойн арга хэмжээний хүрээнд тус сургуульд 1956-2026 онд ажиллаж байсан үе, үеийн эрдэмтэн багш, ажилтнуудаа цувралаар танилцуулан, алдаршуулж байна💐💐
Монголын төр, нийгмийн зүтгэлтэн, сурган хүмүүжүүлэгч, эрдэмтэн Б.Дэмбэрэл нь 1934 онд Сэлэнгэ аймгийн Баруунбүрэн сумын нутагт “Номтын дэв” хэмээх газар төрсөн. Тэрбээр 1952 онд Алтанбулагийн ерөнхий боловсролын бүрэн дунд сургууль, 1957 онд Монгол улсын их сургуулийн Анагаах ухааны салбарын эмчилгээний ангийг их эмчийн мэргэжлээр төгсчээ. МУИС-ийн Сүхбаатарын нэрэмжит цалинтай оюутан байсан учраас ахлах курст байхдаа оюутнуудад анатоми, физиологийн хичээл зааж ажил хөдөлмөрийн гараагаа эхэлжээ.
1961 онд Азербайжан улсын Баку хотод Эрүүлийг хамгаалахын зохион байгуулагчийн мэргэжил эзэмших дамжаа, 1970 онд Москва хотод БЭМБ-ын олон улсын дамжаанд тус тус суралцаж төгссөн. Б.Дэмбэрэл нь 1957-1960 онд МУИС-ийн Дотор өвчний эмчилгээ судалгааны тэнхимд багш бөгөөд Анагаах ухааны салбарын орлогч декан, 1978-1992 онд Анагаах ухааны дээд сургуулийн Эрүүл ахуй - нийгмийн эрүүл мэдийн тэнхмийн эрхлэгчээр ажиллаж байв. Дэмбэрэл багш өөрийн шавь нартаа монголын эрүүлийг хамгаалахын онол, түүх, зохион байгуулалт, эмчийн ёс зүйн талаар лекц уншиж сургалтын хөтөлбөрийг боловсронгуй болгох, залуу багш нарыг багшлах арга зүйд сургах талаар их зүйлийг бүтээжээ.
Б.Дэмбэрэл нь Монголын эрүүлийг хамгаалахын удирдах зүтгэлтэн, зохион байгуулагч байв. Тэрбээр 1960-1962 онд Эрүүлийг хамгаалах яамны Эмчлэн сэргийлэх хэлтсийн дарга, 1962-1966 онд тус яамны орлогч сайд, 1-66-1973 оны 5 сар хүртэл Эрүүлийг хамгаалах яамны сайд, 1973-1978 онд Дархан хотын Эрүүлийг хамгаалах газрын даргаар тус тус ажилласан байна. Монголын эрүүлийг хамгаалахын түүхэнд эрүүл мэндийн иж бүрэн тогтолцоо бүрэлдэн хөгжихөд Б.Дэмбэрэл сайдын үүрэг их байжээ. Тэрбээр ДЭМБ-ын хэд хэдэн чуулганд Монголын төлөөлөгчдийг тэргүүлэн оролцож байсан байна.
Б.Дэмбэрэл нь төр нийгмийн зүтгэлтэн болохын хувьд Ардын Их Хурлын депутатаар 3 удаа сонгогдож байснаас гадна 1992 онд Монгол улсын Их Хурлын гишүүнээр төрөлх Сэлэнгэ нутгаасаа сонгогдож 1993 оноос УИХ-ын Боловсро, Шинжлэх ухаан, Соёлын байнгын хорооны даргаар сонгогдон ажиллахдаа Монголын нийгмийн шинэ тогтолцооны эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхэд өөрийн хувь нэмрийг оруулжээ.
Академич Б.Дэмбэрэл нь нийгмийн эрүүл мэндийн салбарын томоохон эрдэмтэн, анагаахын шинжлэх ухааныг Монголд хөгжүүлэхэд эрдэм оюунаа зориулсан хүн. Тэрээр 1972 онд Азербайжан улсад “БНМАУ-ын анагаах ухааны боловсрол, боловсон хүчин (1921-1970 он)” сэдвээр анагаах ухааны докторын, 1989 онд эх орондоо “БНМАУ-ын эрүүлийг хамгаалахын зохион байгуулалтын онол - практикийн зарим асуудал” сэдвээр анагаахын шинжлэх ухааны докторын зэргийг тус тус хамгаалж, 1991 онд профессор, мөн ондоо Анагаахын шинжлэх ухааны академийн гишүүнээр элсэж Академич цол тус тус хүртжээ.
Тэрбээр үндсэн ажлынхээ зэрэгцээ 1987-1989 онд Урүүлийг хамгаалахын удирдлагын эрдэм шинжилгээний төвийн захирал, 1989-1990 онд Анагаах ухааны хүрээлэнгийн эрдэм шинжилгээ эрхэлсэн орлогч захирал, 1990 оны 6 сараас ШУА-ийн Анагаах ухааны салбарын дарга бөгөөд дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан байна.
Академич Б.Дэмбэрэл нь 18 нэг сэдэвт ном зохиолыг дангаараа болон хамтарч бичиж, 120 гаруй эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, 50 гаруй нийтлэл бичжээ. Монголын эрүүлийг хамгаалахын хөгжлийн түүх, хүн амын эрүүл мэнд, өвчлөлийг судалсан 8 доктор, 1 эрдэмтний шинжлэх ухааны докторын судалгааг удирдан хамгаалуулсан байна.
Түүний хөдөлмөр зүтгэлийг төр засгаас өндрөөр үнэлж Хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одон, Алтангадас, Ардын хувьсгалын 50, 60, 70 жилийн ойн медалиуд, Халх голын ялалтын 30 жилийн ойн медаль, Лениний мэндэлсний 100 жилийн ойн медаль, Эмнэлгийн сайчуул тэмдэг болон 7-р таван жилийн гавшгайч цол тэмдгээр шагнуулжээ.
