17/10/2021
Нүүрстөрөгч (C) бүх организмд хэрэгцээтэй органик молекулын тулгуур хэлхээг бүрдүүлдэг.
🖊 Фотосинтезлэгч организмууд ФОТОСИНТЕЗийн үйл явцдаа СО2-ыг ашигладаж гетеротрофууд (амьтан, мөөг, бактери, зарим эгэл биетэн) ашиглах боломжтой органик хэлбэрт хувиргадаг.
🖋Бүх амьд организм АМЬСГАЛАХ үйл явцын үр дүнд нүүрстөрөгчийг байгальд буцааж гаргадаг.
🖊С-ийн гол нөөцлөгч нь эрмэл түлш, хөрс, усны экосистемүүд, далай, ургамал, амьтдын биомасс, агаар мандал юм. Эдгээрээс хамгийн том нөөц нь шохойн чулуу зэрэг тунамал чулуулгууд боловч энд байх нүүрстөрөгч эргэлтэнд маш удаан ордог.
🖊Эрмэл түлш, модыг шатааснаар агаар дахь СО2-ын хэмжээ ихээр нэмэгдсээр байна.
(Эх сурвалж: Campbell biology 10)
16/10/2021
✒️ Тодорхой нэг шинжийг кодлодог ДНХ-ийн хэсгийг ГЕН гэнэ.
(Нүдний өнгө, хамрын хэлбэр, үсний өнгө, биеийн өндөр...)
✒️ Генийн ялгаатай хувилбарыг АЛЛЕЛЬ гэнэ.
(Нүдний өнгийг тодорхойлдог гений нэг аллель нь цэнхэр, нөгөөх нь
бор...)
16/10/2021
Хүний БЭЛГИЙН ЭСИЙН ХРОМОСОМЫН БҮРДЭЛ
🖊 Эр, эм бэлгийн эсийг ГАМЕТ гэж нэрлэдэг.
🖊 Бэлгийн эсэд хромосомын дан иж бүрдэл л агуулагддаг. Өөрөөр хэлбэл хүний эр, эм бэлгийн эс 23 ХРОМОСОМ агуулдаг.
🖊 Энэхүү 23 хромосомын 22 нь аутосом, нэг нь хүйс тодорхойлдог хромосом байх нь.
🖊 Үр тогтоогүй өндгөн эс Х хромосомтой байдаг бол, эр бэлгийн эс Х юм уу У хромосом агуулна.
🖊 Өндгөн эс рүү аль хүйсийн хромосомыг агуулсан эр бэлгийн эс нэвтрэн орж үр тогтохоос төрөх хүүхдийн хүйс хамаардаг юм шүү.
16/10/2021
Хүний БИЕИЙН ЭСИЙН ХРОМОСОМЫН БҮРДЭЛ
🖊 Хүний хувьд БИЕИЙН ЭС бүр 46 хромосомтой.
🖊 Дараах зурагт хүний нэг эсийн хромосомуудыг уртаас нь эхлээд хромосомуудын дүрсийг хос хосоор нь байрлуулсан байна. Ийнхүү жагсаасан хромосомын үзүүлбэрийг КАРИОТИП гэнэ.
🖊 Хос бүрийн хоёр хромосом хоорондоо урт, центромерийн байршил, генийн локусаараа ижил байдаг тул ГОМОЛОГ ХРОМОСОМ гэж нэрлэдэг.
🖊 Х, У гэж нэрлэгдэх хоёр өвөрмөц хромосом нь бодгалийн хүйсийг тодорхойлдог учраас хүйсийн хромосом буюу ГЕНОСОМ гэнэ.
🖊Эмэгтэй хүнд Х хромосомын гомолог хос (ХХ) байдаг бол эрэгтэй хүнд нэг Х, нэг У хромосом (ХУ) бий.
🖊 Хүйсийн хромосомоос бусад хромосомыг АУТОСОМ гэж нэрлэдэг.
16/10/2021
✒️ Эсийн доторх ХРОМОСОМ гэж нэрлэгддэг бүтцэд удамшлын материал ДНХ-ийн хэлбэрээр агуулагддаг.
- Хромосом бүрт хэдэн зуугаас хэдэн мянган ген бүхий маш урт ДНХ-ИЙН НЭГ МОЛЕКУЛ байдаг.
✒️ ГЕН нь ДНХ-ийн тодорхой нэг хэсэг юм.
- Эсийн дотор нийлэгждэг бүх молекулыг нийлэгжүүлэхэд шаардлагатай мэдээлэл генүүдэд хадгалагдах бөгөөд эдгээр молекул нь тухайн эсийн бусдаас ялгагдах байдал, үүргийг тодорхойлдог.
